Кіріспе
Британдық инженерлік мердігер Томас Брэсси (7 қараша 1805 – 8 желтоқсан 1870) – ағылшын инженерлік мердігері және құрылыс материалдарын өндіруші, 19 ғасырда әлемдегі көптеген теміржолдардың салынуына жауапты болған. 1847 жылға қарай, ол Ұлыбританиядағы теміржолдардың шамамен үштен бірін салған, ал 1870 жылы қайтыс болған кезде әлемдегі әрбір жиырма шақырымдық теміржолдың біреуін салған. Бұл Франциядағы жолдардың үштен екі бөлігін, сондай-ақ көптеген еуропалық елдердегі, Канадада, Австралияда, Оңтүстік Америкада және Үндістандағы маңызды жолдарды қамтиды. Ол осы теміржолдармен байланысты құрылыстарды да салған, оларға доктар, көпірлер, виадуктар, станциялар, туннельдер және дренаж жүйелері кіреді. Теміржол саласындағы инженерлік жұмыстарынан өзге, Брэсси бу кемелерін, шахталарды, локомотив зауыттарын, теңіз телеграфиясын, сумен жабдықтау және кәріз жүйелерін дамытуға белсенді қатысқан. Ол бүгінгі күнге дейін қолданылып келе жатқан Лондон кәріз жүйесінің бір бөлігін салған, сонымен қатар Брунелдің «The Great Eastern» кемесінің ірі акционері болған. Бұл кеме сол кездегі жалғыз кеме болып, 1864 жылы Солтүстік Атлантика арқылы алғашқы трансатлантикалық телеграф кабелін төсеуге қабілетті болды. Ол 5 миллион фунт стерлингтен астам мүлік қалдырды, 2020 жылғы бағамен шамамен 600 миллион фунтқа тең.
the civil engineering contractor
Thomas Brassey (7 November 18058 December 1870) was an English civil engineering contractor and manufacturer of building materials who was responsible for building much of the world's railways in the 19th century. By 1847, he had built about one third of the railways in Britain, and by time of his death in 1870 he had built one in every twenty miles of railway in the world. This included three quarters of the lines in France, major lines in many other European countries and in Canada, Australia, South America and India. He also built the structures associated with those railways, including docks, bridges, viaducts, stations, tunnels and drainage works. As well as railway engineering, Brassey was active in the development of steamships, mines, locomotive factories, marine telegraphy, and water supply and sewage systems. He built part of the London sewerage system, still in operation today, and was a major shareholder in Brunel's The Great Eastern, the only ship large enough at the time to lay the first transatlantic telegraph cable across the North Atlantic, in 1864. He left a fortune of over £5 million, equivalent to about £600 million in 2020.
Өмірбаян
Томас Брасси – Джон Брассинің, өркендеген шаруаның және оның әйелі Элизабеттің үлкен ұлы болды. Брасси әулеті кем дегенде 1663 жылдан бері Честерден оңтүстікке қарай 6 миль (10 шақырым) жерде орналасқан Алдфорд приходындағы шағын Бюэртон елді мекеніндегі Мэнор Фермасында тұрып келді.
Алғашқы жылдар
Томас Брасси 12 жасқа дейін үйде оқыды, содан кейін Честердегі Король мектебіне жіберілді. 16 жасында ол жер өлшеуші және агент Уильям Лоутонның шәкірті болды. Лоутон Флинтширдегі Овертоннан Фрэнсис Ричард Прайстың агенті еді. Брасси шәкірт кезінде Шрусбери мен Холихед арасындағы жаңа жолды (қазіргі A5) зерттеуге көмектесті, жолдың инженері Томас Телфордпен танысты. 21 жасқа келгенде шәкірттігін аяқтағаннан кейін, Брасси Лоутонмен серіктестікке кірісіп, "Лоутон және Брасси" фирмасын құрды. Брасси Бёркенхедке көшіп, онда бизнесін құрды. Бёркенхед сол кезде өте шағын жер болды; 1818 жылы ол тек төрт үйден тұрды. Бизнес гүлденіп, жерді өлшеуден асып, басқа да салаларға тарады. Бёркенхедте кірпіш зауыты мен әк пештері салынды. Фирма Уирралдағы құм және тас карьерлеріне ие болды немесе басқарды. Басқа да жобалардың ішінде, фирма қалада дамып келе жатқан порт үшін кеден үйін салуға қажетті кірпіштерді жеткізді. Ливерпульдің өсіп келе жатқан қаласына қажетті кірпіштердің көп бөлігі кірпіш зауытынан берілді, ал Брасси материалдарын тасымалдаудың жаңа әдістерін ойлап тапты, соның ішінде қазіргі заманғы паллеттеу жүйесіне ұқсас тәсілді және материалдарды карьерден портқа тасымалдау үшін гравитациялық пойызды пайдаланды. Лоутон қайтыс болғаннан кейін Брасси компанияның жалғыз басқарушысы, сондай-ақ Фрэнсис Прайстың жалғыз агенті және өкілі болды. Осы жылдары ол болашақ мансабы үшін қажетті негізгі тәжірибе жинақтады.
