Кіріспе

Американдық ұшақ конструкторы (1879–1954)

Клайд Вернон Цессна (Clyde Vernon Cessna; 5 желтоқсан 1879 – 20 қараша 1954) – американдық ұшақ конструкторы, ұшқыш және авиацияның алғашқы кәсіпкері. Ол 1927 жылы Канзас штатының Уичита қаласында құрған Cessna Aircraft Corporation компаниясының негізін қалаушысы ретінде ең жақсы танылады.

Алғашқы жылдар

Сесна 1879 жылдың 5 желтоқсанында Айова штатының Монтгомери округіне қарасты Хоторн қаласында Мэри Вандора (Скейтс) мен Джеймс Уильям Сеснаның ұлы болып дүниеге келді. Сессна отбасының түбі француз және неміс халқынан тарайды. Ол екі жасқа толғанда оның отбасы Чикаскиа өзенінің жанындағы Канзас штатының Кингман округіне қарасты Раго ауылына көшіп келді. Бала кезінде ол өздігінен үйренген жаңашылдығы мен механикалық шеберлігін шаруашылық машиналарын жақсарту және жаңа егіс шаруашылығы әдістерін жасау үшін пайдаланды. Кейін ол Оклахома штатының Энид қаласында сәтті автосаудагер болып жұмыс істеді. Сесснаның авиацияға деген қызығушылығы 1910 жылы туған Канзас штатындағы әуе көрмесін көргеннен кейін оянды. Осы көрме оны болашақта авиация саласында мансап құруға итермеледі. Авиацияға деген ынтасын сезгеннен кейін Сессна Оклахомадан Нью-Йорк штатына көшіп, Queen Aeroplane Company-де қысқа мерзім жұмыс істеді, онда ол алғаш рет ұшақ құрылысымен танысты. Сессна келесі бірнеше ай бойы өздігінен ұшуды үйреніп, 1911 жылдың желтоқсанында 8 шақырымдық (5 миль) сәтті ұшып, ұшып шыққан жеріне қауіпсіз қонды.

Орта жастағылар

Silverwing-тің табысынан кейін, Сесса автомобиль өнеркәсібіндегі жұмысын тоқтатты және авиация саласындағы қызығушылықтарын іске асыруға бел буды. 1912 және 1915 жылдар аралығында Сесса бірнеше жаңа моноплан ұшақтарды жасады, олардың барлығы 40–60 ат күші бар Anzani 6 цилиндрлі қозғалтқышпен жұмыс істеді. Осы кезеңде Клайд жиі мерекелік шаралар мен округтік жәрмеңкелерде ұшақтарын көрсетіп, осы арқылы табыс тапты. Екі жылдан соң Сесса компаниядан кетіп, өз фирмасын құруды жоспарлады. 1927 жылдың соңында Сесса тиімді моноплан ұшақты жобалау және құрастыруда қиындықтарға тап болды. AW ұшағы 1927 жылдың соңына қарай аяқталды. Cessna Aircraft Corporation компаниясын немерелері Дуэйн мен Дуайт Уоллеске тапсырғаннан кейін, Сесса қайтадан шаруашылыққа көшті. Дуэйннің өтінішімен ол компанияның жұмысына қатысуға келісті, бірақ көбінесе рәсімдік міндеттерді орындап, күнделікті басқару ісіне араласпады. Оның қайтыс болу себебі әзірге белгісіз. Ол 1978 жылы Ұлттық авиациялық даңқ залына, ал 1983 жылы Халықаралық ғарыш және авиациялық даңқ залына өлімнен кейін енгізілді. 2013 жылы Flying журналының «Авиацияның 51 батыры» тізімінде 27-орынды иеленді. Кингман әуежайы – Клайд Сесса атындағы алаңы Канзас штатының Кингман қаласында оның құрметіне аталды.