Кіріспе

Католиктік-апостолдық шіркеуден бөлінген шіркеу 1863 жылдан бері Германияда, ал 1897 жылдан бері Нидерландыда бар. Ол 1863 жылы Гамбургте болған айырылыстан туындады, сол кезде ол Католиктік-апостолдық шіркеуден бөлініп шықты, ол өзі 1830 жылдары Англикан шіркеуі мен Шотландия шіркеуі сияқты басқалар арасында жаңару қозғалысы ретінде басталды. Мәсіхтің екінші келуі Жаңа апостолдық ілімдердің басты назарында. Оның көптеген ілімдері негізгі христиандыққа, әсіресе литургиясы протестантизмге ұқсас, ал оның иерархиясы мен ұйымы Рим-католик шіркеуімен салыстырылуы мүмкін. Жаңа апостолдық шіркеуі протестант та емес, католик те емес. Бұл христиан дінінің Ирвинг бағытындағы орталық шіркеу. Шіркеу өзін ертедегі шіркеудің қайта орнатылған жалғасы деп есептейді және оның басшылары он екі апостолдың мұрагерлері болып табылады. Бұл ілім кейбір жағынан Реставрационизмге ұқсас. Ағылшын тіліндегі ресми аббревиатурасы NAC (New Apostolic Church), ал неміс тілінде NAK (Neuapostolische Kirche), француз тілінде ENA (Église Néo Apostolique), португал тілінде INA (Igreja Nova Apostólica) және испан тілінде INA (Iglesia Nueva Apostólica).

Католиктік-апостолдық шіркеу

1832 жылы Англияда Джон Бейт Кардейл пайғамдықтар арқылы екінші рет жіберілген алғашқы елші ретінде шақырылды. Сол кезден бастап 1835 жылға дейін, жаңадан құрылған елшілік қызметіне әртүрлі христиан діндерінен, әлеуметтік жағдайларынан және діни білімінен тағы он бір адам шақырылды. Ұзақ дайындықтан кейін, бұл елшілер Иса Мәсіхтің Ізгі хабарын уағыздап, әлемді аралап сапарлады. Олардың уағыздаған Ізгі хабарының негізгі мәні – шіркеу бастапқы жолынан тайып кеткендігі; Мәсіхтің қайта оралуын қамтамасыз ету үшін тек Дүниежүзілік шіркеуді толыққанды күйіне қайта келтіру ғана мүмкін. Олар осы толыққанды жағдайға жету үшін елшілер қызметін қайта жаңарту қажет деп сенді. 1855 жылы үш елшінің қазасынан кейін, елшілік жаңа елшілерді шақырудың қажеті жоқ деп мәлімдеді. 1860 жылы Альбериде өткен жиналыста неміс пайғамбары Генрих Гейер екі евангелистті елшілікке шақырды. Аталған шақыруды қарастырған елшілер оны қабылдамады, қалған елшілерге көмекші ретінде тағайындалғандардың шақырылуын түсіндірді және енді елшілікке шақырулар қабылданбайтынын жариялады.

Католиктік-апостолдық шіркеуден бөліну

Кейін, 1862 жылдың 10 қазанында Кенигсбергте елші Вудхауспен бірге саяхаттап жүргенде, Пайғамбар Гейер Рудольф Росочакиді өз үйінде тұрғанда елшілікке шақырды. Ағылшын елшілері жеке шақыруларды қабылдамайтын болғандықтан, Росочакиге Құдай куәгерлер алдында оның шақыруын растағанша шыдамдылықпен күтуді айтты. Желтоқсан айында Гейер Гамбург қауымының епископы Ангел Ф. В. Шварцке Росочакидің шақырылғанын хабарлады, содан кейін Ангел Шварц екеуін де Гамбургке шақырды. 1863 жылдың 4 қаңтарындагі кешкі қызметте Шварц ер адамдардан осы оқиғаны баяндауды сұрады және Шварц, қауымның көп бөлігімен бірге, Росочакидің апостолдыққа шақырылуын қабылдады. Бірнеше күннен кейін, Апостол Росочаки басқа апостолдармен кездескеннен кейін, өзінің Апостол ретіндегі шақырылуының құдайдан келгендігіне күмәндана бастады. Соңында ол тағы да Апостол Вудхаузға бағынып, жарықтан шыққандарды тастап, 17 қаңтарда Католиктік-Апостолдық қауымға қайта оралды. 1863 жылдың 26 қаңтарында Ангел Шварц Берлинде Апостол Вудхаус пен Архангел Ротемен кездесіп, Апостол қызметін жалғастыру қажеттігіне сенетінін білдірді. Сондықтан, 1863 жылдың 6 ақпанында Апостол Вудхаус Гамбург қауымына жазбаша түрде Католиктік-Апостолдық шіркеуден қуылғанын хабарлады. Гамбург қауымының қалған бөлігі Allgemeine Christliche Apostolische Mission (Жалпы Христиандық Апостолдық Миссия) деген атауды қабылдады.

Бас елші қызметі құрылды

Апостол Х. Ф. Шварц қайтыс болғаннан кейін, Жаңа Тәртіптің қалған белсенді апостолдары 1895, 1896 немесе 1897 жылдары «Бас апостол» түрінде орталық басқарушылық құрып, Фридрих Кребсті осы лауазымға тағайындады. Маңыздысы, бұл лауазым Шварц қайтыс болғанға дейін болған жоқ. Ол Католиктік Апостолдық шіркеуінде періште (епископ) болған, ол Мәсіхтің христиан шіркеуінің Басшысы екенін айтып, ешкімді шіркеудің басшысы етіп тағайындауға қарсы болды. Керісінше, Бас апостол лауазымы Мәсіхтің басшылығын иеленуді мақсат етпеді, бірақ Шимон Петірдің Мәсіхтің Жердегі тікелей орынбасары ретіндегі мұрагерлігін жалғастыруға көбірек бағытталды. 1895 жылы барлығы алты белсенді апостол болды: үш Еуропада, ал біреуі Оңтүстік Африкада, біреуі Австралияда және біреуі Индонезияда. Жоғары апостолдық лауазым құрылғаннан кейін, Бас апостол барлық келесі апостолдарды тағайындады. Осы хабарды уағыздамаған қызметкерлер, әсіресе апостолдар, лауазымдарынан босатылып, Жаңа апостолдық шіркеуінен шеттетілді. Осы кезеңде белсенді апостолдардың шамамен төрттен бірі қызметтен кетіп немесе ерте зейнетке шықты, ал кейбіреулері өз дін тобын құру үшін бөлінді. Бұл саясаттың ең маңызды «салдары» 1948 жылы Ж. Г. Бишоффтың орнын басу үшін тағайындалған Питер Кулен болды. Бұл хабардың әсері аймақтық деңгейде әртүрлі болды: Оңтүстік Африкадағы барлық белсенді апостолдар қызметтен кетіп немесе зейнетке шықты (1954), Оңтүстік Америкадағы екі апостол да қызметтен кетті (1957), Еуропадағы бірнеше апостолдар (1954–55) қызметтен кетті, бірақ Солтүстік Америкада ешқандай бөлініс болған жоқ. Бас апостол Бишофф 1960 жылдың 7 шілдесінде қайтыс болғанда, оның Мәсіхтің қайта оралуы туралы догмасы орындалмады. 1960 жылдың 10 шілдесінде өткен құлшылықта Уолтер Шмидт жаңа Бас апостол ретінде таныстырылды, ал сол құлшылықта мүшелерге сыртқы сыншыларға Бишоффтың болжамы туралы үн қатпауға ескерту жасалды. Бүгінгі күні де шіркеу басшылығы «Хабарламадан» ресми түрде бас тартқан жоқ, бірақ әрбір шіркеу мүшесіне өз пікірін еркін білдіруге мүмкіндік берді. Бас апостол Вильгельм Лебердің айтуынша, бұл «енді догма емес». Шеттетілген қызметкерлер мен мүшелер қайта қабылданбады. «Хабарламаға» қарсы шыққандарға кешірім сұрау және оның болжамына қатысты жақындасу әрекеттері, болжамның өзіне емес, 2005 және 2006 жылдары Швейцарияда және Саарда басталды. Содан бері Саарландтың Апостолдық қауымының мүшелері Жаңа апостолдық құлшылықтарына қатысып келеді. 2007 жылдың соңына дейін NAC және Біріккен апостолдық шіркеуі (БАШ) либералды мүшелердің қолдауымен және ынталандыруымен ортақ тарихи тақырыптарды қарастырды. 2007 жылдың 4 желтоқсанында NAC 1955 жылғы жағдайға және бөлініске немiс апостолдары ғана кінәлi екенiн мәлімдедi. Нәтижесінде, келіссөздер БАШ-пен тоқтатылды. 2013 жылдың 13 мамырында Бас апостол Вильгельм Лебер Жаңа апостолдық шіркеуі атынан Бишоффтың хабарына ресми түрде қатысты. Лебердің сөзіне қарағанда, жағдайды дұрыс шешу үшін «салауатты талдау» жасауға жеткілікті уақыт өткен – елу жылдан астам. Лебер «хабарламаның» салдарынан туған барлық қиындықтар үшін ресми түрде кешірім сұрады және Жаңа апостолдық шіркеуі бұл хабарды «құдайлық аян» немесе Құдайдың «еркін өзгертуі» деп санамайтынын мәлімдеді. Баяндамада әрбір адамның бұл мәселе бойынша өз қорытындысына келуіне мүмкіндік берілді.