Ұлыбританиядағы алғашқы келісімшарттар
Брассидің азаматтық инженериядағы алғашқы тәжірибесі Бромбородағы Жаңа Честер жолының 6 км-ін салу және Виралдағы Согалл Массидегі көпірді салу болды. Сол кезде ол Ливерпуль мен Манчестер темір жолындағы Санки виадугын салу үшін тас қажет болған Джордж Стивенсонмен танысты. Стивенсон мен Брасси Біркенхедке жақын Стортон ауылындағы карьерге сапар жасады, содан кейін Стивенсон Брассиге темір жол салу ісіне қатысуға кеңес берді. Брассидің темір жол саласына алғашқы қадамы Гранд Джанкшн темір жолындағы Даттон виадугын салуға тендер ұсыну болды, бірақ төмен баға берген Уильям Маккензи осы келісімшартты жеңіп алды. 1835 жылы Брасси сол темір жолының оңтүстігінде, Стаффорд пен Вулвергемптон арасында 16 км рельспен бірге Пенкридж виадугын салуға тендер ұсынды. Тендер қабылданды, жұмыс сәтті аяқталды және виадук 1837 жылы ашылды. Бастапқыда бұл жобаның бас инженері Джордж Стивенсон болды, бірақ оны Стивенсонның шәкірті және көмекшісі Джозеф Локк алмастырды. Осы кезеңде Брасси Стаффордқа көшіп өтті. Пенкридж виадугы қазірге дейін тұр және Батыс жағалау магистральдық темір жолында пойыз қатынасын қамтамасыз етеді. Гранд Джанкшн темір жолы аяқталғаннан кейін Локк Лондон мен Саутгемптон темір жолының бір бөлігін жобалауға кірісті және Брассиге тендер ұсынуға шақырды, ол қабылданды. Брасси Басингсток пен Винчестер арасындағы темір жол учаскесінің және желінің басқа да бөліктеріндегі жұмыстарды жүзеге асырды. Келесі жылы Брасси инженер ретінде Роберт Стивенсонмен Честер және Крю темір жолын, ал Локк инженерлік жұмыстарды басқарған Глазго, Пейсли және Гринок темір жолын, сондай-ақ Шеффилд және Манчестер темір жолын салуға келісімшарттар жеңіп алды.
Францияда алғашқы келісімшарттар
Британиядағы алғашқы теміржолдардың сәттілігінен кейін, француздықтар теміржол желісін дамытуға ұмтылысты, ең алдымен Ұлыбританиядағы теміржол жүйесімен байланысу үшін. Осы мақсатта Париж-Руан теміржол компаниясы құрылды және Локк бас инженер болып тағайындалды. Ол француз подрядшылары ұсынған бағалардың тым қымбат екенін санады және британдық подрядшыларды да конкурсқа шақыруды ұсынды. Нәтижесінде, тек екі британдық подрядшы ғана бұл ұсынысты қабылдады – Брасси мен Уильям Маккензи. Олар бір-бірімен бәсекелеспей, бірлесіп тендер ұсынды және олардың тендері 1841 жылы қабылданды. Бұл Брасси үшін үлгі болды, ол осыдан кейін көптеген жобаларында басқа подрядшылармен серіктестікте жұмыс істеді. 1841 және 1844 жылдар аралығында Брасси мен Маккензи төрт француз теміржолын салуға келісімшарттар жеңіп алды, олардың жалпы ұзындығы 437 миль (703 км) құрады, ал ең ұзыны – 294 миль (473 км) болатын Орлеан-Бордо теміржолы еді. 1848 жылғы француз революциясынан кейін елде қаржылық дағдарыс туды және теміржолға инвестициялар дерлік тоқтады. Бұл Брассидің басқа елдерде келісімшарттар іздеуіне себеп болды.
Барантин виадугының құлауы
1846 жылдың қаңтар айында 58 миль (93 км) ұзындықтағы Руан және Ле-Хавр теміржол желісі салынып жатқанда, Брассейдің мансабындағы сирек кездесетін ірі құрылымдық апаттардың бірі – Барентин виадугінің құлауы орын алды. Виадук кірпіштен салынған, құны шамамен 50 000 фунт стерлинг болған және биіктігі 100 фут (30 метр) құрады. Құлаудың себебі ешқашан анықталған жоқ, бірақ мүмкін себеп – ерітінді жасау үшін қолданылған әктің сапасы болуы мүмкін. Шартта бұл әктің жергілікті жерден алынуы тиіс еді, ал құлау бірнеше күннің ауа райы нашарлап, қатты жаңбырдан кейін болды. Брассей виадукті өз қаражатымен қайта салды, бұл жолы өзі таңдаған әкті пайдаланды. Қайта салынған виадук қазірге дейін тұр және пайдалануда.
