Португалиядағы солшыл блоктың тарихы мен дамуы

Кіріспе

Португалиядағы солшыл саяси партия, Португалиядағы саяси партия. Солшыл блок (Блоко де Эскверда, ˈblɔku ðɨ ɨʃˈkeɾðɐ, BE), көбінесе О Блоко деп қысқартылатын, 1999 жылы құрылған Португалиядағы солшыл популистік, демократиялық социалистік саяси партия. Қазіргі таңда оны Мариана Мортагуа басқарады.

Құрылуы мен ерте тарихы

Солшыл блок 1999 жылы марксистік Халықтық Демократиялық Одақ, троцкистік Революциялық Социалистік партия және демократиялық социалистік "Политика XXI" партияларының бірігуі арқылы құрылды. Ол құрылғаннан бері толыққанды партия мәртебесіне ие, алайда құрамына кірген топтар жеке саяси ұйымдар ретінде өміршеңдігін сақтап, еркін құрылымда белгілі бір дербестік деңгейін ұстап тұрды. 1999 жылғы заң шығарушы сайлауда Солшыл блок 2% дауыс жинады. 2002 жылы бұл көрсеткіш 3%-ға өсті.

Парламенттегі алғашқы өкілдігі

1999 жылғы сайлауда БЭ-ге 2,4% дауыс берілді, олар алғаш рет Республика Ассамблеясына Лиссабон сайлау округінен 2 депутатпен өтті. Бұл өкілдер Франсиско Луса және Фернандо Роса болды. 2005 жылғы сайлауда БЭ 6,5% дауыс алып, 8 депутатты жеңіп алды. 2006 жылғы президенттік сайлауда "Сол блоктың" үміткері Франсиско Луса 288 224 дауыс (5,31%) жинады. 2009 жылғы Еуропалық парламент сайлауында олар 10,73% дауыс алып, 3 Еуропарламент депутатын жеңіп алды. Бұл сайлауда олар алғаш рет CDU партиясынан озып кетті. 2009 жылғы жалпыұлттық сайлауда партия 9,81% дауыс жинап, 230 орындық Республика Ассамблеясына 16 депутатты сайлады. Қаржылық дағдарыс социалистік премьер-министр Сократестің Еуротоппен құтқару меморандумына келісуіне әкеп соқты. 2011 жылғы мерзімінен бұрын өткен сайлауда елде оңға қарай күрт өзгеріс болды, "Сол блок" бұрынғы қолдауының жартысына жуығын жоғалтып, 5,17% дауыс және 8 парламент мүшесін алды. Бұл жеңіліс, көбінесе, партияның кейбір бөлімдерінің қаржылық дағдарысқа жауап ретінде үнемдеу саясатын ұстанған халыққа бейімсіз социалистік үкіметке ішінара қолдау көрсетуімен байланысты.