Теология

Жаңа апостолдық христиандар Үштікке сенеді: Әке Құдай, әлемді жаратқан; Құдай Ұлы (Адам Ұлы Иса), жандандырылған Құдай, құтқарушы және Шіркеудің Басы; және Киелі Рух, ол аян арқылы шіркеуді жетектейді, сенушілерге білім сыйлайды және барлық жерде әрекет етеді. Осы тұрғыдан NAC басқа Үштікке сенетін шіркеулерден көп ерекшеленбейді. Француз епископы Жан Вернеттің сөзіне қарағанда, Жаңа апостолдық мүшелері – "қатаң мыңжылдықтар", бірақ социолог Жиль Серафин олардың мыңжылдық көзқарастары Ехоба куәгерлері мен адвентистерге қарағанда нашаррақ екенін, ал бұл – "église de Réveil", яғни өзінің бастауындағы Пентикост тәрізді жаңарушылық шіркеу екенін айтты. 2012 жылдың желтоқсан айында Жаңа апостолдық шіркеуінің катехизисі жарияланды. Онда "Жаңа апостолдық ілімнің толыққанды сипаттамасы және шіркеудің түрлі мәселелердегі позициясы баяндалған".

Киелі кітап

Жаңа апостол шіркеуінде Киелі кітапқа жоғары мәртебе беріледі, себебі оның авторлары Киелі Рухпен шабыттандырылған. 1998 жылдан бері ағылшын тіліндегі қауымдар «Жаңа король Яков аудармасын» ресми түрде қолданып келеді. Апостолдардың міндеті – Киелі кітапты дұрыс түсіндіруді қадағалау. Апостолдар Киелі кітапты протестантизм мен католицизм сияқты түсіндіреді, бірақ қасиетті мөрлену және қайтыс болғандар туралы сенімдердегі түсіндірулерде ерекшеленеді. 2004 жылғы 22-24 қыркүйекте Ницца қаласында өткен Аудандық апостолдар кеңесі Киелі жазбалардың ЖАШ-ның (Жаңа апостол шіркеуінің) ілімдік негізі ретінде мойындалғанын және қарастырылғанын қайта баса көрсетті. Атап айтқанда, Жаңа өсиеттің, әсіресе Иса Мәсіһтің Ізгі хабарының және апостолдардың хаттарының мәні ерекше зор. Киелі кітаптың жеке кітаптары мен тараулары, сондай-ақ Жаңа апостол шіркеуінің апостолдары мен қызметкерлерінің айтқандары Киелі жазбаларға негізделуі тиіс. Ілім мен оның жариялануы Ізгі хабардың негізгі қағидаларына қайшы келмеуі керек. Шіркеу бұл сенімнің негізін Киелі кітапта, оның ішінде Апокрифтерде деп санайды. 2005 жылы Аудандық апостолдар кеңесі «Апокрифтер Жаңа апостол шіркеуінің сенім мен ілімінде Ескі өсиеттің басқа жазбаларымен бірдей құқылы» екенін жариялады (ресми мәлімдемемен осы жерде танысуға болады).

Сумен шомылдыру рәсімінен өту

Суға шомылдыру – рухани жаңарудың бір бөлігі және Шіркеуде Қасиетті Рухты қабылдаудың алғы шарты. Балалар мен ересектердің екеуі де шомылдырудан өтуге болады. Бала кезінде шомылдырылған адам кейін, 14/15 жасқа келгенде, растау арқылы осы шомылдыруды мойындайды. Шомылдыру рәсімін дін қызметкерлері орындайды. Қасиетті шомылдыру – Құдайдың Біртілдігінің адамға сенгенде сыйлаған алғашқы және негізгі құдайылық ісі деп үйретіледі. Осы құрметті рәсімге кіретін нәрсе – бастапқы күнәнің кешірілуі. Осы тұрғыда шомылдырылатын адам Мәсіхтің ізгілігіне қатысады және Құдаймен тығыз қарым-қатынасын бірінші рет сезінеді. Адам (көрінетін) христианға айналады және осылайша Иса Мәсіхке сенетін және Оған адал болатындардың қауымына қабылданады. Басқа христиан шіркеулері жасаған шомылдырулар, егер олар үштік Құдайдың атымен және осы мақсат үшін қасиеттелген сумен орындалса, мойындалады.

Қасиетті таңбалау

Киелі таңбалау – Киелі Рухты тарату. Осы арқылы сенуші, үштік Құдайдың үшінші жаратылысы емес, Құдайдың күші ретінде Киелі Рухпен толады. Бұл рәсім дұға және апостолдың қол қою арқылы жүзеге асырылады, бірақ бұрын сенуші суға шомылдырылуы керек. Сумен Киелі шомылу және Киелі таңбалау бірге судан және Рухтан жаңадан тууды құрайды; осы арқылы Құдайдағы «балалық» деңгейіне жетеді. Құдайдың баласы ретінде сенушіге Мәсіхтің қайта келуіне қатысу мүмкіндігі беріледі. Осы сәттен бастап сенуші Жаңа Апостолдық шіркеудің жақтасы болады. Киелі таңбалау балаларға да сыйланады, оның үстіне ата-аналар Иса және апостолдардың іліміне сенім білдіруі керек. Шіркеу осы құдайлықты, мысалы, 8:14–17-ші аяттармен түсіндіреді. Себебі Киелі таңбалау – ерте христиандық апостолдар жүзеге асырған Киелі Рухты берудің институционалдық жолы болғандықтан, Жаңа Апостолдық шіркеу басқа христиандар үшін де Киелі Рухтың жалпы әрекетін ескере отырып, «Құдайдағы балалыққа» жете білу мүмкіндігі бар деп санайды (Жохан 3:8, Римдіктерге 18:7, 1 Жохан 4:2).

Елшілік қызмет және эксклюзивизм

Жаңа апостол шіркеуінің рухани басшылары елшілер деп аталады. Олар өз мүшелерін сенімнің мақсатына дайындауда маңызды деп саналады. Бұл мақсат – Мәсіхтің қайта оралуында Құдаймен мәңгілік қауымдастықта болу. Бұл жаңа апостолдық христиандардың сенімінің орталық тұсы болып табылады. Жаңа апостол шіркеуінің елшілері өздерін Иса Мәсіх жіберген алғашқы елшілердің жалғасы ретінде қарастырады. Олар дәстүрлері бойынша миссионерлер ретінде әрекет етеді, барлық адамдарға Иса Мәсіхтің Ізгі хабарын уағыздап, Мәсіхтің қайта келуіне және мәңгілік өмірге дайындайды. Жаңа апостол шіркеуінің (ЖАШ) пікірінше, жер бетіндегі жалғыз елшілер ғана күнәларды кешіру және Киелі Рухпен дүрбілеу билігіне ие. Сондай-ақ, елшілердің және ЖАШ-тің барлық қызметкерлерінің міндеті – шіркеудегі бірлестік сезімін нығайту және мүшелерге рухани қамқорлық көрсету. Жаңа апостол шіркеуі құтқарылу үшін елшілердің қажеттілігін үйретеді. Бұл Құдайдың барлық христиандарды Мәсіхтің қайта келуіне жинау үшін елшілік қызметін қайта орнатқанын білдіреді. Сондықтан, "құтқарылу үшін қажет" деген сөз Құдайдың жоспары бойынша, Оның Ұлы қайтып келгенге дейін елшілердің жердегі қызметі жалғасуы керек екенін көрсетеді. Мәсіхтің қайта келуіне кімдер қатысады деген сұраққа нақты жауап берілмейді. Өйткені Киелі Рух басқа шіркеулерде де әрекет етеді, тек Құдай ғана күнәларды кешіреді және Киелі Мөрмен белгіленбеген "балаларын" да таба алады. ЖАШ мүше емес адамдардың Мәсіхтің қайта келуіне қатысу мүмкіндігі бар деп санайды. Сондай-ақ, ЖАШ басқа шіркеулердің соңғы сот күнінде соңғы құтқарылу беріледі деген сеніміне қарсы емес екенін мәлімдейді. ЖАШ елшілердің қызметі Мәсіхтің екінші келуіне дейін ғана созылатынын, одан әрі емес деп есептейді. Соңғы сотта көрінетін шіркеу болмайды, тек Мәсіхке сенім ғана маңызды болады. Осылайша, ЖАШ абсолюттілік немесе діни тоталитаризм туралы кез келген талапты жоққа шығарады.