"Темір жол маниясы"
Брасси француз темір жолдарын салған кезде, Ұлыбритания "темір жол қызуы" деп аталатын жағдайды бастан өткізді, онда темір жол саласына зор инвестициялар құйылды. Көптеген желілер салынып жатты, бірақ олардың бәрі де Брассидің жоғары стандарттарына сай келмеді. Брасси осы кеңеюге қатысты, бірақ өзінің стандарттарын сақтау үшін келісімшарттар мен инвесторларды мұқият таңдады. 1845 жылы ол Англия, Шотландия және Уэльсте кемінде тоғыз келісімшартқа келісті, олардың жалпы ұзындығы 340 миль (547 км) құрады. 1844 жылы Брасси мен Локк 70 миль (113 км) ұзындығындағы Ланкастер және Карлайл темір жолын салуды бастады, ол олардың ең маңызды желілерінің бірі саналды. Ол Лун аңғары арқылы өтіп, содан кейін Шап-Фелльден өтті. Оның ең биік нүктесі 916 фут (279 м) болды және желі тік көлбеулерге ие болды, ең жоғарысы – 75-тен 1-ге. Оңтүстікте бұл желі Престон-Ланкастер желісі арқылы Гранд Джанкшн темір жолымен байланысты. 1845 жылы қолға алынған екі маңызды келісімшарт – 50 миль (80 км) ұзындығындағы Трент аңғары темір жолы және 84 миль (135 км) ұзындығындағы Честер және Холихед желісі. Бірінші желі Регбидегі Лондон және Бирмингем темір жолына, ал екіншісі Стаффордтың оңтүстігіндегі Гранд Джанкшн темір жолына қосылды, бұл Лондоннан Шотландияға Бирмингемді айналып өтетін бағытты қамтамасыз етті. Соңғы желі Лондон мен Холихедтен Ирландияға бағытталатын паромдар арасындағы байланысты қамтамасыз етті және Роберт Стивенсонның Менай бұғазындағы түтікшелі Британия көпірін қамтыды. Сондай-ақ 1845 жылы Брасси Карлайлдағы темір жолды Глазгоумен және Эдинбургпен байланыстыратын Каледония темір жолы үшін келісімшарт алды, оның жалпы ұзындығы 125 миль (201 км) құрады және Беатток жотасынан өтті. Бұл жобадағы инженері Джордж Хилд болды. Сол жылы ол Шотландиядағы басқа темір жолдар үшін де келісімшарттар жасады, ал 1846 жылы Пеннин таулары арқылы Халл мен Ливерпуль арасындағы Ланкашир және Йоркшир темір жолының бөліктерін салуды бастады. 1847 жылы Ұлы Солтүстік темір жолы үшін келісімшартқа қол қойылды, бас инженер ретінде Уильям Кубитт тағайындалды, бірақ жұмыстың көп бөлігін Уильямның ұлы Джозеф орындады, ол резидент-инженер болды. Брасси 75,5 миль (122 км) ұзындығындағы желіге жалғыз мердігер болды. Фенс батпақты жерлерінде темір жол мен оған байланысты құрылыстар үшін берік негіз құру қиындық тудырды. Брассиге осы мәселені шешуде оның агенттерінің бірі Стивен Баллард көмектесті. Олар қабатталған ағаш бұтақтары мен торфтан жасалған платформалар құрды. Бұл платформалар батып, суды таратып, берік негіз жасады. Бұл желі әлі де қолданыста және Шығыс жағалау магистральдық желісінің бөлігі болып табылады. Сондай-ақ 1847 жылы Брасси Солтүстік Стаффордшир темір жолын салуды бастады. Осы кезде "темір жол қызуы" аяқталып, Ұлыбританияда келісімшарттарды табу қиынға соқты. "Темір жол қызуының" соңына қарай Брасси Ұлыбританиядағы барлық темір жолдардың үштен бірін салған еді.
