Кіріспе
1983 жылғы Португалиядағы заң шығарушы сайлау 25 сәуірде өтті. Сайлау Республика Ассамблеясының барлық 250 мүшесін жаңартты. 1980 жылдың қазанында өткен соңғы сайлауда оңшыл коалиция – Демократиялық Альянс (AD) жеңіске жетті, ал Франсиско Са Карнейро үлкен көпшілікпен премьер-министр лауазымын сақтап қалды. Алайда, Са Карнейро және коалицияның басқа да маңызды мүшелері сайлаудан екі ай өткен соң, 1980 жылдың 4 желтоқсанында авиаапатта қаза тапты. Бұл оқиғалар зор саяси тұрақсыздыққа алып келді. Альянстағы ең ірі партия – Социал-демократиялық партияның жоғары лауазымды өкілі Франсиско Пинто Балсемао премьер-министр болды. Дегенмен, Балсемаоның үкіметтері өте тұрақсыз болды және 1982 жылғы жергілікті сайлау қорытындысынан кейін ол премьер-министр лауазымынан кетті. Социал-демократиялық партия Португалия президенті Антонио Рамалхо Эанеске премьер-министрлікке кандидаттарды ұсынды, бірақ президент оларды қабылдамады және 1983 жылдың сәуірінде мерзімінен бұрын сайлау шақыруды шешті. Сайлауда Социалистік партия 36% дауыс алып жеңіске жетті, ал Марио Соарес премьер-министр болып тағайындалды. Алайда, социалистер Республика Ассамблеясында көпшілікке ие бола алмады және 27% дауыс жинаған Социал-демократтармен коалиция құруға мәжбүр болды, бұл коалиция "Орталық блок" деп аталды. Бұл коалиция Соареске үкімет басқаруға мүмкіндік берді, бірақ екі партияның бірнеше мүшелері оған қарсы болды, ал ішкі қайшылықтар нәтижесінде коалиция екі жылдан кейін ыдырады. Одан кейін өткен сайлауда коммунистер басымдығымен құрылған Біріккен халық альянсы 3 депутатты жоғалтты, ал Демократиялық Альянс таратылғаннан кейін Демократиялық және әлеуметтік орталық парламентте 30 депутатпен жалғыз қалды, бұл 16 депутатты жоғалтуға әкелді. Бұл сайлау португалиялық саясатта екіполюстік процесінің бастауын берді. Бұл Социалистік партияның 1995 жылға дейін жеңіске жеткен соңғы заң шығарушы сайлауы болды.
The 1983 Portuguese legislative election took place on 25 April. The election renewed all 250 members of the Assembly of the Republic. The last election, in October 1980 had been won by a right wing coalition, the Democratic Alliance (AD) and Francisco Sá Carneiro had retained office as Prime Minister with an increased majority. However, Sá Carneiro, along with other important members of the coalition, died in an aircrash only two months after the election, on 4 December 1980. Such happenings caused a massive political instability and Francisco Pinto Balsemão, a senior official of the Social Democratic Party, the largest party in the Alliance, became Prime Minister. However, Balsemão's governments were very unstable and after the 1982 local elections results, he resigned as Prime Minister. The Social Democratic Party proposed possible names for Prime Minister to President of Portugal António Ramalho Eanes, but the President refused them and decided to call a snap election for April 1983. The election was won by the Socialist Party with 36%, and Mário Soares was nominated Prime Minister. However, the Socialists lacked a majority in the Assembly of the Republic and were forced to form a coalition with the Social Democrats, which achieved 27%, in what was called the "Central Bloc". Although this coalition allowed Soares to govern, several members of both parties were against it, and internal attacks led to the collapse of the coalition after less than two years. In the election that followed, the Communist dominated United People Alliance lost 3 MPs and the Democratic and Social Center, after the dissolution of the Democratic Alliance, was now alone in the Parliament with 30 MPs, a loss of 16. The election marked the beginning of a process of bi polarization of Portuguese politics. This was the last legislative election to be won by the Socialist Party until 1995.