Өлім мен одан кейінгі өмірге қатысты нанымдар

Жаңа апостолдық шіркеуінің ерекше және даулы ерекшелігі – өлгендер туралы оның ілімі. Жыл сайын үш рет естелік пен дұға арқылы араласуға арналған арнайы құдай қызметтері өткізіледі. Мұндай құдай қызметтерінде апостолдар тірі көмекші пасторға да қадірлі рәсімдер жасауға құқылы. Осыған қатысты, Жаңа апостолдық христиандар бірнеше библиялық мәтіндерге сілтеме жасайды, мысалы, "өлгендердің арасында апостолдардың шомылдыру рәсіміне ешқандай шектеу жоқ". Өлгендердің күнәлары кешіріліп, Құдай алдында құрметке ие болуы мүмкін. Сондай-ақ, Иса Мәсіхтің құрбаны арқылы өлгендердің де иманға келуі мүмкін. Жаңа апостолдық иманды таба алмаған адамның құтқарылуы мүмкін болғандай, өлгендер де Мәсіхтің рақымымен апостолдардың көмегінсіз басқа жолмен құтқарылуы мүмкін. Жаңа апостолдық шіркеуі бұл мәселеге қатысты көптеген сұрақтарға толық жауап беру мүмкін емес екенін анық айтады.

Адептілік

Жаңа апостол шіркеуі өз мүшелерінің өз әрекеттері үшін жеке жауапкершілігін қадағалайды. Әрбір адам өз мінез-құлқы үшін Құдай алдында жауапты. Мәсіхтің Ізгі хабары және Он қағидаға тән құндылықтар жүйесі осы тұрғыда айқын бағдар береді. Дегенмен, шіркеудің өзі саяси бейтарап және тәуелсіз. Оның қаржысы мүшелерінің ерікті үлестерімен қамтамасыз етіледі. # 1-бап "Мен Құдай Әкеге, Күлдіреуші, аспан мен жердің Жаратушысына сенемін". 2 "Мен Иса Мәсіхке сенемін, Ол – Құдайдың жалғыз туған Ұлы, біздің Иеміз, Киелі Рухтан туған, Қасиетті Мариядан дүниеге келген, Понтий Пилаттың тұсында азап көрген, айқышқа шегеленіп өлген, қайтыс болған және жерленген, өлгендер әлеміне түскен, үшінші күні қайта тірілген және көкке көтерілген. Ол енді Күлдіреуші Әкесінің оң жағында отыр, содан қайта оралады". 3 "Мен Киелі Рухқа, бір, қасиетті, әмбебап және апостолдық шіркеуге, қасиеттілер қауымына, күнәлардың кешірілуіне, өлгендердің тірілуіне және мәңгілік өмірге сенемін". 4 "Мен Иеміз Исаның Өзінің шіркеуін басқаратынына және Ол үшін Апостолдарын жібергеніне, ал Ол қайтып келгенше, оларды оқытуға, Оның атынан күнәларды кешіруге және сумен және Киелі Рухпен шомылдыруға тапсырыспен жіберетініне сенемін". 5 "Мен Құдайдың тағайындаған қызметкерлерін тек Апостолдар ғана тағайындайтынына және олардың қызметі үшін билік, бата және қасиеттілік Апостолдар қызметінен келетініне сенемін". 6 "Мен сумен шомылдырудың Киелі Рухта жаңарудың алғашқы қадамы екеніне және шомылдырылған адам Иса Мәсіхке сенетін және Оны Иеміз деп мойындайтын қауымға қабылданатынына сенемін". 7 "Мен Киелі Құрбандықтың Иеміздің Өзінің естелігі үшін бір рет әкелінген, толыққанды жарамды құрбандығы және Мәсіхтің азапты және қайғылы өлімі үшін белгіленгеніне сенемін. Киелі Құрбандыққа лайықты түрде қатысу Иеміз Иса Мәсіхпен біздің қарым-қатынасымызды нығайтады. Ол ашымаған нан мен шараппен тойланады; екеуі де Апостолға уәкілеттік берілген дін қызметкерімен киелендіріліп, таратылуы керек". 8 "Мен сумен шомылдырылғандардың Құдайдың рухани баласы болу үшін Апостол арқылы Киелі Рухтың сыйлығын алуы керек екеніне сенемін". 9 "Мен Иеміз Исаның көкке көтерілгендей қайта оралатынына және Өзінің келуіне үміттенген және дайын болған өлгендер мен тірілердің алғашқыларын Өзімен бірге алатынына сенемін; көктегі тойдан кейін Ол олармен бірге жер бетіне қайтып келіп, Өзінің бейбітшілік патшалығын орнатады және олар Патшалық дін қызметкерлері ретінде Онымен бірге билейді. Бейбітшілік патшалығы аяқталғаннан кейін, Соңғы Сот болады. Содан кейін Құдай жаңа аспан мен жаңа жерді жаратады және Өзінің халқымен бірге тұрады". 10 "Мен Құдайдың заңдарына қайшы келмейінше, билік иелеріне бағынуға міндеттімін деп санаймын".

Қазіргі өзгерістер

NAC ішіндегі комитеттер (жобалық топтар) Бас елшінің өкілеттігімен белгілі уақыттарда жиналып, шіркеудің билік, тарихи немесе тілдік мәселелерге қатысты негізгі немесе ерекше көзқарастарын талқылайды және қайта қарастырады. Олар көбінесе ірі шіркеулердің үздіксіз қызметін мысалға келтіреді. Бұл бұрынғы ұстанымдарға түзетулер енгізуге және оларды нақтырақ бөліп көрсетуге алып келді. Бас елші осы түзетулерді "назар аудару" деп атады, себебі шіркеу білім беруші Киелі Рухтың тоқтаусыз әрекетіне сенеді.

Қан құю, мүшелерді донорлық ету, дің жасушаларын зерттеу

Жаңа апостол шіркеуі қан немесе мүшелерді донорлыққа беруге қарсы емес, егер донордың келісімі болса немесе ми өлімі анықталған болса. Шіркеу ұрықтандыруды өмірдің басталуы деп есептейді. Кез келген эмбрион, ана құрсағында болсын немесе одан тыс болсын, жедел қорғауға лайық; оны зерттеуге немесе жоюға болмайды. Дегенмен, шіркеу ересектердің дің жасушаларымен жүргізілетін зерттеулерді қолдайды.

Құрбылық

Шіркеу некеге тұруға кеңес береді және бірге өмір сүру үшін неке батасының маңыздылығын баса көрсетеді. Заңсыз қатар тұрудағы мүшелер үйлену ниеті болмаса, діни қызмет немесе оқытушылық қызмет атқаруға құқығы жоқ. Мұндай өмір салты басқалар үшін үлгі болып есептелмейді.

Экуменизм

Жаңа апостолдық шіркеуі экуменикалық қозғалысқа құлшынып қарайды. Жергілікті және институционалдық деңгейдегі байланыстар, ең алдымен, өзара жақсы танысуға және алдын ала пікірлерді жоюға көмектеседі. Доктриналық ұстанымдардағы айырмашылықтарға байланысты, шіркеу экуменикалық құдай қызметтеріне немесе бата беру рәсімдеріне қатыса алмайды. Жаңа апостолдық шіркеуі басқа шіркеулер мен конфессиялармен жақсы көршілік қарым-қатынасты нығайтуға күш салып келеді. Бұл, негізінен, қауым мен шіркеу жиналыстарын арнайы шараларға шақыру және қайырымдылық мақсатында бірлескен игілік шараларын ұйымдастыру арқылы іске асырылады. Бұл экуменикалық қозғалысқа мүшелікке алып келе ме деген сұраққа қазір жауап беру қиын.

