Екінші дүниежүзілік соғысының қаһарманы Эугениуш Хорбачевский

Кіріспе

Евгений Хорбачевский (28 қыркүйек 1917 – 18 тамыз 1944) – поляк ұшқышы, Екінші дүниежүзілік соғыстың аса көрнекті ұшқышы, сонымен қатар "Дзиубек" (поляк тілінде "мүңкірт мұрынның" кішіргізілуі) деген атпен де белгілі. Ресми тізімдерге сәйкес, Хорбачевский 16,5 расталған жойылған жау (16 жеке және біреуі ортақ) және бір күмәнді жойылған жаумен үшінші орын алған поляк ұшқышы. Ол бірнеше наградалармен марапатталды, оның ішінде Виртути Милитари орденінің IV дәрежесі (өлгеннен кейін) және V дәрежесі, төрт рет Польшаның Батырлық кресі, Ардақты қызмет ордені (өлгеннен кейін) және Ардақты ұшу кресі (екі рет).

Өмірбаян

Хорбачевский Киевте дүниеге келді, бірақ Бресте өсті. Мектепте ол жолсеру курсын аяқтады. 1938 жылы Демблиндегі кадеттік авиация мектебіне түсіп, 1939 жылы бітірді. 1939 жылы Польшаға жасалған шабуыл кезінде ол Подпоручник (кіші лейтенант) шеніне ие болды, бірақ ол ешқандай шайқасқа қатыспады. Ол Румыния, Югославия және Грекия арқылы Францияға эвакуацияланды. Әлі де жауынгерлік тапсырма алмай, 1940 жылдың 27 маусымында Ұлыбританияға эвакуацияланды. RAF ұшақтарында оқытылғаннан кейін, 1941 жылдың 21 тамызында ол No. 303-ші поляк эскадрильясына қосылды, онда "Спитфайр" Mk. V ұшағында ұшты. 6 қарашада Франция үстінде ол алғашқы ұшағын, "Мессершмитт" Bf 109 истребителін атып түсірген болуы мүмкін. Оның алғашқы расталған соққысы 1942 жылдың 4 сәуірінде "Focke Wulf" Fw 190 болды. 16 сәуірде ол Bf 109, ал 19 тамызда Fw 190 ұшақтарын атып түсірді. 1943 жылдың ақпан айында ол "Скалски циркі" деп белгілі поляк жауынгерлік тобына ерікті болып қосылды, ол Desert Air Force құрамында болды. 1943 жылдың наурыз айынан бастап Тунис кампаниясында күресіп, бұл топ No. 145 эскадрилья RAF-қа қосылды. 28 наурызда ол "Junkers" Ju 88 ұшағын, содан кейін төрт Bf 109 ұшағын (2 сәуірде, 6 сәуірде және 22 сәуірде екі ұшақты) атып түсірді. 6 сәуірде оның "Спитфайр" Mk. IX ұшағына оқ тиіп, өртеніп кетті, бірақ ол секіруге дайындалғанда жел отты сөндіріп, әуежайға қонуға мүмкіндік берді. Ұшу тобы таратылғаннан кейін Африкада қалған ол No. 601 эскадрильясына ауыстырылды, ал кейін No. 43 эскадрилья RAF-та ұшу командирі болды. Ол 1943 жылдың мамыр айынан бастап ұшуға басшылық етті, ал тамыз айында эскадрилья басшысы болды (британдық эскадрильяларды басқаратын үш поляк офицерінің бірі). Ол No. 43 эскадрильясымен Мальта, Сицилия және Италия үстінде шайқасты. 4 қыркүйекте ол Fw 190 ұшағын, ал 16 қыркүйекте тағы екеуін атып түсірді. Қазан айында ол басшылықты тапсырып, Ұлыбританияға оралды. 1944 жылдың 16 ақпанында Хорбачевский поляк No. 315 эскадрильясының құрамына жаңа P-51 Mustang Mk. III ұшағымен қосылды. 1944 жылдың 12 маусымында ол Fw 190 ұшағын, ал 30 шілдеде Bf 109 ұшағын жеке және қанатты серігімен бірге (0.5 "үлес" есебінде) атып түсірді. Осы кезеңде ол сонымен қатар төрт V-1 ұшқыш бомбасын атып түсірді.

Horbaczewski was born in Kyiv, but grew up in Brest. At school, he completed a gliding course. In 1938 he entered cadet flying school in Dęblin, from which he graduated in 1939. During the Invasion of Poland in 1939 he was made a Podporucznik (2nd Lieutenant) but he saw no combat. He was evacuated through Romania, Yugoslavia and Greece to France. Still without a combat assignment he was then evacuated in 27 June 1940 to Britain. After training on RAF aircraft, on 21 August 1941 he was posted to the Polish No. 303 Squadron, flying the Spitfire Mk. V. He probably shot down his first aircraft, a Messerschmitt Bf 109 fighter, on 6 November over France. His first confirmed kill was a Focke Wulf Fw 190 on 4 April 1942. He shot down a Bf 109 on 16 April and a Fw 190 on 19 August. In February 1943 he volunteered for the Polish Fighting Team, also known as the "Skalski's Circus", attached to the Desert Air Force. Fighting from March 1943 in the Tunisia Campaign, the flight were attached to No. 145 Squadron RAF. On 28 March he shot down a Junkers Ju 88, then four Bf 109's (on 2 April, 6 April, and two on 22 April). On 6 April his Spitfire Mk. IX was hit and started burning, but as he prepared to jump the wind extinguished the fire and he managed to land on an airfield. Remaining in Africa after the Flight was disbanded he was transferred to No. 601 Squadron, prior to becoming a flight commander in No. 43 Squadron RAF. He commanded the flight from May 1943 then in August he became a Squadron Leader (being one of three Poles commanding British squadrons). He fought with No. 43 squadron over Malta, Sicily and Italy. On 4 September he shot down a Fw 190 and on 16 September two more. In October he handed over command and returned to Britain. On 16 February 1944 Horbaczewski took command of the Polish No. 315 Squadron, flying the new P 51 Mustang Mk. III. On 12 June 1944 he shot down a Fw 190, and on 30 July one Bf 109 individually and one with his wing man (counted as 0.5 'share'). During this period, he also shot down four V 1 flying bombs.

Өлім

1944 жылдың 18 тамызында Хорбачевский өзінің 12 ұшақтан тұратын эскадрильясын қызбаға шалдыққан күйі "Родео" миссиясында Франция үстінен жетектеп барды. Эскадрилья күтпеген шабуыл жасап, Бове қаласының жанындағы әуеайлақта Jagdgeschwaders 2 және 26 эскадрильяларының 60 Fw 190 ұшағынан тұратын топқа шабуыл жасады. Хорбачевский үш Focke Wulf ұшағын жылдам атып түсірді, бірақ қақтығыс кезінде хабарсыз кетті. 1947 жылы оның денесімен бірге Мустанг ұшағының құлаған қалдықтары Веленн (Уаз) маңынан табылды. Нақты жағдайлары белгісіз; ол, мүмкін, II./JG 26 эскадрильясының ұшағымен ұрыста атып түсірілген. Бұл кездесуде эскадрилья 16 ұшақты атып түсіргені хабарланды, олардың жалғыз жоғалтуы эскадрилья командирі болды (неміс құжаттарына сәйкес, JG 26-ның сегіз Fw 190 және JG 2-нің төртеуі жойылды).