Велес қаласы – Солтүстік Македониядағы Вардар өзені бойында орналасқан, халық саны 43 716 адамды құрайтын 6-шы ірі қала. Географиялық орны, көлік торабы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вардар өзеніндегі қала, Солтүстік Македония
Town on Vardar, North Macedonia
Велес ( ) – Солтүстік Македонияның орталық бөлігінде, Вардар өзенінің жағасында орналасқан қала. Велес қаласы – Велес муниципалитетінің орталығы. Велес – Солтүстік Македонияның халық саны бойынша алтыншы ірі қаласы, 2002 жылғы санақ бойынша жалпы халқы 43 716 адамды құрайды. Велес қаласына жақын ең ірі қалалар: Солтүстік Македонияның астанасы және ең ірі қаласы – Скопье солтүстік-батысқа қарай 54 км, Штип – шығысқа қарай 43 км, Свети Николе – солтүстік-шығысқа қарай 34 км, Прилеп – оңтүстік-батысқа қарай 79 км, ал Кавадарци және Неготино тиісінше оңтүстік-шығысқа қарай 43 км және 40 км қашықтықта орналасқан. Велес маңызды халықаралық автомобиль және теміржол бағыттарының тоғысқан жерінде жатыр. Осы себептерге байланысты Велес Солтүстік Македония ішінде стратегиялық жағдайға ие деп есептеледі.
Veles ( ) is a city in the central part of North Macedonia on the Vardar river. The city of Veles is the seat of Veles Municipality. Veles is the sixth largest Macedonian city with a total population of 43,716 (census 2002). The largest cities in the proximity of Veles are: Skopje the capital and the largest city of North Macedonia 54 km in the northwest direction, Štip 43 km to the east, Sveti Nikole 34 km to the northeast, Prilep 79 km in the southwest direction, and Kavadarci and Negotino 43 km and 40 km respectively to the southeast. Veles is on the crossroad of important international road and rail lines. For all these reasons, Veles is considered to have a good geolocation within North Macedonia.
Аттар
Тарих бойы Велес көптеген атауларға ие болды, олардың ішінде үшеуі ең маңыздысы. Вилазора бастапқыда ерте классикалық антикалық дәуірдегі Пеон қаласы Билазора болған. Қаланың атауы ежелгі грек тілінде Βελισσός Velissos деп аталып келді. Кейін тарихта, Осман империясының бір бөлігі ретінде ол Осман империясының әкімшілік бөлімдерінің бірі – Үскіп санжағында Копрули деп аталатын қалашыққа (каза) айналды. Осман билігінен кейін, 1929 жылдан 1941 жылға дейін Велес Югославия Корольдігінің Вардар Бановинасының құрамына кірді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала Югославия президенті Иосип Броз Титоның құрметіне Титов Велес деп аталды, бірақ 1996 жылы "Титов" деген атау алынып тасталды. Албан тілінде түрік тіліндегідей себеппен Qyprill деп аталады. Ароман тілінде қала Велис деп белгілі.
Throughout the history Veles had many names, out of which three are most important. Vilazora was initially the Paeonian city Bylazora from the period of early Classical Antiquity. The city's name was Βελισσός Velissos in Ancient Greek. Later in the history, as part of the Ottoman Empire it became a township (kaza) called Köprülü in the Üsküp sanjak (one of the administrative divisions of the Ottoman Empire). After the Ottoman rule, from 1929 to 1941, Veles was part of the Vardar Banovina of the Kingdom of Yugoslavia. After World War II, the city was known as Titov Veles after Yugoslavian president Josip Broz Tito, but the 'Titov' was removed in 1996. In Albanian it is known as Qyprill, for the same reason as the Turkish variant. In Aromanian, the city is known as Velis.
