Кіріспе

Гвендолин Б. Беннетт (8 шілде 1902 - 30 мамыр 1981) – американдық жазушы және журналист, сондай-ақ суретші. Ол Гарлем эпохасының мәдени жетістіктерін баяндайтын "Мүмкіндік: Негр өмірі журналына" үлес қосты. Көптеген адамдар оны елемегенмен, ол өнер, поэзия және проза саласында елеулі жетістіктерге жетті. Ол ең көп танымал болғаны – "Той күні" атты әңгімесі, ол "От!!" журналында жарияланды және нәсілдер аралық қарым-қатынастың қалыптасуына жыныс, нәсіл және әлеуметтік жағдайдың әсерін зерттейді. Беннетт – өзін-өзі құрметтеген және сақтай білген, Гарлем эпохасында афроамерикандық әйелдер құқықтарына зор ықпал еткендігімен белгілі әйел болды. Оның арнайы еңбегі мен табандылығының арқасында Беннетт әйелдер әдебиеті мен білімін жаңа деңгейге көтерді. Гарлем эпохасына оның қосқан үлесінің бірі – әдебиетте танымал "Ақындар кеші" атты повесі; ол афроамерикандық қауымдастықтар арасындағы түсіністікті арттырып, көптеген афроамерикандықтардың өзін-өзі тануына және қабылдауына көмектесті.

Ерте өмір және білім

Гвендолин Беннет Беннет 1902 жылғы 8 шілдеде Техас штатының Гиддингс қаласында Джошуа Роббин Беннет пен Мейме отбасында дүниеге келді. Джошуа Ховард университетінде заң оқу үшін, ал Мейме косметолог болуға оқу үшін осы қалаға келді. Гвендолин жеті жасқа толғанда оның ата-анасы ажырасты. Мейме Гвендолиннің күтімін алды, бірақ Джошуа қызын қашырып кетті. Олар өгей анасы Маршаль Нилмен бірге Шығыста, Харрисбург (Пенсильвания) және Бруклин (Нью-Йорк) сияқты әртүрлі жерлерде жасырын өмір сүрді, ол 1918 жылдан 1921 жылға дейін Бруклин қыздар орта мектебінде оқыды. Қыздар орта мектебінде оқып жүргенде Беннет мектеп бойынша сурет конкурсында бірінші орынды жеңіп алды және әдеби және драмалық қоғамдарға қосылған алғашқы афроамерикандық оқушы болды. Ол мектеп пьесасын өзі жазды және актриса ретінде де өнер көрсетті. Сонымен қатар, ол бітірушілерге арналған сөзді және бітіру әнінің сөзін жазды. 1921 жылы мектепті бітіргеннен кейін Беннет Колумбия университетінде және Пратт институтында сурет сабақтарын алды. 1924 жылы оның "Бізге қарай" өлеңі Чарльз С. Джонсон ұйымдастырған Civic Club кешінде Джесси Фаузеттің "Сансыздық" романына арналған кіріспе ретінде таңдалды. Беннет 1924 жылы Колумбия және Пратт университеттерін бітіріп, Говард университетінде дизайн, акварель және қолөнер сабақтарын оқытты. 1924 жылдың желтоқсан айында Беннетке Париждегі Сорбоннада оқуға стипендия берілді. Одан кейін ол өнер білімін Académie Julian және École du Panthéon Парижде жалғастырды. Парижде оқып жүргенде Беннет акварель, май, ағашқа ою, қалам және сия, сондай-ақ батик сияқты әртүрлі материалдармен жұмыс істеді, бұл оның графикалық суретші ретінде мансабының бастауы болды. Алайда, оның өмірінің осы кезеңіндегі көптеген туындылары 1926 жылы өгей анасының үйінде болған өрт кезінде жойылды.

Гарлем

Беннетт көрнекті тұлға болды және ол өлеңдері мен жазған шығармалары үшін танымал болды, олар Гарлем Ренессансының мотивтері мен мәніне тікелей ықпал етті. Оның шығармаларындағы кейбір идеологиялар нәсілдік мақтаныштың маңыздылығын арттыру және музыка мен би сияқты африкалық құндылықтарды еске алуды қамтиды. Оның ең ықпалды өлеңдерінің бірі – «Фантазия», афроамерикалықтардың ғана емес, сонымен қатар осы кезеңде әйелдерге қол жеткізу қиын болған мүмкіндіктерге назар аудару арқылы барлық әйелдердің нәсілдік мақтанышын күшейтті. 1926 жылы Парижден қайтқаннан кейін Беннетт Нью-Йоркке «Opportunity» журналының редакторының ассистенты болып оралды. «Opportunity» журналында жұмыс істеген кезінде ол графикалық дизайн және бейнелеу өнері саласындағы еңбектері үшін Барнс қорынан стипендия алды. Оның туындылары «Crisis» және «Opportunity» журналдарының мұқабаларында пайдаланылды, онда түрлі нәсілдер, жас, әлеуметтік топтар және/немесе жыныстар бейнеленді, бұл Беннетке әртүрліліктің сұлулығын көрсетуге мүмкіндік берді, сондай-ақ Гарлем Ренессансымен байланысты көптеген шығармашыл ойшылдар туралы жаңалықтарды таратуға көмектесті. 1926 жылы ол өмір сүруі қысқа болған «Fire!!» әдеби журналының негізін қалаушысы және редакторы болды. Лэнгстон Хьюз және Ричард Нюгенттің идеясымен құрылған «Fire!!» журналының жалғыз санының редакторы ретінде Зора Нил Херстон, Джон Дэвис және Аарон Дугласпен бірге жұмыс істеді. Жаңалықтармен үнемі байланыста болу үшін Беннет желілік байланыстарын пайдаланды, Гарлем Ренессансының гүлденген және әртүрлі ортасын дамытуға атсалысты. Беннет афроамерикалық суретшілерді құрметтеді және бұрын ақ адамдардан сынға ұшырағанына қарамастан, осы қауымның бір бөлігі екеніне мақтан тұтты. Гомосексуализм сол кезде қатты сынға ұшырағанымен, гомосексуал және гетеросексуал әйел ақындарының лесбияндық туралы жазуы кең таралған, және Беннеттің өзі де осы үрдіске қатысты. Африка-американдық әйел ақындары бұл тақырыпта бұрын жазбаған, және ол кезде бұл табу саналғанымен, ол және басқа көптеген ақындар бірнеше жылдан кейін басқа әйелдерге олардың жолын жалғастыруға шабыт берді. Беннет құрған «Harlem Circles» жазушылардың жиналып, идеялармен бөлісіп, шабыт алуы үшін жасалған орын болды. Сегіз жыл ішінде Гарлем Ренессансының ең танымал тұлғалары, мысалы, Уоллес Турман және Лэнгстон Хьюз осы топтарда жиналып, оның нәтижесінде маңызды туындылар жасады.

