Кіріспе

Ода Нобунага (1579–82) салған жапон қамалы – Азучи қамалы (安土城) – Шига префектурасының Омихачиман қаласының Азучи ауданындағы Ода Нобунаганың маңызды қамалдарының бірі. Қамал орны 1926 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды, ал 1952 жылы оның мәртебесі Ерекше Ұлттық тарихи ескерткіш деңгейіне көтерілді. Қамал Бивако жартылай ұлттық паркінің аумағында орналасқан. Азучи қамалы 1576 жылдан 1579 жылға дейін Оми провинциясындағы Бива көлінің шығыс жағалауындағы Азучи тауында салынды. Нобунага Азучи қамалын Киотоға жеткілікті жақын салды, осылайша ол астанаға баратын жолдарды бақылап, күзетуге мүмкіндік алды, бірақ Киотодан тыс жерде орналастырды, сондықтан оның бекінісі қаланы уақыт-уақыт жайлаған өрттер мен қақтығыстардан қорғалды. Азучи қамалының орналасуы Солтүстіктегі Уэсуги, Шығыстағы Такеда және Батыстағы Мори тайпаларымен байланыс және көлік жолдарын басқаруда да стратегиялық артықшылықтар берді. Азучи қамалы 1582 жылы Акечи Мицухиде Нобунаганы Хонно-дзи оқиғасында өлтіргеннен кейін қиратылды. Көптеген зерттеушілер Азучи қамалының Азучи-Момояма кезеңінен бастап Жапониядағы ерте заманғы қамалдардың құрылысын жеделдеткен фактор болғанымен келіседі. Сеңгоку дәуіріндегі қамалдар тауды кесіп, тас және топырақ үйіп жасалған, әскери мақсатқа бағытталған топырақ бекіністер болды. Бірақ Нобунаганың тас қамалдары олардан революциялық түрде ерекшеленді, саяси функцияларды да атқаратын көрнекті нысандарға айналды. Жапон тарихындағы Азучи-Момояма кезеңінің аты ішінара Азучи қамалынан алынған.

Тарих

Бұл толығымен тас қабырғалы қамал Ода Нобунаганың жаңа бекінісі ретінде Бива көлінің жағасындағы кең аумақта салынды. 1576 жылы басталып, 1579 жылы аяқталған қамал құрылысына Нива Нагахиде жауапкер болды. 1582 жылы Жаңа жыл күні (ай күнтізбесі бойынша) Нобунага Азучи қамалының ішкі жағын арнайы қонақтарға ашты. Ішке тым көп адам жиналғандықтан тас қабырғаның бір бөлігі құлап, жарақаттар мен тіпті өлім-жұлымға әкеп соқты. Ол кезде Нобунага даймёлар мен олардың вассалдарына әрқайсысынан 100 монь (ақша бірлігі) әкелуді бұйырған еді. Қыдыру аяқталған соң Нобунага оларды күтіп тұрып, ақшаны өзі қабылдады. 1582 жылдың жазында, Нобунага Хонно-дзиде қаза болғаннан кейін, қамал Нобунаганың сатқыны Акечи Мицухиде күштерінің бақылауына көшті. Бір аптадай уақыттан кейін қамал өртенді, кейбір мәліметтер бойынша, мұның себебі қала тұрғындарының тонауы немесе Нобунаганың ұлдарының бірі болуы мүмкін.

Сәулет және дизайн

Конфуций және басқа конфуцийшіл тұлғалар Азучи сарайындағы суреттерде бейнеленген. Азучи сарайында конфуциандыққа көрсетілген ең жоғары құрмет Нобунаганың идеялары шайқас тактикасынан мемлекет басқару және барлық жерде бейбітшілік пен тәртіпті қамтамасыз ету жауапкершілігіне қарай бұрылып жатқанын көрсетеді. 1976 жылы жапондық сәулет тарихшысы Акира Найто Азучи қамалының ерекшеліктерінің толық қорытындысын жариялады. Ол теншудің биіктігі 46 метр, ал үстінде алтынмен қапталған сегізбұрышты белведер болған деген қорытындыға келді. Атриум, жер асты деңгейінен төртінші қабаттың төбесіне дейін көтерілген, иезуиттердің ықпалымен салынған деп есептеледі, бірақ атриум еденінің ортасында ступа орналасқан. Дегенмен, Азучи қамалының сыртқы дизайны әлі де даулы мәселе болып қалуда. Тағы бір жапон сәулет тарихшысы Мияками Шигетака Найтоны өз теориясын жеткілікті деректермен дәлелдемегені үшін айыптады.

Қазіргі заман

Қазіргі таңда қамалдан тек тас қалауы ғана қалды. Дегенмен, Исе Сенгоку ауылындағы, Исе қаласының жанындағы самурайлар тақырыбындағы ойын-сауық паркінде Азучи қамалының мұнарасының шамамен қайта жасалған нұсқасы тұр. Сонымен қатар, түпнұсқа қамал қираған жерге жақын орналасқан Нобунага но Яката мұражайында мұнараның жоғарғы қабаттарының толық көлемдегі көшірмесі қойылған. Азучи қамалы 2006 жылы Жапония Қамал Қорымен Жапонияның ең үздік 100 қамалының бірі деп тізілді.

Танымал мәдениетте

Қаланың құрылысы 2009 жылғы "Отты аспан астындағы қамал" (火天の城, Katen no Shiro) тарихи драмалық фильмінің тақырыбы болды, ол Кеничи Ямамотоның осы аттас романы негізінде және Танака Мицутосидің режиссерлігімен түсірілді.