Жаңарту, бөлу және қалпына келтіру

Португалиялық солшыл блоктың құрылуына себеп болған идеологиялардың тарихи бірігуі он алты жылға созылған процесс болды. Оның негізгі өкілдері қартайды және уақыт өзгеретін болғандықтан, жаңғырту және реализм қажеттілігіне түсіністік келді. Франсиско Луса – теорияны жақтастар мен қолдаушылар үшін ортақ гуманистік және этикалық принциптермен шектеуді ең қатты талап еткен негізін қалаушылардың бірі. Ойын демократия, белсенді қатысу және адам құқықтарын қорғау шеңберінде ойнау қажет болды. Он үш жыл бойы партия басшысы болғаннан кейін, Луса 2012 жылы «жаңарту уақыты келді» деп, партия төрағасы лауазымынан кетіп, өзінің функцияларын ер және әйел адамға тапсырды. 2012 жылдың 11 қарашасында 39 жастағы Катарина Мартинс пен Жоао Семедо партияның тең төрағалары болып сайланды. Алайда, жаңарту процесі бір жылдан астам уақытқа созылды. 2014 жылдың басында солшыл блокта жарылыс болды, бұрын 2011 жылы тәуелсіз болып құрылған LIVRE партиясы пайда болды. Манифест 3D ұжымына біріккен солшыл зиялылар «Солшыл блоктың» 2014 жылғы Еуропалық сайлауда LIVRE-мен біріккен тізім құруын талап етті. 2014 жылдың соңы мен 2015 жылдың басында өткен екі ресми кездесу сәтсіз аяқталды, себебі Солшыл блоктың Тавареске бағдарламалық айырмашылықтары бар екенін мәлімдеді. Осылайша, премьер-министр Пасуш Коэльюдің қатаң үнемдеу бағдарламалары Португалияның саяси оң жағында болғанымен, мамырдағы Еуропалық сайлауда социалистер мен либералды Жер партиясы салыстырмалы түрде жеңіске жетті, ал Солшыл блоктың 2009 жылғы дауыстардың жартысынан астамы мен үш мандатының екеуінен айырылды. LIVRE 2,2% дауыс алды, бірақ ешқандай мандат жеңе алмады. 2015 жылғы заң шығарушы сайлауда Солшыл блоктың 10,2% дауысы болды және 19 депутат сайланды, бұл заң шығарушы сайлаудағы ең жақсы нәтиже болды және үлкен сенсация деп есептелді. 2015 жылдың 10 қарашасында Катарина Мартинс Социалистік партиямен келісімге келді, мақсаты – үйлесімді мәселелерді анықтау, сонымен қатар олардың айырмашылықтарын мойындау. Блок 2015–2019 жылдар аралығындағы азшылық Социалистік Кошта үкіметін сенім мен қолдау келісімімен қолдады. Социалистік партия үкіметі 2019 жылы қайта сайланды, ал Солшыл блоктың оппозицияға оралуына себеп болды. Партия 2022 жылғы бюджетке қарсы дауыс берді, бұл сол жылдың қаңтар айында сайлауға әкелді. Солшыл блоктың 14 орыннан айырылып, бес орынға дейін азайды, ал 2019 жылғы дауыстардың жартысынан астамы Социалистік партияға және Солшыл блоктың бюджетке қарсылығына тактикалық дауыс беруге байланысты болды. Социалистік партия көпшілік үкіметпен қайта сайланды. 2023 жылдың 14 ақпанында Катарина Мартинс Солшыл блоктың басшылығынан кететінін мәлімдеді. Солшыл блоктың 13-ші съезінде, 2023 жылдың 27 және 28 мамырында партияның ең танымал депутаттарының бірі Мариана Мортагуа 83% дауыспен партия үйлестірушісі болып сайланды. Антониу Коштаның отставкасынан кейін Солшыл блоктың орын алуды және дауыс беру үлесін арттыруды күткені белгілі болды. Алайда, 2024 жылғы заң шығарушы сайлауда Солшыл блоктың бес орынын сақтап, өте ұқсас нәтижеге қол жеткізді. Бұл нашар нәтижеден кейін және Луис Монтегруның жеңісіне байланысты Мариана Мортагуа сол жақтағы қалған партиялармен (PS, PCP, LIVRE және PAN) келіссөздер жүргізіп, келе жатқан оңшыл үкіметке балама құруға тырысты.