Сын

Оның өмірінің осы кезеңіндегі еңбегі Гарлемдегі жазушы әріптестерімен жоғары бағаланды. Драматург Теодор Уорд Беннеттің шығармаларын «Харлем Ренессансының ең үміткер ақындарының бірі» деп атап, оны «тереңдігімен және түсінігімен ерекшеленетін сергекті тұлға» деп сипаттады. Афроамерикалық фольклоршы және әңгімеші Дж. Мейсон Брюэр Беннетті «елге танымал суретші және ақын» деп атады. Брюэрдің өзі техастық болғандықтан, Беннеттің Техаста туғандығына байланысты «техастықтар оған құқығы бар деп санайды және оның жазған әдемі әрі терең лирикасы оның Техастағы алғашқы ортасының әсерінен туындады» деді. Активист және жазушы Джеймс Уэлдон Джонсон Беннеттің жұмысын «наздық» және «жанына тиетін» деп сипаттады.

Кейінгі өмірі және Гарлемнің ықпалы

1927 жылы доктор Альберт Джозеф Джексонға үйленгеннен кейін, Беннет Ховард университетінен кетті, себебі университет әкімшілігі олардың қарым-қатынасын мақұлдамады. Сол жылы жұбайлар Флорида штатындағы Юстис қаласына көшіп барды. Флоридадағы уақыты оның жұмысына кері әсер етті, өйткені ол Харлемнен тым алыс болғандықтан, «Opportunity» бағанында жазу үшін қажетті жаңалықтарды дер кезінде ала алмады. Расизмге ұшырағандықтан және қаланың қаржылық қиындықтарына байланысты, олар Флоридада үш жыл ғана тұрып, 1930 жылы Лонг-Айлендке көшіп келді. Беннетт Федералды жазушылар жобасы мен Федералды өнер жобасында жұмыс істегеннен кейін көбірек жаза бастады. Лонг-Айлендтегі үйлерін жоғалтқаннан кейін, Джексон 1936 жылы қайтыс болды, ал Беннетт Нью-Йоркке оралды. 1940 жылы ол еуропалық текті педагог және жазушы Ричард Кросскупқа тұрмысқа шықты. Олардың аралас некесі Беннеттің заманында әлеуметтік жағынан қабылданбады. Дегенмен, Гарлем Беннеттің өміріндегі маңызды орынды сақтап қалды, және 1930 жылдардың соңы мен 1940 жылдары ол өнер саласында жұмыс істеді. 1935 жылы ол Гарлем суретшілер гильдиясының мүшесі болды, ал 1939 жылдан 1944 жылға дейін Гарлем қауымдық өнер орталығына жетекшілік етті. 1941 жылы ФБР Беннеттті коммунист деген күдікпен үнемі тексеріп отырды, және ешқандай нақты дәлелдер табылмайынша 1959 жылға дейін осы тексерулерді тоқтатпады. Бірақ, осы оқиға оны көпшілік назарынан шеттетуге мәжбүр етті, және ол Тұтынушылар одағында хатшы болып жұмыс істеді. Беннетт 1968 жылы зейнеткерлікке шығып, күйеуі Ричард Кросскуппен бірге Пенсильвания штатының Куцтаун қаласына көшіп барды, онда олар «Buttonwood Hollow Antiques» деп аталатын антиквариат дүкенін ашты. Беннеттің өлеңдері Гарлем Ренессансы кезінде жарық көрген журналдарда жарияланды: «The Crisis», «Opportunity», Уильям Стэнли Брейтвейттің «Журнал өлеңдерінің антологиясы» (1927), «Американдық поэзия жылнамасы» (1927), Каунти Калленнің «Кешкі ән салу» (1927) және Джеймс Уэлдон Джонсонның «Америкалық негр поэзиясы кітабы» (1931).

Таңдалған жазбалар

2018 – Беннет, Гвендолин. Гарлемдік қайта өрлеудің қаһарманы: Гвендолин Беннеттің таңдамалы жазбалары. Белинда Уилер және Луис Дж. Параскандола құрастырған. Пенсильвания мемлекеттік университетінің баспасы, 2018.