Еуропадағы кеңею
"Темір жол қызуының" аяқталуымен және Франциядағы келісімшарттардың азаюынан кейін Брасси бай адам ретінде зейнетке шығуға мүмкіндігі болды. Бірақ ол өзінің қызығушылықтарын кеңейтуді шешті, бастапқыда басқа Еуропа елдерінде. Испаниядағы алғашқы жобасы – 1848 жылы салынған 29 шақырымдық Барселона және Матаро темір жолы. 1850 жылы ол Италиядағы алғашқы келісімшартқа кірісті, ол 16 шақырымдық қысқа темір жол – Прато және Пистоя темір жолы болды. Бұл Италиядағы ірі келісімшарттарға жол ашты, келесісі – 1853 жылы салынған 97 шақырымдық Турин-Новара желісі, одан кейін 84 шақырымдық Орталық Италия темір жолы. Норвегияда Сер Мортон Пето және Эдвард Беттспен бірге Брасси 90 шақырымдық Осло-Берген темір жолын салды, ол қиын өңірлерден өтеді және шамамен 1829 метр биіктікке жетеді. 1852 жылы ол Францияда Манте және Каен темір жолын (214 шақырым) және 1854 жылы Каен және Шербург темір жолын (151 шақырым) салу жұмыстарын қайта бастады. Голландтар темір жол құрылысын салыстырмалы түрде кеш бастады, бірақ 1852 жылы Локк инженер ретінде Брасси Голланд Рейн темір жолын (69 шақырым) салды. Осы уақытта ол Англияда да желілер салуды жалғастырды, оның ішінде Шрусбери және Херефорд темір жолы (82 шақырым), Херефорд, Росс және Глостер темір жолы (80 шақырым), Лондон, Тилбери және Саутхенд темір жолы (80 шақырым) және Кредитоннан Барнстаплге дейінгі Солтүстік Девон темір жолы (76 шақырым).
Канаданың үлкен темір жолы
1852 жылы Брасси өзінің мансабындағы ең ірі келісімшартты жасады, ол – Канаданың Ұлы темір жолын салу. Бұл темір жол Квебектен басталып, Сент-Лоуренс өзенінің аңғарымен өте, содан кейін Онтарио көлінің солтүстігінен Торонтоға дейін жалғасты. Темір жолдың жалпы ұзындығы 867 километрді құрады. Жобаның бас инженері Роберт Стивенсон, ал компанияның инженері Александр Росс болды. Брасси Пето, Беттс және сэр Уильям Джексонмен серіктестікте жұмыс істеді. Темір жол Монреальде Виктория көпірі арқылы өзенді кесіп өтті. Бұл Роберт Стивенсон жобалаған құбырлы көпір болды және сол кезде әлемдегі ең ұзын көпір, ұзындығы шамамен 3 километрді құрады. Көпір 1859 жылы ашылды, ал ресми ашылу рәсімі келесі жылы Уэльс принці тарапынан өткізілді. Темір жолдың құрылысы көптеген қиындықтарға әкелді. Басты мәселе – қажетті қаржыны тарту болды, және бір кезде Брасси көмек сұрау үшін жеке өзі Канадаға баруға мәжбүр болды. Басқа қиындықтар қатал канадалық қыстан туындады, өзендер жылдың шамамен алты айында мұздап қалып, канадалық кәсіпкерлердің қарсылығы да болды. Темір жол инженерлік тұрғыдан сәттілікке жетті, бірақ қаржылық жағынан сәтсіз аяқталды, мердігерлер 1 миллион фунт стерлинг шығынға ұшырады.
Канаданың еңбектері
"Гранд Тронк" темір жолына жасалған келісім-шартқа көпір мен темір жолды салуға қажетті барлық материалдар кірді, оның ішінде локомотивтер мен вагондар да болды. Металл бөлшектерін өндіру үшін Брэйси Биркенхедте жаңа зауыт салып, оны "The Canada Works" деп атады. Қолайлы жерді Брэйсидің жеңістігі Джордж Харрисон тауып, зауыт теңізге жүретін кемелерді қабылдауға арналған кемежаймен бірге салынды. Жұмыстарды Джордж Харрисон, Александр мырза және Уильям Хип көмекшілерімен басқарды. Машина жасау цехы 274 метр ұзындықта болды және оның ішінде 40 пеш, ұстаралар мен бу балғалары бар ұста цехы, мыс цехы, дайындау, ағаш өңдеу және үлгілер жасау цехтары бар еді. Сонымен қатар, барлық жұмысшыларға арналған жақсы жабдықталған кітапхана мен оқу бөлмесі де болды. Жинақтау цехы жылына 40 локомотив шығаруға есептелді, ал келесі сегіз жылда барлығы 300 локомотив өндірілді. 1854 жылдың мамыр айында сынақтан өткен алғашқы локомотив сол кездегі Канаданың генерал-губернаторы Элгин графының әйелінің құрметіне "Леди Элгин" деп аталды. Көпірді салу үшін жүздеген мыңдаған бөлшектер қажет болды, олардың барлығы Брэйсидің талаптарына сәйкес Биркенхедте немесе басқа ағылшын зауыттарында өндірілді. Бұл бөлшектердің барлығы мөрленді, кодталды, кемелерге тиеліп, Квебекке, содан кейін теміржолмен көпір салынатын жерге жинау үшін жеткізілді. Көпірдің орталық бөлігінде жарты миллионға жуық құрастыру бұрандасы үшін тесіктер салынған 10 000-нан астам темір бөлшек болды, және ол жиналған кезде әрбір бөлшегі мен тесігі қатесіз болды.