Эволюция және эволюциялық теория

Жаңа апостолдық шіркеу эволюцияның кең ауқымды теориясын өмірдің жаратылуына лайықты түсіндірме деп санамайды, себебі бұл теория Жаратушы ретінде Құдайдың қатысуын ескермейді. Дегенмен, шіркеу эволюция жөніндегі ғылыми тұжырымдамаларды Киелі кітаптағы мәлімдемелерге қарсы деп санамайды. Шіркеу эволюциялық теория мен эволюцияның өзін ажыратуға ерекше мән береді. Теория ғылыми тұрғыдан эволюцияның қағидаларын сипаттағанымен, жаратылыстың бастауын түсіндірмейді. Керісінше, эволюция – тірі және жансыз әлемнің үздіксіз дамуы – Құдай белгілеген табиғат заңдарына сәйкес жүзеге асады және Киелі кітаптағы мәлімдемелерге қайшы келмейді.

Гомосексуализм

Шіркеудің пікірінше, адамның гомосексуализмді істеу арқылы Құдай алдында қандай дәрежеде кінәлі болатынын анықтау Құдайдың құзырында. Осы ретте, Шіркеу жыныстық бағдарының пасторлық көмек көрсетуде маңызды еместігін нақты айтады. Дегенмен, Шіркеу "белсенді гомосексуалдықпен" айналысатын немесе "бір жынысты серіктестікте" өмір сүретін мүшелері діни қызмет атқара алмайтынын, бірақ жексенбі мектебінде балаларға дін сабақтарын оқыту сияқты Шіркеудің басқа да міндеттерін орындай алатынын мәлімдейді.

Өзін-өзі өлтіру

Киелі кітаптарды түсінуге сәйкес, өзіне-өзі қол жұмсау – күнә, себебі өмір – Құдайдың берген сыйы. Ешбір адамның өз өмірін немесе басқа біреудің өмірін алуға құқығы жоқ. Сондай-ақ, өзін-өзі өлтірген адамды кінәлауға ешкімнің құқығы жоқ. Барлық жағдайды тек Құдай ғана толық көре алады, және Ол Өзінің қалауынша осындай жандарға шапағат етуі мүмкін.

Діни қызмет, рәсімдер және пасторлық жұмыс

Шіркеу қызметі негізінен құдайға табыну және қауым мүшелеріне рухани қамқорлық көрсетуге бағытталған. Сонымен қатар, Жаңа апостол шіркеуі өзінің шектеулі ресурстарының шегінде қайырымдылық қызметін атқарады. Егер жеке жағдайларда шұғыл көмек қажет болса, ол қажеттілікке қарай тікелей ұсынылады.

Дінбасы

Жаңа апостолдық дін қызметкерлері қолжазбасыз уағыздайды. Олар уағызға шіркеу басшылығы ай сайын шығаратын "Құдайға қызмет ету нұсқаулығы" кішкентай басылымы арқылы дайындалады. 2007 жылдың желтоқсанында нұсқаулық жаңа форматта шығарылды, ол қызмет атқарушыға тақырыпқа құрылымдық кіріспемен қатар, Киелі кітаптағы сөздер туралы негізгі білім, тарихи мәліметтер, сілтемелер, қосымша дереккөздер және тағы да басқалар ұсынады. Бір тақырыптың мазмұны бір ай ішінде бірнеше құдайға қызмет ету жиынында таратылуы мүмкін, сонда әрбір жиын тақырыптың бір бөлігін қамтиды және тыңдаушыларды жақсы оқыту және бағыттау үшін негізгі тақырыпты дамытады. Жаңа апостолдық қызметін атқару үшін теологиялық білім алу міндетті емес. Апостол Петірдің дәстүрін жалғастыра отырып, Киелі Рух уағыз кезінде дін қызметкерлері арқылы әрекет етеді деп есептеледі, бірақ шіркеу дін қызметкерлерін қатесіз деп санамайды. Бір сыншылардың пікірінше, дін қызметкерлері стрессте болғанда уағыздар арасындағы әдеттегі мазмұн мен сөздерді қайталай береді. Сондай-ақ, Жаңа апостолдық теология мен ілімдер бойынша жеткілікті білімі жоқ дін қызметкерлері қателікті уағыздап, түсініспеушіліктерге себеп болған. Шіркеу бұл мәселеге қарсы көптеген семинарлар өткізіп, әрбір қауымның дін қызметкерлері уағыз тақырыптарын бірлесіп келісуін талап етеді.

Қатысу

Шіркеудің ресми тіркелген мүшелерінің 20-дан 100%-ға дейін тұрақты түрде қасиетті қызметтерге қатысады. Орталық Еуропада қатысу көрсеткіштері төмендеп жатқан болса, Шығыс және Батыс Еуропа, Оңтүстік Америка және Африкада қатысушылар саны салыстырмалы түрде жоғары. Тұрақты қатысушылар көбінесе шіркеу өміріне белсенді қатысып, бірлестік сезімімен ерекшеленеді. Балаларға, жастарға және егдеулерге айрықша көңіл бөлінеді. Шіркеу мәдениеті әдетте ресми киім мен сыртқы түріне баса назар береді, алайда барлығына құшақ жайылып, "қалай болса солай келіңіз" деген қағида бар.

Дін музыкасы

Әр қауымның хоры, мүмкіндігі болған сайын, әртүрлі оркестрлер мен аспаптар тобымен бірге тұрақты хор репетицияларын өткізеді. Жаңа апостолдық шіркеуде музыка кеңінен дамытылады. Бұрын хор мүшелері ән салғанда қара және ақ түсті киім киюге міндетті болса, қазір хор мүшелері тек арнайы жағдайларда ғана сондай киім киеді. Шіркеудің мәдени өмірі халыққа ашылғандай дамып келеді. Сапасымен басқа конфессияларда танымал дәстүрлі шіркеу хорларынан өзге, прогрессивті музыкалық топтар мен ансамбльдер де бар, олар публично өнер көрсетеді. XIX ғасырдан бастап жазылған музыкалық шығармалар шіркеу музыка әдебиетінің маңызды бөлігін құрайды. Жаңа апостолдық музыка әдебиетінің бір бөлігі басқа христиан шіркеулерінің әдебиеттерімен қайта қаралып, толықтырылды. Жаңа апостолдық ән кітабындағы әндердің көпшілігі Рим-католик шіркеуінде де, протестант шіркеулерінде де орындалады. 1925 жылғы ән кітабының орнына жаңа ән кітабы 2005 жылғы Пасхадан бастап герман тілді елдерде, ал 2008 жылғы қыркүйектен бастап ағылшын тілді елдерде қолданысқа енгізілді.

Қауымдастық

Шіркеу мен басқа конфессиялардың делегаттары Жаңа апостолдық христиандардың қауымдық бірлігін олардың ең үлкен күшті жақтарының бірі деп есептейді. «Біз бірігіп тұрамыз. Бір-бірімізге көмектесеміз, бір-бірімізбен атымызбен шақырамыз, барлығымыз бір-бірімізді жақсы білеміз. Біреуіміз гараж салса, барлығымыз жұмылысып көмектесеміз. Біз – шағын отбасымыз», – дейді Берлин протестанттық шіркеуінің бұрынғы дінтанушысы Андреас Финке. Көптеген Жаңа апостолдық христиандар өз қауымы немесе округінде берік достық байланыстарға ие.

Эмблемасы

Шіркеудің эмблемасында көк түсті толқындардың үстінде ақ латын кресі бейнеленген. Күн осы толқындардың көкжиегінен туады, оны 10 сәуле көрсетеді. Оның мағынасына нақты түсініктеме жоқ. Шіркеу өкілі Питер Йоханнингтің сөзіне сәйкес, әртүрлі элементтерді Иса Мәсіхтің айқышқа ілінуі (крест), Киелі Денсу (су) және Киелі Мөр басу (күн) деп түсіндіруге болады, бұл шіркеудің үш қасиетті құдайына қатысты. Эмблемадағы күн шығуы немесе батуы Мәсіхтің жақын арада қайта оралуының белгісі ретінде де қарастырылуы мүмкін. Алғашқы ресми эмблеманы 1968 жылы Бас Апостол Шмидт жасаған, және ол әлі де көптеген шіркеу ғимараттарында кездеседі. 1995 жылы Бас Елші Ричард Фер оны заманауи стильде өзгертті.