The historical merger of ideologies that gave rise to the Portuguese Left Bloc was a process that lasted sixteen years. Its main actors aged and times changed, which led to an awareness of the need for modernization and realism. Francisco Louçã is one of the founders who most insisted on restricting theory to the basic humanistic and ethical principles common to partisans and supporters in order to conquer a wider range of constituencies. The game would necessarily be played in the framework of democracy, active participation and defence of human rights. After thirteen years of intensive labor as a leader, Louçã quit the position of party chairman in 2012 arguing that "it is time for renewal" and delegating his functions to a man and a woman. Catarina Martins, 39 years old, and João Semedo, a veteran, would be elected co chairmen of the party on 11 November 2012. However, the renewal process would last for over one year. In early 2014, the Left Bloc suffered a split, when elected Left Bloc MEP Rui Tavares, who already in 2011 had become an independent, founded left ecologist LIVRE party. Left wing intellectuals who had come together to the Manifesto 3D collective challenged the Left Bloc to converge with LIVRE towards a joined list in the upcoming 2014 European election. Two official meetings in late 2014 and early 2015 however failed with the Left Bloc referring to programmatic differences with Tavares. So while the severe austerity programs under prime minister Passos Coelho did backdrop on the Portuguese political right, the European election in May saw the Socialists and liberal Earth Party as relative winners, whereas the Left Bloc lost more than half of 2009's votes and two of its three mandates. LIVRE received 2.2% but failed to win any mandate. In the 2015 legislative election, the Left Bloc achieved 10.2% of the votes and elected 19 deputies, their best result in legislative elections ever, in what was considered a major upset. On 10 November 2015, Catarina Martins signed an agreement with the Socialist Party that is aimed at identifying convergence issues, while also recognizing their differences. The Bloc supported the minority Socialist Costa Government (2015–2019) with a confidence and supply agreement. The Socialist Party government would be re elected in 2019, with the Left Bloc returning to opposition. The party voted against the 2022 budget, triggering an election in January of that year. The Left Bloc would lose 14 seats, reducing them to five, and over half of their popular vote from 2019 — tactical voting for the Socialist Party and the Left Bloc's opposition to the budget were blamed. The Socialist Party would be re elected with a majority government. On 14 February 2023, Catarina Martins announced she would leave the Left Bloc's leadership. In the 13th Convention of the Left Bloc, on 27 and 28 May 2023, Mariana Mortágua, one of the party's most well known deputies, was elected as the party coordinator with 83% of the votes. After the resignation of António Costa, the Left Bloc expected to gain seats and increase their voting share. Despite that, in the 2024 legislative election, the Left Bloc achieved a very similar result, keeping their five seats. Following that poor result, and in light of Luís Montenegro's victory, Mariana Mortágua led negotiations with the remaining parties on the left (PS, PCP, LIVRE and PAN) in order to build an alternative to the incoming right wing government.

Идеология, саяси ұстанымдар мен саясат

Солшыл блок "жетістікке жетуімен анти-сақтау науқаны және оның өсіп келе жатқан халықтық әлеуметтік қозғалыстың қолдауымен" танымал болды. Ол "Португалияда феминистік, гей құқықтары және расистікке қарсы заңнаманың ең үлкен қолдаушысы" деп сипатталды және Жаңа солшылдармен байланысты. Ол Социалистік партиядан (PS) сол жаққа қарай икемді және орташа позицияны иеленеді. Блок азаматтық құқықтар мен кепілдіктер туралы бірқатар маңызды заңдарды ұсынды, соның ішінде азаматтарды нәсілшілдік, ксенофобиялық және гомофобиялық дискриминациядан қорғау, бір жынысты некелерді қолдау, жұмысшыларды қорғау туралы заңдар және бұқа шабуылдарына қарсы заңдар. Олардың ішінде Португалияның отбасылық зорлық-зомбылыққа қарсы алғашқы заңы бар, ол Португалия Коммунистік партиясы мен Социалистік партиясының қолдауымен парламентте қабылданды. Португалия Коммунистік партиясымен салыстырғанда, Солшыл блок "әлеуметтік жағынан көбірек еркіндікке бейім" деп сипатталған. Солшыл блок Португалияда каннабисті заңдастыруды қалайды. Партия 2013 және 2015 жылдары Португалияда каннабис заңнамасын реформалау бойынша заң қабылдауға тырысты, бірақ екеуі де сол кездегі биліктегі оңшыл-орталық коалициялық үкімет тарапынан қабылданбады. Экономикалық тұрғысынан партия "теңсіздікті азайту үшін экономикаға мемлекеттік араласуды күшейтуді" жақтады, мысалы ең төменгі жалақыны көтеру. Сондай-ақ, ол "жалақы, зейнетақы және әлеуметтік мемлекетті қорғауға бағытталған көптеген заң жобаларын" ұсынды. Кейбір дереккөздер партияны антикапиталистік деп сипаттайды. 2019 жылдың қыркүйегінде партия 2020 жылдың қаңтарында мемлекеттік және жеке сектордағы ең төменгі айлық жалақыны 650 евроға көтеруді талап етті.