Ұлы Қырым орталық темір жолы
Брасси британдық әскерлерінің Қырым соғысында жеңіске жетуіне көмектесті. Қара теңіздегі Севастополь портын орыстар басып алды. Британ үкіметі француздер мен түріктермен одақтасып, Севастопольға шабуыл жасау үшін Қара теңіздің көрші шығанағындағы тағы бір порт – Балаклаваға 30 мыңдық әскер жіберді. 1854 жылдың қыркүйегінде британдық және одақтас күштер Севастопольді қоршауға алды. Қоршаудың қысқа болады деп үміттенген, бірақ қыс келгенмен жағдай өте қиын болды және Балаклавадан киім-кешек, азық-түлік, медициналық құралдар мен қару-жарақ майданға тасымалдау қиындық тудырды. Британияға мәселе туралы хабар жеткен соң, Брасси Петто мен Беттспен бірлесіп, осы қажетті жабдықты тасымалдау үшін өзіндік құнмен темір жол салуды ұсынды. Олар басқа жобаларға арналған жабдықтар мен материалдарды, сондай-ақ жұмысты жүзеге асыру үшін кемешілер тобын жөнелтті. Қыстың қатал жағдайында жеті апта ішінде Балаклавадан Севастопольді қоршаған әскерге дейінгі темір жол аяқталды. Осыдан кейін майданға жабдықты оңай жеткізуге мүмкіндік туды және Севастополь 1855 жылдың қыркүйегінде түпкілікті түрде алынды.
Дүниежүзілік кеңейту
Британия мен Еуропаның басқа елдерінде теміржол салумен қатар, Брасси басқа құрлықтарда да келісімшарттар жасады. Оңтүстік Америкада оның салынған теміржолдарының жалпы ұзындығы 250 миль (402 км), Австралияда 132 миль (212 км), ал Үндістан мен Непалда 506 миль (814 км) құрады. 1866 жылы Оверенд, Гурни және Компания банкінің құлауынан туындаған үлкен экономикалық дағдарыс болды, соның салдарынан Брассидің көптеген әріптестері мен бәсекелестері банкротқа ұшырады. Дегенмен, қиындықтарға қарамастан, Брасси дағдарыстан аман қалды және қолдағы жобаларын іске асыруды жалғастырды. Олардың ішінде Галициядағы (Австрия империясының бір бөлігі) Лемберг (қазіргі Львов) және Черновиц (қазіргі Черновцы) теміржолы да бар еді, ол Аустрия-Пруссия соғысы жүріп жатқан жергілікті аймақта салынуын жалғастырды. 1867 жылдан бастап Брассидің денсаулығы нашарлай бастады, бірақ ол Австрия империясындағы Чернович және Сучава теміржолы сияқты жаңа келісімшарттар жасауды тоқтатпады. 1868 жылы ол жеңіл инсульт алды, бірақ жұмысын жалғастырды және 1869 жылдың сәуір айында Шығыс Еуропа бойынша 5000 мильден астам (8047 км) сапар жасады. Өмірінің соңына дейін ол әлемдегі барлық теміржолдың әрбір жиырма шақырымына бір шақырым теміржол салды.
Темір жолға қатысты емес келісімшарттар
Брассидің жұмыстары темір жолдар мен оған байланысты құрылыстармен ғана шектелмеді. Біркенхедтегі зауыттарынан өзге, ол Франциядағы келісімшарттарына материал жеткізу үшін инженерлік жұмыс жасады. Ол Калькуттада су құбыры және дренаж жүйелерін салды. Брасси Гринок, Биркенхед, Барроу-ин-Фернесс және Лондонда доктар салдырды. Оның лондондық доктары – Виктория доктары, су жазының ауданы 1852 жылы Пето мен Беттспен серіктестік құрып келісімге келді, ал доктар 1857 жылы ашылды. Келісімшартқа қоймалар мен шарап сақтау орындары да кірді, олардың жалпы ауданы шамамен Уильям Армстронгпен жабдықталған гидравликалық жүйемен жұмыс істеді. Док Брассидің Лондон, Тилбери және Саутхенд темір жолымен, соның арқасында бүкіл британдық темір жол желісімен байланысты болды. 1861 жылы Брасси Джозеф Базалгет үшін Лондон кәріз жүйесінің бір бөлігін салды. Бұл Кенсал Гриннен басталып, Бейсвотер жолы, Оксфорд көшесі және Клеркенвеллден өтіп, Леа өзеніне жеткен 12 миль (19 км) ұзындықтағы Метрополитен орта деңгейлі кәріздің бір бөлігі болды. Бұл бу крандарын қолданудың алғашқы жобаларының бірі еді. Бұл жұмыс Брассидің ең қиын міндеттерінің бірі саналды. Кәріздер бүгінгі күнге дейін пайдаланылуда. Ол Базалгетпен бірге Вестминстер көпірінен Блэкфрайрс көпіріне дейін Темза өзенінің солтүстік жағалауында Виктория жағалауын салуға қатысты. Брасси Брюнельдің «Левиафан» кемесін салуға қаржылай көмек берді, кейін ол «Ұлы Шығыс» деп аталды және 1854 жылы әлемдегі кез келген кемеден алты есе үлкен болды. Брасси кемедегі маңызды акционерлердің бірі болды, ал Брюнельдің қайтысынан кейін Гуч пен Барбермен бірге 1864 жылы Солтүстік Атлантика арқылы алғашқы трансатлантикалық телеграф кабелін төсеу мақсатында кемені сатып алды. Брассидің заманынан озық идеялары да болды. Ол Ұлыбритания және Еуропа үкіметтерін Англия мен Франция арасындағы Ла-Манш түбінде туннель салу идеясына қызықтыруға тырысты, бірақ бұл жоба іске аспады. Ол сондай-ақ Дариен (қазіргі Панама) мойыны арқылы канал салуды жоспарлады, бірақ бұл идея да сәттілікке жетпеді.