Құрылымы

Жаңа Апостолдық шіркеудің халықаралық кеңсесі Швейцарияның Цюрих қаласында орналасқан және ол Жаңа Апостолдық шіркеудің Халықаралық Апостолдық Бірлігінің (NAKI) орталығы болып табылады. НАҚИ мүшелері – Бас елші, Аудандық елшілер және Елшілер, ал бүкіл әлемдегі шіркеу солардан басқарылады. Шіркеу бірнеше аймақтық шіркеулерге (аумақтарға) бөлінген, олар толық елдерді немесе континенттерді қамтиды. Ұлттық заңнамаға сәйкес, Аудандық елшілер аймақтық шіркеулердің (көбінесе корпоративтік) басшылары болып табылады және өздерінің ауданы үшін толық қаржылық жауапкершілікке ие. Жаңа Апостолдық шіркеуі шіркеу мүшелерінің ерікті сыйлықтарымен қаржыландырылады және салық жинамайды. Түскен қаражат ғимараттарды күтіп-ұстауға, әлеуметтік көмек көрсетуге және дамып келе жатқан елдерге көмек беруге жұмсалады. Шіркеу саяси бейтараптық саясатын ұстанады және мүшелерінен жергілікті заңдарды сақтауды күтеді. Бас елші мен Аудандық елшілер халықаралық маңызы бар шіркеу мәселелері бойынша кеңесу үшін үнемі кездеседі. Әр үш жыл сайын барлық елшілер халықаралық бас жиналысқа жиналады.

Қаржы

Халықаралық шіркеу аудан елшілерінің аймақтарынан бөлінетін қаражат есебінен қаржыландырылады және қаржылық тұрғыдан нашар аймақтарға қаржылық тұрғыдан мықты аймақтардан көмек көрсетуді ұйымдастырады. Табыстың басым бөлігі шіркеу ғимараттарын салуға және күтіп ұстауға жұмсалады, олардың күтімі аудан елшілерінің аймақтарында жүзеге асырылады. Бюджеттің маңызды бөлігі миссионерлік жұмысқа да жұмсалады. Шіркеу өз ісін мүмкіндігінше аз басқарумен жүргізуді мақсат етеді, қаржылық есептер сұраныс бойынша қоғамға ашық немесе шіркеу веб-сайттарында, сондай-ақ шіркеудің ресми журналы "Біздің отбасымыз" журналында жарияланады. Бухгалтерлік және есептік талаптар көбінесе тәуелсіз аттестатталған бухгалтерлермен шешіледі. Қауымдағы пасторлық және ұйымдастырушылық міндеттер ақысыз, құрметпен атқарылады. Шіркеу жүзеге асыратын барлық амалдар мен баталар, мысалы, шомылдыру, үйлену немесе жаназа рәсімдері тегін орындалады. Әдетте, епископтар мен елшілер ғана шіркеуде толық уақыт жұмыс істейтін қызметкерлер болып табылады, олардың жалақысы ынаптардан төленеді және бухгалтерлермен бекітіледі.

Дін институттары

Қауымдардың қажеттіліктерін ескере отырып, көптеген басқа да қызметтер ұсынылады. Шіркеу қызметтері балалардың (жексенбілік мектепке дейінгі білім беру, жексенбілік мектеп және діни оқыту), жастардың (жастар кештері, жастарға арналған құлшылық, жастар шаралары) және егде жастағы азаматтардың (қарттар шаралары) қажеттіліктерін қамтуы маңызды. Осы арқылы, бірлестік нығатылып, шіркеу мүшелері арасындағы байланыс күшейеді.

Баспагер

Бас апостол Иоганн Готфрид Бишофтың ұлы Фридрих Бишофф 1930 жылдары Фридрих Бишофф Verlag Gmbh-ді құрды. Компания Германияның Франкфурт-на-Майне қаласында орналасқан және NAC Оңтүстік Германиясына қарасты. Христиандық баспагер саналатын ол NAC үшін үш шіркеу ішіндегі журнал шығарады:

"Біздің отбасымыз" журналының халықаралық таралымы 350 000 дананы құрайды. Ол неміс, француз, ағылшын, испан, португал және индонезия тілдерінде айына екі рет, ал тағы 21 тілде айына бір рет жарық көреді. Журналдың мазмұнына Бас апостолдың құдай қызметтері немесе саяхаттары туралы баяндамалар, діни немесе тарихи білімдер, түрлі қауымдар туралы әңгімелер және жарнамалар кіреді. "Біздің отбасымыз" журналының неміс тіліндегі веб-сайты 2008 жылдан бері қолжетімді. "Біздің балалар" журналының халықаралық таралымы 18 000 дана, ол неміс, ағылшын, француз, орыс, португал және голланд тілдерінде айына екі рет шығады. Онда "Христиандар мен Киелі кітап" тақырыбындағы материалдар жарияланады. Журналда оқу мәтіндері, бояуға арналған суреттер, қолөнерге қатысты нұсқаулар, логикалық есептер және қоғамдық шаралар туралы ақпарат сияқты балаларға арналған материалдар бар. Spirit журналы жас жаңа апостолдық христиандарға арналған. Онда ағымдағы мәселелер діни және сын тұрғысынан талқыланады және зерделенеді. Журналда басқа діндер туралы да көптеген мақалалар жарияланады. Оның неміс тіліндегі веб-сайты бар.

Балалар

Балалар үшін шіркеуде көптеген мүмкіндіктер бар. Олар әдетте білім алудың бірнеше кезеңінен өтеді. Жексенбілік мектепке дейінгі сыныпта (5 жасқа дейін) және жексенбілік мектепте (6–10 жас) балаларға христиан дінінің негіздері мен Киелі кітаптан алынған оқиғалар таныстырылады. Одан кейін балалар діни білім алуын жалғастырады, онда христиандық және тармақтық тарих зерттеледі. Соңында балалар Конфирмация мектебіне қатысады, онда Жаңа Апостолдық сенім толыққанды түсіндіріледі. 14 немесе 15 жастағы бала шіркеудің батасымен құтқарылу рәсімінен өтуі мүмкін. Осы жылдары балаларға көптеген оқулықтар, соның ішінде Киелі кітап беріледі. Шіркеу білімінен басқа, балаларға арналған көптеген іс-шаралар бар, олардың ең танымал мысалы – Кейптаун балалар хоры. Балалар ересектермен бірдей Қасиетті Қасиетті Тағамды қабылдайды. Дегенмен, кейбір қауымдарда тағайындалған "балаларға арналған діни қызметкерлер" оларға рәсімді түсіндіргеннен кейін, жеке бөлмеде киелі нан береді.

Жастық шақ

Жаңа апостолдық шіркеуі жыл сайын ұлттық жастар күнін арнайы құдай қызметімен өткізеді. Осы шараларды өткізу үшін стадиондар, конференц-залдар немесе осыған ұқсас жерлер пайдаланылады. Жастар күндері әдетте екі негізгі бөлімге бөлінеді. Аудандық апостол немесе бас апостол жастарға арналған құдай қызметін таңертең өткізеді, одан кейін ортақ түскі ас және түстен кейінгі бағдарлама болады. Хорлар, оркестрлер немесе музыкалық топтар музыка орындайды. Діни мәселелер фильмдер, театрлық қойылымдар немесе семинарлар түрінде ұсынылады. Көптеген ұйымдастырушылар шіркеу мәселелері бойынша жастардың пікірлері мен ұсыныстарын жиі пайдаланады. 2009 жылдың мамыр айында Германияның Дюссельдорф қаласындағы LTU Аренада бүкіл Еуропа жастарына арналған, 2009 жылғы Еуропалық жастар күні өтті. Әр ауданда жастар үшін түрлі шаралар ұйымдастырылады, атап айтқанда ай сайынғы құдай қызметі, жергілікті немесе аймақтық жастар кездесулері, хор репетициялары, спорттық жарыстар мен демалыс шаралары. Көптеген жастар фотосурет, журналистика, экуменизм және басқа да салалар бойынша өздерінің үйірмелерін құрады. Жаңа апостолдық шіркеуіне арналған көптеген жастар веб-сайттары да бар.

