Жарқындықпен толған ізденіс: Украинадағы қазақтар тарихына саяхат

Кіріспе

Everything Is Illuminated – 2005 жылы түсірілген американдық өмірбаяндық комедиялық драмалық фильм. Оның сценарийін жазып, режиссерлік жұмысын Лив Шрайбер жасаған. Басты рөлдерді Илайджа Вуд пен Евгений Хютц сомдады. Бұл фильм Джонатан Сафран Фоердің осы аттас романы негізінде түсірілген және Лив Шрайбердің режиссер және сценарист ретіндегі тұңғыш жұмысы болды.

Сюжет

Джонатан Сафран Фоер, жас американдық еврей, Холокост кезінде әкесі Сафран Фоерді құтқарған Августинаны табу үшін Украинаға сапар шегеді. Ол нацистер Шығыс Еуропа штетлдерін жойғанда картадан мүлдем өшірілген Трахимброд деген шағын қаланы іздейді. Львов теміржол станциясына келгенде Джонатанды күтіп алуға Одессадан келген серіктері – ызалы, антисемит көрінетін әдемі әкесі, оның ашулы иті Самми Дэвис кіші кіші және құлшыныспен толы немересі Алекс болады. Ол ерекше ағылшын тілін меңгергендігімен және американдық поп-мәдениетке деген құштарлығымен әңгімелесіп, қиын саяхатты жеңілдетеді. Бұл серіктестер ондаған жылдар бойы бай американдықтарды өз тамырларын іздеуге жетелеген. Әдетте, олар еврейлерді табу туралы көп білмейді және оларды алыс сапарға алып, алдап кетпек болады. Бірақ Джонатанның қозғалтатын әңгімесін естігеннен кейін, олар оған көмектесуге шешім қабылдайды. Волынь аймағында, Луцк маңындағы штетлді іздеп келе жатқанда, олар көптеген оқиғаларға тап болады, олардың көпшілігі қызықты және Джонатанның Украинадағы американдық турист ретінде басынан өткен мәдени шокқа байланысты. Украинаның батысындағы ауылдық жерлерді аралап, үш ер адам ақыры Августинаның қарындасы Листаны табады. Ол үлкен күнбағыс егістігінің ортасындағы үйде жалғыз тұрады, технологиядан және сыртқы әлем жаңалықтарынан оқшауланған. Листа оларға Джонатанның әкесінің бірінші жүкті әйелі Августинаның, оның әкесі Тораға түкіруден бас тартқандықтан нацистердің қолынан қаза болғанын айтады. Ол оларды қала тұрған жерге жетелейді. Джонатанның әкесі қаза болғанға бір апта бұрын Америкаға кетіпті. Келесі күні Алекстің әдемі әкесі тыныш түрде өмірден кетеді. Флэшбэктер арқылы ол еврей екені белгілі болады. Ол өзінің қаласындағы еврейлерді қырғын кезінде атылып, жаппай қабірге тасталған. Бірнеше сағаттан кейін ол есін жинап, шұңқырдан тірі шығып, еврей екенін жасырып, соғыстан аман қалған. Ол бұл үлкен жасырындылығын толығымен тастап, одан символдық түрде бас тартады. Джонатан Алекске қоштасып, Америкаға оралады. Олар хат алмасады. Джонатан мен Алекс екеуі де әкелерінің қабірлеріне қырғын болған жерден алған топырақ шашып, Алекстің әкесіне еврей қабір тасын орнатады.

Jonathan Safran Foer, a young American Jew, goes on a quest to Ukraine to find Augustine, the woman who saved his grandfather, Safran Foer, during the Holocaust. He searches for a small town called Trachimbrod that was wiped off the map when the Nazis liquidated Eastern European shtetls. His guides, who drive up from Odesa to meet Jonathan as he arrives at the train station in Lviv, are a cranky, seemingly antisemitic grandfather, his wound up dog Sammy Davis Jr. Jr., and his enthusiastic grandson Alex. He constantly chatters with a unique command of English and a passion for American pop culture that keeps the arduous journey lighter. These guides have been escorting wealthy Americans in search of their roots for decades. They are generally not very knowledgeable about the subject of finding Jews, and usually just attempt to scam them by taking them on long journeys. However, after hearing Jonathan's compelling story, they decide they actually want to help him. Along the way in Volhynia, as they travel in search of the shtetl in the region around Lutsk, they have a series of misadventures, many of them humorous and based on the culture shock Jonathan experiences as an American tourist in Ukraine. Traveling through much of rural western Ukraine, the three men eventually find Augustine's sister, Lista. She lives by herself in a house in the midst of a great sunflower field, isolated from technology and from news of the outside world. Lista tells them that Augustine, the pregnant first wife of Jonathan's grandfather, was killed by Nazi soldiers after her father refused to spit on the Torah. She leads them to the site where the town had been. Jonathan's grandfather had left for America the week before the massacre. The next night Alex's grandfather quietly kills himself. Through flashbacks, it was revealed he was Jewish. During the massacre of the Jews of his town in the Holocaust, he was shot and thrown into a mass grave. Hours later, he regained consciousness and crawled out of the pit alive, and managed to survive the war himself by hiding his identity as a Jew. He abandoned this identity permanently, symbolically walking away from it. Jonathan returns home to America after saying farewell to Alex, to whom he has grown close. They strike up a correspondence. Both Jonathan and Alex sprinkle soil gathered from the site of the massacre on their respective grandfathers' graves. Alex's grandfather is given a Jewish tombstone.

Музыка

«Everything Is Illuminated» фильмінің музыкасы Пол Кантелон жазған сегіз түпнұсқа трек пен орыс ска-панк тобы «Ленинград», Аркадий Северный, «Csókolom», «Tin Hat Trio» және Алекстің рөлін орындайтын солисті Юджин Хютц қатысқан «Gogol Bordello» тобының әндерін қамтиды. «Gogol Bordello» тобының мүшелері Алекс кейіпкерінің АҚШ-тағы клиенті Джонатан Фоермен кездесуге келген теміржол станциясында өздерін ойнайды. «DeVotchka» тобының «How It Ends» синглі трейлерде кездеседі, бірақ ресми саундтрекке енбеген.

Сыни жауап

American Chronicle фильмді "жаңалықты табу мен драманың сезімін юмормен жеткізетін сирек фильмдердің" қатарына қосты, ал Time Out New York оны Лив Шрайбердің "өте сенімді режиссерлік дебюті" деп бағалады. Роджер Эберт фильмді жоғары бағалап, 4 жұлдыздың 3,5 жұлдызын берді және "оның қандай саяхатты ұсынатынын түсіну үшін" оны екінші рет көруге болатынын айтты, өйткені ол өзі де солай жасаған.