Өмірбаян
1980 жылдың қазан айында Франсиско Са Карнейро басшылық еткен Демократиялық Альянс (AD) күшейтілген көпшілік дауыспен қайта сайланды, бірақ Са Карнейроның, оның серіктесі Сну Абекассистің, қорғаныс министрі Аделино Амаро да Костаның және оның әйелі, сондай-ақ басқа да экипаж мүшелерінің Лиссабон әуежайының басты ұшу-қону жолағынан көтерілген сәттен кейін Камарате, Лоурес қаласынан тыс жерде болған қайғылы ұшақ апаты салдарынан бұл үміт күйреп кетті. Бұл трагедиялық апат Португалияның Иран-Ирак соғысына қатысуы және Ирак пен Иранға қару-жарақ жеткізуіне байланысты көптеген қастандық теорияларын тудырды. Са Карнейроның қазасынан кейін CDS жетекшісі Диого Фрейтас до Амарал PSD жаңа басшысы сайланғанға дейін уақытша премьер-министр болды. 1981 жылдың қаңтар айында PSD Франсиско Пинто Балсемауды басшы етіп сайлады, ол премьер-министр қызметін атқарды.
Үкімет құлдырауы
Пинто Балсемао үкіметке басшылық етуде көптеген қиындықтарға тап болды, себебі оған партиясының көптеген жоғары лауазымды мүшелерінің қолдауы жетіспеді, мысалы, Са Карнейроның бұрынғы қаржы министрі Анибал Кавако Силва, сондай-ақ бірнеше министрлер де отставкаға кетті. Бұған қоса, оңшыл саясатты солшылдар мен кәсіподақтар сынға алды. 1982 жылдың ақпанында Португалия жұмысшыларының жалпы конфедерациясы, коммунистердің қолдауымен, үкіметті дүр сілкіндірген жалпы ереуілге шақырды. Балсемаоның министрлерінің арасындағы отставкалар толқыны жалғасты, 1982 жылдың соңында, сонымен қатар 1982 жылғы жергілікті сайлаудағы АД-ның нашар нәтижелері де оған әсер етті, нәтижесінде Балсемао өзі де отставкаға кетті. Социал-демократиялық партия президент Рамалхо Эанеске Витор Креспо басқаратын үкімет құруды ұсынды, бірақ президент Эанес саяси жағдайдың тым нашарлағанын айтып, ұсынысты қабылдамады, осылайша Парламентті таратуға және сәуірде сайлау өткізуге шешім қабылдады. Одан кейін PSD, CDS және PPM сәуірдегі мерзімінен бұрынғы сайлауда жеке-жеке қатысуға шешім қабылдағандықтан, АД таратылды.
Партиялық ұрандар
Партия немесе одақ Оригиналды лозунг Ағылшынша аударма Refs PSD « Firmeza na decisão. Competência na acção. » "Шешімде нығайлылық. Іс-қимылдағы құзыреттілік." PS « Juntos vamos conseguir » "Бірге біз орындаймыз" CDS « O nosso caminho é Portugal » "Біздің жолымыз – Португалия" APU « Vota APU, A solução! » "АПУ-ға дауыс беріңіз, бұл – шешім!"
Үкімет құлдырауы
1984 жылға қарай Орталық блок үкіметінің беделі күрт төмендеді, мемлекеттік қаржыны және экономиканы құтқару үшін Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) көмегінің салдары халыққа ауыр тиді. Бюджетті қысқарту және кедейліктің өсуі PS мен PSD арасында терең дау-жанжалдар туғызды, сонымен қатар екі партияның ішінде де жіктер пайда болды. Социал-демократтар партиясында бұл жіктер 1985 жылдың ақпанында партия жетекшісі Карлос Мота Пинтоның отставкаға келуімен және кезекті жетекші сайлауына қатысатынын мәлімдеуімен шешілді. Алайда, Мота Пинто 1985 жылғы PSD съезіне бірнеше күн қалғанда күтпеген жерден қайтыс болды, ал Орталық блокқа қарсы болған Анибал Кавако Силва партия басшысы болып сайланды. Партия басшысы болып сайланғаннан кейін көп ұзамай Кавако Силва PSD-нің Орталық блокқа қолдауын кері алып, үкімет құлады. Президент Рамалхо Эанес Парламентті таратып, 1985 жылдың 6 қазанында мерзімінен бұрын сайлау жариялады.