Қонақжай нан пісіру зауыты

Негізгі нан пісіру зауыты Германияның Билефельд қаласында орналасқан. Әр 1,5 секунд сайын бір нан қонақ (хост) шығарылады, осылайша күніне шамамен 130 000 нан қонақ өндіріледі. 2007 жылы 230 миллион нан қонақ Еуропа, Америка және Азия мен Африканың бірнеше еліне, барлығы 50 елге жеткізілді. Зауыт 1925 жылы Германияның Херне қаласынан шыққан, Жаңа Апостолдық нан пісіру шебері Пфлюг құрды. Бас Апостол Нихаус Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жаңа Апостолдық христиандарына майданға арналған алғашқы нан қонақтарды жасауды тапсырды. Бұрын, Католик Апостолдық дәстүр бойынша, нанның бір бөлігі және арнайы шарап құмысымен қасиетті тамақ (ақдам) қабылданған. 2003 жылы Оңтүстік Африканың Кейптаун қаласында тағы бір нан қонақ пісіретін зауыт салынды. Ол Африканың оңтүстік аймақтарын нан қонақпен қамтамасыз етеді, күніне 240 000 нан қонақ өндіреді.

Қайырымдылық жұмыстары

Қайырымдылық және әлеуметтік жұмыс маңыздылығы артып келеді, оның ішінде азық-түлік, дәрі-дәрмек және киім-кешек сияқты көмектер де бар. Министрлер көптеген сыйлықтарды табыстайды. Кедей елдер мен аймақтарда балабақшалар, мектептер, жетімдер үйлері, ауруханалар, қарттар үйлері және емханалар қаржылық қолдау алады. Мысалы, Оңтүстік Африкадағы "Amazing Grace" балалар үйі. Шіркеу сондай-ақ түрлі конфессиялық миссионерлік және қайырымдылық ұйымдарын қолдайды. NAK karitativ, шіркеудің көмек көрсету жобалары қауымдастығының бас кеңсесі Германияның Дортмунд қаласында орналасқан. Ол ресми түрде үлгілі әлеуметтік ұйым деп есептеледі.

Regenbogen-NAK

1999 жылы NAC-тің гей, лесбиянка және трансгендер сенушілері "Regenbogen NAK" (ағылшын тілінде Rainbow NAC) деп аталатын бастамашылық топты құрды. Басты мәселелер – оларды қоғамда және шіркеуде қозғайтын ерекше мәселелер. Шіркеудің арнайы істер жөніндегі комитеті неміс және швейцариялық өкілдермен диалог жүргізеді. Бұл топ NAC құрамына кірмейді және www.cms.regenbogen-nak.org веб-сайтын ұстап тұрады.

Ұлт әлемі

"nacworld" – Халықаралық Жаңа Апостолдық шіркеуінің әлеуметтік желісі, және ол әлемнің түкпір-түкпірінен христиандарға байланыс орнатуға мүмкіндік береді. Ол Жаңа Апостолдық шіркеуінің мүшелеріне арналған. Басқа шіркеулер мен діни қоғамдардың мүшелері де қосылуға шақырылады, ал сайт барлық қызығушыларға ашық. "nacworld" неміс, ағылшын, испан, француз, португал және голланд тілдерінде қолданылады. "nacworld" аккаунтын ашу тегін. Премиум мүмкіндіктер жоқ, сондай-ақ "nacworld" жарнамадан немесе демеушіліктен түсім көреді.

Тарихи дамуы

Бас апостол Ричард Фер (1988–2005) 1999 жылы басқа христиан конфессиялары арасында шіркеуді өкілдік ету, басқа конфессиялар мен шіркеулермен байланыс орнату және NAC-ті ортақ іс-шараларға тарту үшін «Экуменизм жобалық тобын» құрды. Шіркеу басшылығы кейбір эксклюзивті экуменикалық ілімдерді өзгертуді қарастыра алады, бірақ олар өздерінің жеке ерекшелігін де сақтауы керек. 1963 жылы Дүниежүзілік шіркеулер кеңесі Бас апостол Шмидттен Женевадағы (Швейцария) сессияға кейбір өкілдерді жіберуді сұрады. Ол бұл ұсыныстан бас тартты, себебі сол кездегі экуменистік қозғалыстың саяси бейтараптығы болмады, сондай-ақ ол Рим-католик шіркеуінің тым көп билікке ие болатынынан қорқып жүрді. Кейіннен ол экуменизмге қатысу шіркеу мен ірі конфессиялар арасында қақтығыстар мен сынға себеп болатынын ашық түсіндірді. Экуменизмге қызығушылық тек Бас апостол Ханс Урвилер басқа Апостольдық деноминациялармен байланысуға тырысқан кезде туды. 2000 жылы Ричард Фер ортақ әлеуметтік және діни тақырыптар мен мүдделерді талқылауға арналған Апостолдық кеңес шақырды. 2005 жылдан бастап Апостольдық деноминациялар арасында жақындасу процесі жүріп жатыр. Бұл кейбір қақтығыстарға әкелді, бірақ екі тарап та татуласуға ұмтылып, оны жалғастыруды қалайды. Барлық ресми «экскомуникациялар» жойылды. 1994 жылы шіркеу Arbeitsgemeinschaft Christlicher Kirchen (ағылш. Council of Christian Churches; бүгінде Ұлыбритания мен Ирландиядағы шіркеулер) ұсынған экуменикалық ұсыныстан бас тартты, себебі христиандық бірлікке жетудің экуменикалық жолы Иса Мәсіхтің мағынасы мен мақсаттарына сәйкес келмейді деп санды. Жақында құрылған «Экуменизм жобалық тобы» басқа шіркеулермен ресми байланыс орнатып, түрлі қауымдармен достық қарым-қатынас орнатты. Алғашқы диалогтар Оңтүстік Германияда өтті, онда Меминген және Ашафенбургтегі Жаңа апостольдық қауымдар Arbeitsgemeinschaft Christlicher Kirchen экуменикалық мекемесіне қосылды. Швейцариядағы Тун қаласы Жаңа апостольдық округінің құрметті мүшесі болып табылады. Бұл ұйымның басшылары 2008 жылдың сәуір айында Жаңа апостольдық шіркеу туралы брошюра жариялады. Шіркеу әртүрлі басқа шіркеулермен, соның ішінде методистермен, Жетінші күндік адвентистер шіркеуімен, Англикан шіркеуімен және Рим-католик шіркеуімен келіссөздер жүргізді. Жергілікті қауымдастықтарда байланыс пен мүшелік болғанымен, Германияда өңірлік немесе тіпті ұлттық деңгейде мұндай байланыс жоқ, себебі теологиялық мәселелерге байланысты (өлгендерге арналған қызметтер, шіркеудің ерекшелігі мен табиғаты, елшілік қызметі және т.б.) қарсылықтар бар. Экуменикалық күш-жігер АҚШ, Аргентина және Оңтүстік Африкада да жүріп жатыр. NAC Аргентинадағы ұлттық шіркеулердің бірі болып саналады. Облыстық апостолдар Фрёнд пен Барнс басқа шіркеулердің өкілдерімен кездесулер өткізіп, жақсы нәтижелерге қол жеткізді. АҚШ-тың облыстық апостолы Леонард Колб сұхбатында Жаңа апостольдық христиандар басқа шіркеулерден көп нәрсе үйрене алатынын және ол экуменикалық байланыстарды одан әрі дамытуға тырысатынын мәлімдеді.

Қазіргі жағдай

Жаңа апостол шіркеуі қазіргі уақытта Дүниежүзілік шіркеулер кеңесінің мүшесі емес. Жаңа апостол шіркеуі барлық адамдарға, олардың конфессиясына қарамастан, Қасиетті Қауымға қатысуға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, бұл жаңа апостолдық мәсіхшілерге басқа шіркеудің Евхаристиясына қатысуға мүмкіндік береді. Жаңа апостолдық мәсіхшілер 2008 жылғы Пентикост мерекесінен бастап «Біздің Әкеміз» дұғасын Жаңа король Джеймс нұсқасында оқиды. Бұл көптеген басқа шіркеулерге өте ұқсас. Жаңа апостолдық крещение (шомылу) рәсімін протестант шіркеулері мен Рим-католик шіркеуі мойындайды, өйткені ол Ұш Құдайдың атынан орындалады. Сондай-ақ, Жаңа апостол шіркеуі Ұш Құдайдың атымен және сумен орындалған барлық крещение рәсімін мойындайды. Бұл дегеніміз, Жаңа апостол шіркеуі Ехоба куәгерлері мен мормондардың крещение рәсімін мойындамайды. Шіркеу экуменикалық діни қызметтерге қатыспайды, себебі шіркеу басшылығы бата беру амалдарын «бөлісе алмайтын нәрсе» деп есептейді. Бірақ олар алтарьда дұға етуді немесе сәлемдесуді мүмкін деп санайды (мысалы, үйлену тойында). Егер жаңа апостолдық мәсіхші басқа христианмен өз шіркеуінде неке қиса, онда сол шіркеудің батасы толық мойындалады. Жаңа апостол шіркеуі өз ғимараттарын басқа конфессияларға жалға береді және ғимараттарды қоғамдық шараларға пайдалануға ұсынады. Олар сондай-ақ пайдаланылмаған шіркеулерді діни ұйымдарға сатуға тырысады. Жаңа апостол шіркеуі басқа еркін шіркеулермен немесе діни топтармен салыстырғанда заманауи және прогрессивті болып саналады. Жаңа апостол шіркеуі Киелі Рухтың (христиан шіркеуінің) жалпыға бірдей әрекет етуіне сенеді, себебі басқа христиан шіркеулерінде де шындықтың элементтерін табуға болады. 2005 жылдың 24 қазанында Бас апостол Лебер дін қызметкерлерін экуменизмге, яғни бір-біріне жақындап, әңгімелесуге шақырды.