Жұмыс әдістері
Брассейдің көптеген келісім-шарттарында ол басқа мердігерлермен, әсіресе Пето және Беттспен серіктестік құрды. Жобалардың егжей-тегжейін инженерлер жоспарлады. Кейде жобаны басқару үшін консалтингтік инженер тағайындалса, оның төменінде күнделікті жұмыстарды басқаратын инженер болар еді. Мансабы барысында Брассей көптеген инженерлермен жұмыс істеді, олардың ең танымалдары Роберт Стивенсон, Джозеф Локк және Изамбард Кингдом Брунель еді. Күнделікті жұмыстарды агенттер қадағалап, субподрядшылардың қызметін басқарды. Ал нақты жұмысты сол кезде "нави" деп аталған жұмысшылар орындады, оларды гангерлер (немесе бригадирлер) бақылады. Бастапқыда навилердің көп бөлігі ағылшындар болды, олардың көпшілігі бұрын каналдар салуда жұмыс істеген. Кейіннен оларға Шотландия, Уэльс және Ирландиядан келген жұмысшылар қосылды. Ұлы ашаршылықтан кейін ирландиялық жұмысшылардың саны ерекше өсті. Брассей навилері мен гангерлеріне жалақы төлеп, сонымен қатар тамақ, киім, баспана және кейбір жобаларда кітапхана да ұсынды. Шетелдік келісімшарттарда мүмкіндігі болса, жергілікті жұмыс күші пайдаланылса да, жұмысты көбінесе британдық жұмысшылар орындады немесе толықтырды. Агент жобаға толық жауапкершілікті жүктеді. Ол өте қабілетті болуы керек еді, ақыға және пайданың белгілі бір пайызына ие болып, жұмысты кешіктіргені үшін айып төлеп, оны ерте аяқтауға ынталандырылды. Брассей осындай жұмыс істеуге лайықты адамдарды таңдау және жұмысты жүктеу ісінде өте шебер болды. Келісімшартты белгіленген бағамен қабылдағаннан кейін, ол агентке шығындарды жабу үшін жеткілікті қаражат берді. Егер агент жұмысты арзан орындаса, қалған ақшаны өзіне қалдыра алатын еді. Егер күтпеген мәселелер туындаса және олардың себебі орынды болса, Брассей осы қосымша шығындарды өтеді. Ол жүздеген агенттерді пайдаланды. Мансабының шарықталу кезеңінде, 20 жылдан астам уақыт бойы, Брассей төрт континенттегі көптеген елдерде орташа есеппен 80 000 адамды жұмыспен қамтыды. Дегенмен, оның кеңсесі де, кеңсе қызметкерлері де болған жоқ, барлық хат-хабарларды өзі жүргізді. Жұмыстарының көптеген егжей-тегжейін жадында сақтап жүрді. Ол жеке қызметшімен, кейін кассирмен бірге саяхаттады. Бірақ оның барлық хаттарын өзі жазды; бірде оның тобының қалған бөлігі ұйықтап кеткеннен кейін, Брассей бір түндік уақытта 31 хат жазған. Ол көптеген келісімшарттарда жеңіске жеткенімен, барлық тендерлерге ие бола бермейтін. Есептеулер бойынша, берілген әрбір келісімшартқа шамамен алты тендер сәтсіз аяқталды.
