Кіріспе

Америкалық комедиан (1932–2020)
бұрынғы «All American» футболшысы

Дадли Риггс (18 қаңтар 1932 – 22 қыркүйек 2020) – Нью-Йоркте Instant Theater Company-ді құрған импровизациялық комедиант. Кейіннен компания Миннеаполиске көшіп, Brave New Workshop комедиялық труппасы болып қайта құрылды.

Отбасы және ерте мансап

Риггс Арканзас штатының Литтл-Рок қаласында дүниеге келді және бес жасында циркке қосылды. Оның отбасы Ринглинг Брос. және Барнум & Бейли циркінде әртүрлі нөмірлер көрсетті, онда ол водевиль стилінде комедия өнерін меңгерді. Ол циркте әуе акробаты, комедиялық акробат және клоун болып жұмыс істеді. Кейіннен, цирк жұмыс істемейтін қысқы айларда елді аралап саяхаттайтын топ құрды. Топтың қойылымдарында көрермендердің көбі әртістерге жаулы қарым-қатынас жасады. Көп жыл бойы көрермендерді дәстүрлі өнермен риза етуге тырысқаннан кейін, Риггс олардан пікір сұрауға көшті. Мысалы, ол: «Осы қалада кімді жек көресіздер?» – деп сұрайтын. Көрермендер «қала әкімі» десе, әртістер дереу әкім туралы сахналық көрініс қоятын. Сол кезде «импровизация» сөзі көбінесе джаз музыканттарының шығармашылығын сипаттау үшін қолданылатын. Риггс джазды жақсы көретін болғандықтан, өзі бұл терминді қолданбай, «жедел театр» деген тіркес қолдануды ұнатты. Кейін «Нью-Йорк Таймс» газетінің сыншысы Риггстің қойылымдарын «жаз сөздері» деп атады, ал 1960 және 1970 жылдары Second City труппасының өкілдері осы қойылымдарды «spot improv» деп атады. Бір жылы труппаның агенті әртістерді қабылдайтын бірде-бір орынды таба алмағанын мәлімдеді. Өнерлерін жақсарту үшін Риггс Нью-Йоркте топ мүшелері репетиция жасай алатын көшедегі ғимаратты жалға алды. Жаяу өтетін адамдар терезеден ішкі жағдайды көре алатын, ал келушілер репетицияны тамашалау үшін ақы төлеуге бастады. Риггс Нью-Йоркте 1954 жылдан 1958 жылға дейін жұмыс істеген Instant Theater Company компаниясын құрды. Сыншы Уолтер Керр ерте келіп, көргендеріне қатты таң қалды. Ол үш апта бойы рецензия жазудан тартынды, себебі әртістердің көрермендердің ұсыныстарын шынымен қабылдап жатқанына сенбеді. Керр топ мүшелерінің сырттан көмек алғанын және бұрын дайындалған материалдарды пайдаланғанын ойлады. Ол қойылымдардың шынайы екенін түсінгеннен кейін, мақтауға толы рецензия жазды.

Батыл жаңа шеберхана

Риггстің импровизациялық тобы 1958 жылы Миннеаполиске қоныстанғанға дейін гастрольдік сапарларды бастады. Осы жерде Риггс Шығыс Хеннепин даңғылында «Эспрессо» кафесін ашты, онда ол штаттағы алғашқы эспрессо машинасын пайдаланды, сонымен қатар «Instant Theater Company» үшін орын дайындады. 1965 жылы кафе Оңтүстік Хеннепин даңғылындағы Uptown аймағына көшкеннен кейін, «Миссисипи өзенінің батысындағы алғашқы эспрессо машинасы» деген мәлімдеме де жасалды. 1961 жылы атауы «Жаңа батыл шеберхана» деп өзгертілді. 1971 жылы Риггс Миннеаполистің «Жеті бұрыш» аймағында, Миннесота университетінің жанында «Эксперименталды театр компаниясын» (ЭТК) ашты. Бұл театр комедия, эстрадалық қойылымдар және арнайы бағдарламалар сияқты материалдардың кең ауқымын ұсынды. «Жаңа батыл шеберханада» көптеген танымал өнерпаздар мансаптарын бастады, олардың ішінде аймақтық тумалар Луи Андерсон мен Аль Франкен, жазушылар Пат Профт, теледидар продюсері Линда Уоллем және сценарийші, продюсер және режиссер Питер Толан бар. «Жаңа батыл шеберхана» мен Чикагодағы «Second City» арасында тәжірибе мен техника алмасылды. Дель Клоуз бір кезде Риггспен бірге жұмыс істеді, ал екі труппаның мүшелері де саяхаттағанда бір-бірінің қойылымдарына қатысып тұрды. 39 жыл бойы басқарып келгеннен кейін, Риггс 1997 жылы «Жаңа батыл шеберхананы» Марк Бергенге, Джон Суиниге және Дженни Лилледалға сатты. Берген кейін басқа жобаларға көшті, ал Суини мен Лилледал театрды жалғастырып, бірнеше өзгерістер енгізді. Олардың назары көбірек ұзақ форматтағы импровизацияға аударылды, ал Риггс әрқашан қысқа, жеке эскиздерге басымдық берген. 2017 жылы Миннесота университетінің баспасы Риггстің «Flying Funny: My Life Without a Net» атты естеліктерін жариялады. Естеліктер цирк пен водевильдегі ерте өміріне, сондай-ақ импровизацияның бастапқы дамуына арналған, себебі Рон Хаббардтың «Жаңа батыл шеберханасы» және Ирв Летофскийдің «Көңілді комедия» кітаптары кейінірек болған оқиғаларды қамтыды.

Өлім

Риггс 2020 жылдың 22 қыркүйегінде Миннеаполисте 88 жасында қайтыс болды.