Кіріспе

Қозғалтқыштағы жану мәселесі

Қозғалтқыш құбырындағы жарылыс

Кері соққы немесе тоқтаусыз жану – ішкі жанатын қозғалтқыш жұмыс істеп тұрғанда, жану камерасының ішінде емес, құбыр жүйесінде болатын жану немесе жарылыс. Бұл жағдайды кейде "жанудан кейінгі өрт" деп те атайды, әсіресе, "кері соққы" сөзі құбыр клапаны ашық болғанда болатын жанар майдың жануын білдіргенде, от жүйе арқылы кері қарай жылжып, құбырдан емес, құбыр арқылы шығады. Егер от артқа жылса, оны "кері шашырау" деп те атайды. Кері соққы құбыр клапаны ашық болған кезде тұтанған немесе жанып қалған жанар майдың ыстық құбыр жүйесіне түсуінен туындауы мүмкін. Құбырдан уақытша от шығуы мүмкін. Кері соққы көбінесе қозғалтқыштың дұрыс реттелмегенін көрсетеді. Бұл термин алғашқы сенімсіз атыс қарулары немесе оқ-дәрілермен байланысты тәжірибеден туындаған, онда жарылғыш күш ұңғыдан емес, артқы жағынан шығатын. Сондықтан "кері соққы" сөзі күтпеген, қаланбаған және қаламаған нәтижеге әкелетін жағдайды білдіреді.

Түсіндірме

Жанудың (қайта жанудың) жиі кездесетін себептері – цилиндрге артық отын түсуі (қоспа байытылуы) немесе тұтану жүйесінде ақау болуы, мысалы, кірленген (қара) шамшырақ, катушка немесе тұтану сымы. Кері соққылар көбінесе уақыттың дұрыс емес реттелуінен туындайды. Егер уақыт ертерек болса, тұтану шырыны кіріс клапандары жабылар алдында тұтанады, бұл жанудың кіріс коллекторына таралуына және ондағы жанар-жағармай қоспасын тұтандыруына әкеледі; нәтижесіндегі жарылыс карбюратор мен ауа сүзгісі арқылы шығады. Көптеген кішкентай теңіз қозғалтқыштарында карбюратордың кірісіне отты тоқтату экраны орнатылады, бұл жалынның кірістен шығып, қайтадан тұтанбауына және кемедегі жабық картер немесе білгедегі жанар-жағармай немесе жанар-жағармай буларының тұтануына жол бермейді, соның салдарынан өрт немесе жарылыс пайда болады. Балама ретінде, тұтану уақыты кешіктірілуі мүмкін, онда жану шығару клапандары ашылған кезде толыққанбайды, бұл жанудың шығару жүйесіне таралуына мүмкіндік береді. Сонымен қатар, үдеу кезінде жұқа қоспаны тудыратын дұрыс реттелмеген карбюраторлар жанар-жағармай қоспасының өте баяу жануына себеп болуы мүмкін, сондықтан жану шығару соққысы кезінде және тіпті кіріс клапаны ашылғанда да жалғасады. Жалын фронты содан кейін кіріс арқылы жоғары көтеріліп, кері соққы тудырады. Мұндай жағдайда кіріс және шығару коллекторларында бір уақытта кері соққы болуы мүмкін. Екі жағдайда да (жану жану камерасының алдында және кейін болатындықтан) нәтижесінде өткір жарылыс пайда болады, ол әдетте "қайта жану" деп аталады. Алайда, ақауларды жою үшін қозғалтқыш механиктері "қайта жануды" қозғалтқыштың шығару жүйесіндегі жанар-жағармайдың тұтануы ретінде қатаң түрде анықтайды, ал "кері соққы" – индукциялық жүйеде болатын дәл осы процесс.

Қолданбалар

Ескі қозғалтқыш конструкцияларында кері оттану жиі кездесуі немесе болдырмау мүмкін емес. Жаңа буын көліктерде, жанармайды шашыратып беру және компьютерлік басқару жүйесі болғандықтан, кері оттану сирек кездеседі. Спорттық катализаторлары бар (зауыттан орнатылған немесе қосымша орнатылған) көліктерде кері оттану ықтималдығы жоғары. Кейбір жағдайларда кері оттану көліктің қосымша артықшылығы ретінде қарастырылады. TVR Cerbera – зауыттан орнатылған спорттық катализаторлары бар және қозғалтқышты тежегенде жиі кері оттану тудыратын автомобильдің мысалы. Rolls-Royce Merlin және Griffon сияқты жоғары қуатты, турбонаддувталған ұшақ поршеньді қозғалтқыштарында, кіріс коллекторына кері оттанудың алдын алу үшін коллектордың ішінде жалын тоқтау құрылғылары қолданылады, бұл құрылғылар жалынның коллектор ішіндегі қысылған ауа-жанармай қоспасына таралуын болдырмайды.