Неке және балалар
1831 жылы ол Джозеф Харрисонның екінші қызы Мария Харрисонға үйленді, ол Біркехедте алғашқы күндері танысқан экспедитор және кеме жөнелту агенті болды. Томас жұмысының нәтижесінде олардың отбасы алғашқы жылдары жиі көшіп өтті: Биркенхедтен Стаффордқа, Темзадағы Кингстонға, Винчестерге, содан кейін Фарехамға. Әр кезде Мария олардың мүліктерін жинап, көшіруді ұйымдастырып отырды. Харрисон отбасының балалары француз тілін білген, ал Томас өзі француз тілін үйренбеген. Сондықтан француз тіліндегі келісімшарттарға қатысу мүмкіндігі туғанда, Мария аудармашы болып жұмыс істеуге дайын болды және Томасты оларға қатысуға ынталандырды. Осының нәтижесінде олар Нормандиядағы Вернонға, содан кейін Руанға, Парижге және қайтадан Руанға көшіп кетті. Томас француз тілін үйренуден бас тартты, ал Мария оның француз тіліндегі барлық істерін аудармашы ретінде атқарды. Мария үш ұлының білімін ұйымдастырды. Біраз уақыттан кейін отбасы Лондонның Белгравия ауданындағы Лоундес-скверде тұрақты мекенжайға ие болды. Олардың үш ұлы тірі қалды, және олардың әрқайсысы өз саласында көзге түсті: Томас Брассей, 1-ші граф Брассей (1836–1918), үлкен ұлы, 1865 жылы Девондағы Плимут Девонпорт және 1868–1886 жылдары Сассекстегі Гастингс округі үшін Либералдық партиядан парламент депутаты болды, сондай-ақ Викторияның губернаторы қызметін атқарды. 1886 жылы ол "Честер графтығы Палатиніндегі Булклей" бароны Брассей титулымен марапатталды, ал 1911 жылы "Кент графтығындағы Хайт" виконты және граф Брассей атанды. Оның жалғыз ұлы Томас Брассей, 2-ші граф Брассей (1863–1919) барлық титулдар жойылған кезде баласыз қайтыс болды. Генри Артур Брассей (1840–1891), ДЛ, Престон Холл, Айлсфорд, Кент және Бат-хаус, Пикадилли, Лондон иесі, Кенттегі Сандвич округі үшін Либералдық партиядан парламент депутаты болды. Ол 1938 жылы Лордтар палатасына көтерілген Апеторп баронының 1-ші бароны Генри Брэссейдің әкесі болды. Полковник Альберт Брассей (1844–1918), грек-рим күресімен айналысушы, әскери қызметкер және 1895–1906 жылдары Банбери округі үшін консервативтік партиядан парламент депутаты болды. Төртінші ұлы нәресте кезінде қайтыс болды.
Thomas Brassey, 1st Earl Brassey (1836–1918), eldest son, a Liberal Party Member of Parliament for Plymouth Devonport in Devon (1865) and for Hastings in Sussex (1868–86) who served as Governor of Victoria. He was elevated to the peerage in 1886 as Baron Brassey, "of Bulkeley in the County Palatine of Chester", and in 1911 was created Viscount Hythe, "of Hythe in the County of Kent" and Earl Brassey. His only son Thomas Brassey, 2nd Earl Brassey (1863–1919) died childless when all the titles became extinct. Henry Arthur Brassey (1840–1891), DL, of Preston Hall, Aylesford, Kent and of Bath House, Piccadilly, London, a Liberal Party Member of Parliament for Sandwich in Kent. He was the father of Henry Brassey, 1st Baron Brassey of Apethorpe, a Conservative politician, who was elevated to the House of Lords in 1938. Colonel Albert Brassey (1844–1918), a rower, soldier and Conservative Member of Parliament for Banbury 1895–1906. a fourth son who died in infancy.