Президент сайлауы

Сайлау үміткері Дауыстар % #2001 Фернандо Росас 129 840 3.00 4-орын 2006 Франсиско Луса 292 198 5.32 5-орын 2011 Мануэль Алегре 831 838 19.74 2-орын 2016 Мариса Матиас 469 814 10.12 3-орын 2021 165 127 3.96 5-орын

Еуропалық Парламент

Сайлау жетекшісі Дауыстар % Орындықтар +/ 1999Мигель Портас 61,920 1.8 (#5) 2004 167,313 4.9 (#4) 1 2009 382,667 10.7 (#3) 2 2014 Мариса Матиас 149,764 4.6 (#5) 2 2019 325,450 9.8 (#3) 12024Катарина МартинсTBDTBD

Жергілікті сайлау

СайлауЛидерДауыс %Мэрлер+/ Кеңесшілер+/ Ассамблеялар+/ Ауылдық округтар+/ 2001Франсиско Луса61,7891.2 (#6)2005158,9533.0 (#5)01861832009164,3963.0 (#6)022562013Жоао СемедоКатарина Мартинс120,9822.4 (#6)11391382017Катарина Мартинс170,0403.3 (#5)0425752021137,5602.8 (#6)083151

Аймақтық жиналыстар

Облыс сайлау жетекшісі Дауыстар % Орындықтар +/ Үкімет Азорлар 2024 Антонио Лима 2,936 2.5 (#4) 1 Мадейра 2023 Роберто Алмада 3,035 1.7 (#8) 1

Сайлау жетекшісі Дауыстар % Орындықтар +/ Үкімет 2000 1,387 1.4 (#5) 2004 1,022 1.0 (#5) 0 2008 Зураида Соарес 2,972 3.3 (#4) 2 2012 2,428 2.3 (#4) 1 2016 3,414 3.7 (#4) 1 2020 Антонио Лима 3,962 3.8 (#5) 0 2024 2,936 2.5 (#4) 1

Сайлау жетекшісі Дауыстар % Орындықтар +/ Үкімет 2004 Пауло Мартин Мартинс 5,035 3.7 (#5) 2007 4,186 3.0 (#5) 0 2011 Роберто Алмада 2,512 1.7 (#9) 1 2015 4,849 3.8 (#6) 2 2019 Паулино Асенсао 2,489 1.7 (#6) 2 2023 Роберто Алмада 3,035 2.2 (#8) 1 2024 Белгісіз Белгісіз Белгісіз

Партияның координаторларының тізімі

АтыПортретіОкруг басталуыАяқталуПремьер-министр 1 Франсиско Луса (т. 1956)Лиссабон 24 наурыз 1999 10 қараша 2012Антонио Гутерреш (1995–2002)Дурао Баррозу (2002–2004)Сантана Лопес (2004–2005)Жозе Сократес (2005–2011)Пассос Коэльо (2011–2015) 2 Жоао Семедо (1951–2018)Порто 10 қараша 2012 30 қараша 2014Катарина Мартинс (т. 1973)Порто28 мамыр 2023 3Антонио Коста (2015–2024) 4Мариана Мортагуа (т. 1986)Лиссабон28 мамыр 2023Қазіргі қызметтеЛуис Монтенегро (2024 – қазіргі уақытқа дейін)