Әлеуметтік бейіні

2008 жылы Намини мен Муркен басқарған сауалнама бойынша, 15 жасқа дейінгі жас NAC мүшелерінің көп бөлігінің (43%) әкесінен айырылуын, әкелік теологиясымен және иерархияның ең жоғары сатысындағы Бас Апостолдың беделімен түсіндіруге болады.

Даулар

ҰҚК-ның бұрынғы кезде өте жабық және қатаң ережелері болғандықтан, жақында күрт сынға ұшырады. Көптеген сын тұжырымдары кәсіби сараптамалар арқылы "ежелгі" кезең – 1960-1990 жылдарға дейінгі мерзімнен туындағаны анықталды. Экуменизмнің кеңею процесі шіркеуді көптеген ұстанымдар мен ережелерді өзгертуге, тіпті кейбіреулерін күрт өзгертуге мәжбүр етті, нәтижесінде шіркеу басқа шіркеулермен салыстырғанда бүгінде көбірек заманауи болып көрінеді.

Бұрынғы сын

1990 жылдары шіркеу төмендегі дау-дамайлармен күресті, осының салдарынан ол қоғамда секта сияқты көрінді. Мәңгілік өмірге тек тікелей шәкірттік жол жетелейді деген тұжырымға сүйене отырып, Алғашқы шіркеу Исаның қайтысынан кейін дереу оның елшілеріне бағыну жүйесін орнатты. Апостолдардың қызметіне бағыну туралы қатаң ой-пікір осы дәстүрді жалғастыруға бағытталған. Алдыңғы басшыға қатаң бағыну туралы әлеуметтік талаптар соншалықты айқын болды, мүшелер ақпаратты өз "жетекшілерінен" алуға мәжбүр болды. Бұл ақпарат оларды, тіпті сезбей-ақ, байланыстырып қойды, нәтижесінде дін қызметкерлері көптеген мүшелердің өмірін бақылап, олардың ақпараты Құдайдың құдіретімен сәйкес екенін айтты. 1950 жылдары Еуропада еркін ойлайтын жаңа буын пайда болды, бірақ бұл үрдіс шіркеуді еңсерген жоқ. Бұл ішінара басқа шіркеулерден келетін шабуылдардан қорқып, шіркеутің қорғанысқа қарай кері тартылуына байланысты болды, осылайша әлеуметтік өзгерістерге мүмкіндік болмады. Бұл диктаторлық иерархия 1980 жылдарға дейін және экуменикалық ашылуға дейін сақталды. Иманға бағынудың Мәсіхтің екінші келуіне қатысумен байланыстырылуы жиі қатты сынға ұшырады. 20 ғасырдың басынан бастап Бас апостол Ханс Урвилер бастаған экуменикалық ашылуға дейін, дін қызметкерлерінен белгілі бір жалпы тыйымдар "ережелер" ретінде танылды, мысалы: Телевизор ұстау; Дискотекаларға, кинотеатрларға немесе спорттық жарыстарға бару; Ер адамдардың сақал немесе ұзын шаш өсіруі; Әйелдердің шіркеуге джинсы немесе шорты киюі; Шіркеуден тыс сапарға шығу немесе шіркеуден тыс, "дүниеден" біреумен үйлену. Дін қызметкерлері мүшелерге егер олар осы ережелерді сақтамаса, Мәсіхтің екінші келуіне қатыса алмайтындарын жиі ескертіп отырды. Көптеген мүшелер бұл ережелерді бастапқыда елемесе де, бұл тіпті Бас апостол Рихард Фердің кезінде де кейбіреулерінде психологиялық проблемаларға әкеп соқты. Көптеген бұрынғы мүшелер, әсіресе Германияда, әйелдерді шіркеуді тазалау, жексенбілік мектеп және хорға қатысу сияқты ата-аналық міндеттермен шектегені үшін шіркеуді сынады. Соңғы кезде Жаңа апостолдық әйелдерге айтарлықтай үлкен мән берілуде. Бірнеше қауымда әйелдер диякондық немесе басқарушылық міндеттерді ішінара өз мойнына алды. Әйелдер дін қызметкері бола алмаса да, бұл сын қазіргі таңда өзекті емес. Кейбір сыншылар дін қызметкерлерінің қайырымдылық жасағандарға Құдайдың батасын уәде етіп, қайырымдылық жасамағандарды батадан айыратынын айтады. Алайда, Бас апостол Бишоффтың қайтысы баяу, бірақ тұрақты өзгерістерге әкелді, оның ішінде 1986 жылы Бас апостол Урвилердің "өз күшіне сену" терминін енгізуі болды – әрбір сенуші өзінің құтқарылуына жеке жауапты. Бұл басқа шіркеулермен, әсіресе "Хабарлама" салдарынан NAC-тен бөлінген діни топтармен байланыс орнатуға әкелді. Соңғы он жылда спектр кеңейіп, шіркеу мүшелерінің арасында консервативті және либералды қанаттар бар екені анықталды. Францияның секталар жөніндегі комиссиясы 1995 және 1999 жылдардағы есептерінде Жаңа апостолдық шіркеуді секта ретінде тіркеді (салт пен секталардың үкіметтік тізімдеріне қараңыз). 1997 жылы Бельгия парламенттік комиссиясы Жаңа апостолдық шіркеутін қоса алғанда, 189 қозғалыстың тізімін жасады. 2001 жылғы есебінде Mission Interministérielle de Lutte contre les Sectes 1984 жылы Жаңа Каледонияда Жаңа апостолдық шіркеудің ресми түрде танылуымен келіспеді.

Тарихи оқиғалар

Көптеген бұрынғы мүшелер шіркеудің "Botschaft" кезіндегі әрекеттерін Жаңа Апостолдық тарихындағы ең даулы мәселе деп сынап, айыптайды. Бұдан бөлек, нацистік Германия мен Германия Демократиялық Республикасы (ГДР) режимдеріне қатысты ресми саяси ұстанымдар күдік тудырып, теріс бағаланады, бұл білімсіздіктен туындаған болуы мүмкін. Әртүрлі Апостолдық шіркеулердің тәуелсіз тарихшылары осы мәселелерді зерттеп, сенімді және объективті нәтижелер ұсынды.

Басқа шіркеулердің сын-пікірлері

Протестанттық және Рим-католик шіркеулері келесі доктриналық мәселелерді сынға алады, олар әлі де жоққа шығарылмаған: Жаңа апостолдық елшілік қызметі алғашқы шіркеудің қызметімен сәйкес келеді деген пікір, және Құдаймен нағыз туыстық байланыс тек Жаңа апостолдық елшілік қызметі арқылы ғана мүмкін деген ілім. Өлгендер туралы сенімдер де дау тудырады, бірақ NAC экуменикалық жолдармен түсіндіруге мүмкіндігі бар. Тағы бір сын – шіркеу иерархиясының теологиялық білімі жеткіліксіз. Діни ғалым Георг Шмид NAC уағыздарын тереңдігі аз, біртекті және ішінде экзегетика немесе теология жоқ деп есептейді. Бас елшінің маңызды рөлі, көбінесе Мәсіхпен теңестірілетін, басты христиандық ағымдары тарапынан жиі сынға ұшырайды. Мысалы, шіркеу 1933 жылы жариялаған ән жинағындағы 200 әннің 106-сы елшіге арналған.