Тарих
Қазіргі Велес аймағында мың жылдан астам уақыттан бері адамдар тұрып келеді. Көне заманда бұл Байлазора деп аталған Пайон қаласы болды, онда фракийлер мен иллирийлер көптеп қоныстанды. Одан кейін ол ғасырлар бойы Рим империясының, Шығыс Рим империясының және кейде Бірінші және Екінші Болгар империясының құрамына кірді. 14 ғасырдың басында Сербия Корольдігіне қосылды, ал Сербия империясы (1345–71) кезінде Йован Оливердің, сосын Мрнявчевич әулетінің иелігінде болды. Балқан соғыстарынан бұрын Кёпрülü деген атпен қалашық (каза) ретінде Ускюп санджағының бір бөлігі болды. 18 ғасырдың соңы мен 19 ғасырдың басында жартылай тәуелсіз Албандық Шкодра пашалығының құрамына кірді. Ұлы Шығыс дағдарысы кезінде жергілікті болгар қозғалысы қарулы болгар топтарының Призрен лигасымен – албан халқы тұратын Кёпрülü сияқты аймақтардағы болгар геосаяси мүдделеріне қарсы тұрған албандық ұйыммен – шайқасқанда жеңіліске ұшырады. 1900 жылғы болгар этнографы Васил Канчовтың мәліметтері бойынша Велесте 19 700 адам тұрды, оның ішінде 12 000 болгар экзархисі, 6600 түрік, 600 рома және 500 ароман. 1905 жылы Димитар Мишев Бранкофф Македонияның христиан халқы туралы статистика жинады, онда Велес христиан халқы 13 816 болгар экзархисі, 56 болгар патриархалды сербоман, 35 грек, 402 влах, 12 албан және 444 цығаннан тұрады екені анықталды. Қалада 2 төменгі орта және 2 бастауыш болгар мектебі, сондай-ақ бір төменгі орта және бір бастауыш грек, валахия және серб мектебі болды. Annuario Pontificio Велесті Бела епархиясымен теңестіреді, ол Болгариядағы Ахрида (Охрид) митрополиттік латын архиепархиясының суфраганы болып табылады және енді тұрақты епархия ретінде емес, латын титулдық епархиялардың қатарында тізімделген. Бұл, мүмкін, Босния және Герцеговинада (қазіргі Велика?) орналасқан. Велес 2016 жылы халықаралық жаңалықтарға енді, қаладағы жасөспірімдер тобы АҚШ президенттік үміткері Дональд Трампты қолдау үшін жалған жаңалықтар жасайтын 100-ден астам веб-сайтты басқарып отырғаны белгілі болды, бұл ақпарат Facebook әлеуметтік желісінде кеңінен таралды.
The area of present day Veles has been inhabited for over a millennium. In antiquity, it was a Paionian city called Bylazora, and contained a substantial population of Thracians and Illyrians. It was then part for centuries of the Roman Empire, Eastern Roman Empire, and at times the First and Second Bulgarian Empire. It became part of the Kingdom of Serbia at the beginning of the 14th century, while during the Serbian Empire (1345–71) it was an estate of Jovan Oliver and subsequently the Mrnjavčević family until Ottoman annexation after the Battle of Rovine (1395). Before the Balkan Wars, it was a township (kaza) with the name Köprülü, part of the Sanjak of Üsküp. In the end of the 18th century and beginning of the 19th century it was part of the semi independent Albanian Pashalik of Shkodra. During the Great Eastern Crisis, the local Bulgarian movement of the day was defeated when armed Bulgarian groups were repelled by the League of Prizren, an Albanian organisation opposing Bulgarian geopolitical aims in areas like Köprülü that contained an Albanian population. According to the statistics of Bulgarian ethnographer Vasil Kanchov from 1900, 19,700 inhabitants lived in Veles, 12,000 Bulgarian Exarchists, 6,600 Turks, 600 Romani and 500 Aromanians. In 1905 Dimitar Mishev Brancoff gathered statistics about the Christian population of Macedonia, in which the Christian population of Veles appears as consisting of 13,816 Bulgarian Exarchists, 56 Bulgarian Patriarchal Serbomans, 35 Greeks, 402 Vlachs, 12 Albanians and 444 Gypsies. In the city there were 2 lower secondary and 2 primary Bulgarian schools, one lower secondary and one primary Greek, Wallachian and Serbian schools. The Annuario Pontificio identifies Veles instead with the Diocese of Bela, a suffragan of the Metropolitan Latin Archdiocese of Achrida (Ohrid) in Bulgaria, and lists it, as no longer a residential diocese, among the Latin titular bishoprics. It is probably in Bosnia and Hercegovina (modern Velika?). Veles made international news in 2016 when it was revealed that a group of teenagers in the city were controlling over 100 websites producing fake news articles in support of U. S. presidential candidate Donald Trump, which were heavily publicised on the social media site Facebook.
Экономика
Солтүстік Македонияның барлық айманында Велес өнеркәсіптік орталық ретінде белгілі, сондай-ақ жақында Солтүстік Македонияның жергілікті басқару органдарында Ақпараттық технологияларды енгізуде жетекші ретінде танылды.
Throughout North Macedonia Veles is known as an industrial center and recently, as a leader in the implementing of IT in the local administration in North Macedonia.
География
Велес – 55 000 тұрғыны бар муниципалитет. Велес қаласының географиялық орналасуы жаяу серуендеуге және кемпингке өте қолайлы, әсіресе қаланың батыс жағында. Мұндай жерлердің бірі – тыныш Богомила ауылы. Жанында қаланың демалыс орталығы ретінде танымал Младост көлі орналасқан.
Veles is a municipality of 55,000 residents. The geographic location of the city of Veles makes it suitable for hiking and camping, especially at the west side of the city. One such location is the tranquil village Bogomila. Nearby there is the man made lake Mladost, which is known as the city's recreational centre.
Медиа
Велес қаласында екі телеарна – 21-арна мен Здравкин, сондай-ақ көптеген радиостанциялар жұмыс істейді.
Two TV stations operate in Veles Channel 21 & Zdravkin and many radio stations.