Кейінгі жылдар
1870 жылы Брассейге қатерлі ісік диагнозы қойылды, бірақ ол жұмыс алаңдарына сапарларын жалғастырды. Оның соңғы сапарларының бірі – Пэнкридждегі алғашқы теміржол келісімшартынан небары бірнеше шақырым қашықтықтағы Вулверхэмптон және Уолсолл теміржолына болды. 1870 жылдың соңында ол Сент-Леонардс-он-Сидегі үйінде төсекке жатты. Оны жұмысшыларының өкілдері – инженерлері мен агенттері ғана емес, сонымен қатар көптеген кемешілер (navvies) зиярат етті, олардың кейбіреуі құрмет көрсету үшін бірнеше күн жол жүрген. 1870 жылы Брасси үшінші ұлы Альберттің үйлену тойына сыйлық ретінде Оксфордтан солтүстік-шығысқа қарай 24 шақырым жерде орналасқан барокко стиліндегі Хейтроп Паркін сатып алды. 8 желтоқсан 1870 жылы Томас Брасси Виктория қонақүйінде ми қан құйылудан қайтыс болды және Сент-Лоуренс шіркеуінің зиратында, Сент-Леонардс, Сассекске жерленді, онда ескерткіш тас орнатылған. Оның мүлігі 5,2 миллион фунт стерлингке бағаланды, оның «Ұлыбританияда 3,2 миллион фунт стерлингтен кем» және «сенімдік қорда 2 миллион фунт стерлингтен астам» қаражаты бар еді. «Оксфорд ұлттық биографиялық сөздігі» оны «өзінің күшімен жетістікке жеткен викториандықтардың ең байларының бірі» деп сипаттайды. Оның ұлы немересі оның сәтті болуының себебін адамдарды ынталандыруында, емес, оларды қысымға салуында көрді. Уокер 1969 жылғы өмірбаянында «Helps» және басқа да дереккөздерді пайдаланып, Брассиге объективті баға беруге тырысты. Ол өмірінде де, содан кейін де оның жайлы жаман айтқан ешкімді таба алмады. Брасси өз қызметкерлерінен жұмыстың жоғары стандартын күтті; Кук оның «сапа стандарттарының ең жоғары деңгейде болғанын» айтты. Оның кейбір қасиеттері даусыз. Ол өте еңбекқор, керемет жады мен саналы есептеу қабілетіне ие болды. Ол адамдарды жақсы тани білді, бұл оған өзінің агенттері ретінде ең жақсыларын таңдауға мүмкіндік берді. Ол қосалқы мердігерлермен әділ, кемешілерге мейірімді болды, оларды қажеттіліктерінде қаржылай қолдады. Кейде ол кемешілеріне жұмыс беру үшін өзіне тиімсіз келісімшарттарға баратын. Ұлының айтуынша, оның жалғыз кемшілігі – өзінің отбасындағы адамдарда айыптаған қасиеттер мен іс-әрекеттерді басқаларда мақтауы және өтінішті қабылдамауы еді. Оның жұмыс істеген инженерлері, бизнес серіктестері, агенттері немесе кемешілері оны сынаған жоқ. Ол өз адамдарына әділ және жомарт жалақы төледі. «Оксфорд ұлттық биографиялық сөздігі» оның «ең үлкен жетістігі – азаматтық инженерлік мердігердің беделін 19 ғасырдың ортасында инженерлерге жеткен деңгейге көтеру болды» деп мәлімдейді. Уокер оны «19 ғасырдың алыптарының бірі» деп санайды. Ескерткіштің авторы – Сэр Артур Бломфилд, ал бюстін – М. Вагмиллер жасаған. Томас Брассидің бюсті Честердегі Гросвенор мұражайында, ал оның есіміне арналған тақталар Честер станциясында орнатылған. Честердегі оның есімімен аталған көшелер – Брасси көшесі және Томас Брасси Клоуз (Лайтфут көшесінен). Бьютон су тартқыштарының жанында, Честерде. Негізгі жолдан қашықта «Балкелидің» «Лорд» «Брасси» дегенді білдіретін үш көше атауы бар. 2005 жылдың қарашасында Пенкридж Брассидің туғанына екі жүз жыл толуын тойлады және Честерден Холихедке арнайы мерекелік пойыз жүрді. 2007 жылдың сәуірінде Саухолл Массидегі Брассидің бірінші көпіріне тақта орнатылды. Малпасқа жақын Булкели ауылында, бір кездері Брасси отбасының меншігінде болған жерде «Брасси емені» деп аталатын ағаш бар. Ол 1845 жылы Томас Брассидің 40 жылдық мерейтойына арналып отырғызылған. Оның айналасында төрт жазулы құмтас тіреуіш орнатылған, олар темір жолмен байланысқан, бірақ ағаш өскеннен кейін олар жарылып, тастар құлап түсті. Олар қалпына келтіріліп, 2007 жылы ақпарат тақтасымен бірге қолжетімді жерге орнатылды. 2019 жылы Консервациялық аймақтар Wirral компаниясы оның Канада жұмыс істейтін ғимаратының қалған бөлігіне көк тақта орнатты, қазір ол Биркенхедтегі Wirral Waters аймағының бөлігі.
Мүсін
Томас Брасси қоғамы (http://www.thomasbrasseysociety.org) Честер теміржол вокзалының сыртында Томас Брассиға ескерткіш орнатуды жоспарлап отыр. Қаржы жинау науқаны жүріп жатыр және қазанның 2022 жылының қазіргі күніне дейін қажетті соманың шамамен 70 пайызына уәделер мен қайырымдалықтар түсті.
Ескертпелерге арналған библиография
Брук, Дэвид "Брэйси, Томас (1805–1870)", Оксфорд ұлттық биографиялық сөздігі, Оксфорд университетінің баспасы, 2004 жылдың қыркүйегі; онлайн нұсқасы, 2006 жылдың қазаны, 2007 жылдың 29 қаңтарында қарастырылды.