Львов теміржол вокзалы: тарихы мен сәулеті

Кіріспе

Львов теміржол вокзалы – Украинаның Львов қаласындағы басты теміржол терминалы. Бұл бұрынғы Галисиядағы модерн архитектурасының ең танымал ескерткіштерінің бірі. Вокзал 1904 жылы халыққа ашылды және 2004 жылғы 26 наурызда 100 жылдығы тойланды. Ай сайын терминал 1,2 миллионнан астам жолаушыға қызмет көрсетеді және 16 мың тонна жүк жөнелтеді.

Тарих

Австро-Венгрия империясының ішінде теміржол желісінің кеңінен салынғандығы Лемберг қаласына (сол кездегі неміс тіліндегі атауы) бірнеше маңызды сауда жолдарының тоғысқан жеріндегі маңызды орнын сақтауға мүмкіндік берді. Галицияның астанасы болғандықтан, қаланың қажеттіліктерін қанағаттандыратын жаңа, көрнекті және ірі теміржол стансасына мұқтаждығы болды. Бұл станса 1861 және 1862 жылдар аралығында салынған ескі неоготикалық теміржол стансасын, Архиегер Карл Луидің Галиция теміржолымен бірге, алмастыру қажеттігін тудырды. 1888 жылы поляк сәулетшісі, Львов политехникалық институтының түлегі Владислав Садловский жаңа стансаның жобасын жасауға шақырылды. Бір жылдан кем уақыт ішінде дайындалған жобаға екі ірі теміржол паркі орналасқан кең, көлденең бағытталған бас зал кірді. Бас кіреберісінің үстінде иілген болаттан және боялған шыныдан жасалған үлкен күмбез орнатылды. Симметриялық ғимараттың екі жаны екі павильоннан тұрды, олардың әрқайсысының үстінде кішкентай күмбез болды. Бас кіреберіс Тоскана бағаналарымен және ірі мифологиялық мүсіндермен безендірілді, олардың ішінде Гипнос бейнесі ең танымал болды. Садловский Польшада Уильям Моррис атымен белгілі болған «Өнер және қолөнер» қозғалысының негізгі өкілі болғандықтан, оның жобасы болашақ ғимараттың архитектуралық бөлімін ғана емес, сонымен қатар әшекейлеу мен безендіру элементтерін де қамтыды. Садловскийдің альма-матерінің тағы бір түлегі Альфред Захариевичпен бірлесіп, үш күту залының (саяхатшылардың әр класы үшін біреуден) жобасы жасалды. Бірінші класс күту залы ағылшын джентльмендер клубы стилінде безендірілді және Вена шеберханасының (Wiener Werkstätte) жұмыстарына ұқсас қараңғы, сәнді жиһаздармен жабдықталды. Екінші класс күту залы 19 ғасырдағы Галициядағы буржуазия үйлерінің үлгісінде жасалды, ал үшінші класс күту залы суретші Тадеуш Обминский жасаған поляк Горалдарының Закопан стиліндегі қарапайым ағаш жиһаздармен жабдықталды. Платформаларға апаратын туннельдер мен платформалардағы әшекейлерді Краковтағы Юзеф Горецкий компаниясы дайындады. Иілген болаттан жасалған балюстрадалар мен қоршаулар Гектор Гимардың Париж метросының әшекейлері стиліне ұқсас болды. Тіркемелердің жобасы Zieleniewski Maschinen und Wagonbau Gesellschaft Werk Sanok (Autosan) компаниясында жасалды. Құрылыс 1899 жылы басталды және 1904 жылға дейін созылды, одан кейін теміржол стансасы көпшілікке ашылды. Бұл ғимарат сол дәуірдің ең танымал сәулетшілерінің назарына ілікті және Прагадағы (Жозеф Фанта, 1909) және Венадағы (Отто Вагнер) теміржол стансаларының құрылысына әсер етті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, қала Кеңес Одағының билігінде болғанда, Польшаның шығыс теміржолдары Кеңес теміржол жүйесіне біріктірілді. Станса соғыс кезінде ауыр зақымдарға ұшырады, оның ішінде пойыз сарайы толығымен қирады. Ғимаратты қалпына келтіруге немесе қираған жерлерді бөлшектеп, жаңадан салуға қатысты пікірталас болды. Архитектор Г. Ф. Домашенко екі тарапты да келісімге келтірді, ал 1949-1953 жылдар аралығында ескі құрылымға заманауи сталиндік интерьер берілді, ал сыртқы жағы толық жөндеуден өтіп, бастапқы көрінісін сақтады. Үнемі жүргізілетін жөндеу және жаңарту жұмыстары қызмет пен ғимараттың қазіргі заманғы стандарттарға сай болуын қамтамасыз етті, бұл дәстүр Украинада 1990 жылдарға дейін және 21 ғасырға дейін жалғасты, соңғы ірі қалпына келтіру жұмыстары 2003 жылы аяқталды.

Construction of an extensive network of railways within the Austro Hungarian Empire allowed the city of Lemberg (its German name at the time) to retain its nodal position at the crossing of several notable trade routes. As the capital of Galicia, the city needed a new, representative and large railway station that would suit the city needs and replace the old neo Gothic railway station built between 1861 and 1862 with the Galician Railway of Archduke Charles Louis. In 1888 the Polish architect and a graduate of the Lwów Technical Academy Władysław Sadłowski was selected to design a new station. The final project, prepared in less than a year, encompassed a large, horizontally oriented main hall, with two large train yards located in the background. The main entrance was topped with a large dome made of bolted steel and stained glass. Both wings of the symmetrical building were constituted by two pavilions, each with a smaller cupola. The main entrance was flanked by a set of Tuscan columns and large mythological sculptures, with the one representing Hypnos being the most notable. Since Sadłowski was the main representative of the William Morris' Arts and Crafts movement in Poland, his project included not only the architectural part of the future building, but also the ornaments and decorations. The project of three waiting halls (one for each class of travellers) was prepared in cooperation with another graduate of Sadłowski's alma mater, Alfred Zachariewicz. The first class waiting hall was modelled after the style of an English gentleman's club, and was equipped with dark, luxurious Viennese style furniture, resembling the works of the Wiener Werkstätte. The second class waiting room was modelled after 19th century burgher houses in Galicia, while the third class waiting hall was equipped with simple wooden pieces of furniture, modelled after the Zakopane style of Polish Gorals made by the artist Tadeusz Obmiński. The ornaments featured in the tunnels leading to the platforms and in the platforms themselves were prepared by the Kraków based company of Józef Górecki. Made of bent steel, the balustrades and railings bore direct resemblance to the style of the Paris Métro ornaments designed by Hector Guimard. A design for the registers was constructed in Zieleniewski Maschinen und Wagonbau Gesellschaft Werk Sanok, (Autosan). Construction started in 1899 and lasted until 1904, when the railway station was opened to the public. It was visited by some of the most renowned architects of the epoch, and influenced the later construction of the train stations in Prague (Josef Fanta, 1909) and Vienna (Otto Wagner). During World War II, when the city was under the rule of the Soviet Union, the occupied eastern Poland railways were integrated into the Soviet Railway system. The station suffered extensive damage during the war, including a completely destroyed trainshed. There was an open debate on whether to restore the building or to dismantle the ruins and build anew. Architect G. F. Domashenko managed to bring both parties to agreement, and between 1949 and 1953 the old structure was given a contemporary Stalinist interior, whilst a full repair on the outside preserved its original view. Frequent renovations and upgrades ensured that the service and building was always up to modern standards, a tradition which Ukraine continued through the 1990s and into the 21st century, with the most recent major restoration being carried out in 2003.