Сын-пикирді қарау

Германиядан келген бұрынғы шіркеу мүшесі Зигфрид Даннвольф өзінің "Құдайдың жоғалған балалары" атты кітабында шіркеуден шыққаннан кейін қауымда өтірік айтылып, жала жабылғанын айтады. "Тіпті әйелім де маған сенімсіздік танытты. Олай болуы заңды, - дейді Даннвольф. Мәселе отбасымен шектелмейді, некелер ажырасады. Мен ата-анаммен жылдар бойы қарым-қатынас үзбедім. NAC мүшелігінің және одан кетудің жеке қиындықтарының басқа да мүмкін психикалық салдары Олаф Стоффельдің "Айыпталуда" кітабында сипатталған. Жаңа апостол шіркеуімен байланысты осындай жағымсыз тәжірибелер Германия протестант шіркеуінің комиссары жасаған мәлімдемеде төмендегідей түсіндіріледі: "Мұндай жағдайлар кез келген шіркеуде болуы мүмкін, бірақ NAC-та, оның көптеген мүшелеріне қарағанда, олар сирек кездеседі". "Ағаш тамырынан кеуіп, толығымен жойылуы немесе ағаштан кеуіп қалған бірнеше тармақтар сынса, екі түрлі нәрсе", - деп түсіндірді Бас апостол Шмидт шіркеуден кеткен жеке сыншылардың маңыздылығын. Бұл туралы Фрайбург Рим-католик архиепископиясының культ комиссары Альберт Лампе де растады. Ол Саентология сияқты қауіпті топтармен салыстырудың қажеті жоқ деп санайды, себебі "әдеттегі өмір салған және толық тәуелділікте тұрмаған көптеген Жаңа апостол христиандары бар". Лампе культ топтарымен салыстырудың болмауын байқаса да, риторика және теология ғалымдары, сондай-ақ шіркеуден кеткен адамдар онымен келіспейді. Шіркеуден кеткен бір мүше былай деді: "Мен шіркеу ауданында өстім, онда шіркеуге толық берілмеу және үнемі қызметке қатыспау адамдармен араласпауға әкеп соқты. Апостолдардың суреттері мүшелердің үйінде көрнекті орында ілініп тұруы керек еді. Бірақ ең қорқынышты сенім – егер адам Жаңа апостол шіркеуінің адал мүшесі болмаса, ол жұмаққа кіре алмайды". Бас апостол Лебер баспасөз конференциясында қандай түзетулер жасалатынын және сынға қалай қарайтынын түсіндірді: "Бұрын жеке адамдар немесе топтар шіркеуге қарсы ызалы көзқарас білдірді. Бұрынғы мүшелердің сын-ескертпелерінің ең жоғары деңгейі бұрыннан өтіп кетті. Бірақ біз де сынға төтеп беруге үйрендік. Бұл үйренуге болатын процесс". "Диалогқа дайындық" туралы сұраққа ол: "Егер нақты сұраныстар болса, мен әрқаше жауап беруді қолдаймын. Мен үшін бұл мүмкіндік әрқашан ашық. Бірақ егер әділ қарым-қатынас шегі бұзылса немесе даулы пікірлер пайда болса, диалогты жалғастырудың мәні болмайды".

Сплиттерлік топтар

1878 жылы Апостол Преусс қайтыс болғаннан кейін, мұрагерлік дауы Гамбург қауымының көпшілігін бір жағынан Пайғамбар Генрих Гейер мен Апостол Иоганн Фридрих Гелднермен (әлі де Allgemeine christliche apostolische Mission атымен) және екінші жағынан Апостолдар Фридрих Вильгельм Менхофф, Эдуард Вичманн және Фриц Кребспен бөліп жіберді. Екінші ағым 1897 жылы Нидерландыда Бас Апостол лауазымының енгізілуіне байланысты ХАЗК-мен болды. Бас Апостолға ерген топ 1897 жылғы жарысқаннан кейін Hersteld Apostolische Zendinggemeente in de Eenheid der Apostelen (HAZEA) атауын қабылдады және оны 1960 жылға дейін қолданды. Австралиялық Апостол Х. Ф. Нимейер, кейін Карл Георг Клиббе Бас Апостол Герман Нигауздың беделіне табынуды сынап, Нигауздың 1913 жылы Клиббенің орнын Вильгельм Шлапхоффқа беруіне себеп болды. Басқа пікір бойынша, бұл түсініспеушілік болды. Клиббе отырған кеме, Апостолдар кеңесінен кейін, суға батып кетті. Ол басқа кемеге отырғанмен, суға батқан деп есептелді. Дегенмен, Шлапхофф Апостол қызметінен бас тартқан жоқ. 1926 жылы Клиббе мен Шлапхоффтың жақтастары келісімге келді. Келісімнің шарты бойынша Клиббе 1889 жылы өзі құрған шіркеуді Африканың Ескі Апостол шіркеуі деп атады. Сот материалдарына сәйкес, Клиббе тобы 1915 жылы Жаңа Апостолдық шіркеуден тәуелсіз болды. Клиббе қайтыс болған 1931 жылы Ескі Апостол шіркеуінің мүшелері 1 миллионнан асты. 1920 жылдың 10 қазанында Бас Апостол Герман Нигауз Апостол Ж. Г. Бишоффты Бас Апостолдың көмекшісі етіп тағайындады, ал 1924 жылдың 14 желтоқсанында Бишоффты өзінің ізбасары етіп тағайындады, тіпті саксондық Апостол Карл Август Брюкнердің бұрыннан оның ізбасары деп жарияланғанымен. 1914 жылдан кейін Нигауз көбінесе эмоцияларға, армандар мен көріпкелдікке ерік берді. Брюкнер Бас Апостолдың рухани көзқарастары мен оның беделіне табынуды сынағандардың назарына айналды. Пікір қақтығысы 1921 жылы Апостол Брюкнердің және бірнеше мың жақтастарының шіркеуден шығарылуына әкелді. Шығарылғандар Реформирт Апостолишер Геменедебундты құрды. Австралиялық Апостол Нимейердің Апостолдар кеңесінен кейін үйіне қайтып келе жатқанда шіркеуден шығарылуымен тағы бір ағым пайда болды. Брюкнер сияқты, ол да Бас Апостолдың билікке таласуына қарсы болды. Отанына оралғаннан кейін ол Квинслендтің Апостолдық шіркеуін құрды. Осы қиын кезеңге жауап ретінде Нигауз барлық Апостолдардан өзіне сенім білдіруді талап етіп, оларды өзінің қауымдастығына – Жаңа Апостолдық шіркеулердің Апостол коллегиясына біріктірді. Жаңа Апостолдық шіркеуде Швейцарияда Vereinigung Apostolischer Christen, Оңтүстік Африкада (қайтадан) Апостолдар бірлігі және Нидерландыда (онда 1946 жылы Жаңа Апостолдық шіркеудің мүшелерінің 90% құраған 26 500 мүшесі шіркеуден шықты) Apostolisch Genootschap және кейін 1954 жылы тағы да шамамен 1200 голланд мүшесі Apostolische Geloofsgemeenschap, ал Батыс Германияда Apostolische Gemeinschaft және Apostolische Gemeinde des Saarlandes 1951 жылы сол кездегі Бас Апостол Иоганн Готфрид Бишоффтың іліміне байланысты бөлінді. Бұл ілімде ол Иса Мәсіх қайтып келгенше өлмейтіні, ал алдын ала белгіленгендерді өз патшалығына (Бірінші тірілуге) қабылдайтыны айтылды. 1954 жылы бұл ілім, "Босшафт" деп аталып, ресми догмаға айналды. Бұл ілімді уағыздаудан бас тартқан дін қызметкерлері, әсіресе Апостолдар, бірнеше рет сұхбаттасқаннан кейін де, қызметтерінен айырылып, Жаңа Апостолдық шіркеуінен шығарылды. Бас Апостол Бишофф 1960 жылы пайғамбарлығы орындалмастан қайтыс болды, бірақ шіркеуден шығарылған дін қызметкерлері қайтадан қызметке қабылданбады. Осы қақтығыстардың нәтижесінде әртүрлі елдерде пайда болған Квинслендтің Апостолдық шіркеуі немесе Оңтүстік Африка Апостолдарының бірлігі сияқты әртүрлі қауымдар мен қауымдар 1956 жылы "Біріккен Апостолдық шіркеу" ретінде бірікті. Тағы бір ертерек ағым – 1902 жылы Apostelamt Juda-мен үзіліс, одан Apostelamt Jesu Christi пайда болды. 2005 жылдың 1 мамырында Швейцарияның Жаңа Апостолдық шіркеуі мен Швейцариядағы Біріккен Апостолдық шіркеу (Vereinigung Apostolischer Christen) татуласудың алғашқы қадамдарына қатысты құжатқа қол қойды.