Кіріспе
Ақша табуға келгендерге салынатын табыс салығы.
Америка Құрама Штаттарында "спортшы салығы" деп аталатын табыс салығы, сол штаттың немесе қаланың аумағында ақша тапқан келушілерден алынады. Штат, көшпенді түрде қызмет ететін көптеген адамдарды қадағалауға шамасы келмейді, сондықтан көбінесе жоғары мәртебелі және өте бай адамдар, атап айтқанда кәсіби спортшыларға бағытталды. Көрікті спортшылардың жұмыс кестесі ғана емес, олардың жалақысы да жария болады. Штат, аз уақыт және күш жұмсап, осы соманы есептеп, жинап ала алады.
Тарих
"Жокерлер салығы" 1960 жылдары пайда болғанмен, штаттар 1991 жылы штаттан тыс спортшылардың табысына белсенді түрде салық салуды бастады. Бұл кезде Калифорния штаты сол жылы NBA финалында «Лейкерс» командасымен ойнау үшін Лос-Анджелеске келген «Чикаго Буллс» ойыншыларының табысына салық салған болатын. «Иллинойс» штаты да көп ұзамай жауап ретінде штаттан тыс ойыншыларға өз «жұмсақ салығын» (жұмсақ салық – "jock tax") жүктеді, бірақ «Иллинойс» штатының салығы тек «Иллинойс» штатындағы ойыншыларға «жұмсақ салық» салған юрисдикциялардан келген спортшыларға ғана қолданылады. Басқа штаттар да осы үрдіске қосылды; 2014 жылға қарай АҚШ-тағы ірі кәсіби командалары бар штаттардың арасында Флорида, Техас, Вашингтон штаты және Вашингтон округі ғана «жұмсақ салықтан» бас тартқан.
Тереңдікте
Келесі бөлімде қазіргі кездегі спортшылар салығының мысалдары мен сын-пікірлеріне қатысты толық талдау жасалған.
Алекс Родригес
2000 жылғы Үлкен Лига бейсболының маусымынан кейін Алекс Родригес Техас Рейнджерс командасымен сол кезде американ спорты тарихындағы ең ірі келісімшартқа, құны 252 миллион долларлық он жылдық келісімшартқа қол қойды. Басқа штаттардың салық жинау органдары да, қалың жұртшылықпен бірге хабардар етілді және Родригестің жұмыс берушісі оның жалақысынан тиісті салықты ұстап алып, әрбір штатқа аударуды талап етті. Техас штатында табыс салығы болмаса да, ол Флорида, Иллинойс, Вашингтон штаты және Вашингтон қаласынан басқа, әрбір жердегі әрбір ойынға қолданылатын түрлі штаттық табыс салығын төлеуге міндетті болды (Американ Лигасының ойыншысы ретінде ол әр маусымда осы үш штатқа барып тұратын). Шамамен Родригес өз штатынан тыс штаттарға төлеген штаттық табыс салығы жылына 520 000 долларды құрады.
Теннесси "мүлік салығы"
Теннесси штатында жалақы мен жалақыны қоспағанда, шектеулі табыс салығы ғана бар. 2009 жылдың шілдесінде «артықшылық салығы» деп аталған, спортшыларға арналған ерекше салық енгізілді, бірақ 2014 жылдың сәуірінде ол жойылды. Бұл салық бірнеше ерекшеліктерімен көзге түсті. Біріншіден, ол штаттың ойынына тізімде тіркелген барлық ойыншыларға, тіпті Теннесси тұрғындарына да, ойын басына 2500 доллар тұрақты мөлшерде салынды. Дегенмен, күнтізбелік жыл ішінде салық ең көп дегенде үш ойынға ғана қолданылды. НБА ойыншыларынан жиналатын салық Мемфис қаласындағы FedExForum операторына, «Мемфис Гризлиз» командасының үй аренасына (екі команда да Теннесси штабының өзінің лигаларындағы жалғыз өкілдері) түсті. Соңында, салық төлем ретінде қарастырылғандықтан, оны басқа штаттардың салық декларациясында шегерім ретінде көрсетуге болмады. Бұл салықтан ең көп зардап шеккендердің бірі – Крис Джонсон. Ол 2010 жылы екі 10 күндік келісімшарт бойынша «Гризлиз» командасымен сегіз ойын өткізгені үшін 54 000 доллар тапқан, бірақ әлі де командада толық күнтізбелік жыл бойы болған ойыншылардан жиналатын сомамен бірдей – 7500 долларлық артықшылық салығын төлеуге міндетті болды. Көптеген жаттықтырушылар мен скауттардың табысы ұлттық орташа табыстан аса қоймайды, ал кейбір лигаларда, мысалы, Батыс Жоғары Лигасында (MLS), лиганың ең төменгі жалақысын алатын ойыншылардың жылдық табысы шамамен 35 000 долларды құрайды. Бұл салық төлеуде үлкен қиындықтар тудыруы мүмкін, себебі көптеген команда мүшелері жыл сайын шамамен 15-20 штатқа табыс салығын төлеуге мәжбүр. Салықпен байланысты маңызды шығындарды оңай көтере алмайтын көптеген адамдар бар. 2018 жылғы Sports Illustrated журналында жарияланған мақала осы қиындықтарды одан әрі көрсетті. «Даллас Каубойз» командасы 2017 жылғы жаттығу лагерін Калифорния штатының Окснард қаласы мен Техас штаты арасында бөліскендіктен, қанатты шабуылшы Дез Брайант команда Окснардта өткізген әрбір күні үшін 10 000 доллар мемлекеттік табыс салығын төлеуге міндетті болды. Сол жылы «Майами Дельфинз» командасы «Ирма» даулынан кейін Окснардта жаттығудан өтті, бұл команданың жергілікті қызметкерлерін сол кезең үшін Калифорнияның табыс салығын төлеуге мәжбүр етті. Осы уақыт ішінде Ндамуконг Су Калифорниядағы табыс салығынан 50 000 доллардан астам сома төлеген. 2016 жылғы бір аты-жөні жарияланбаған үздік ойыншының федералды, штаттық және қалалық салық декларациялары сол жылы 400 беттен асты, ал команданың демалыс аптасында ол табыс салығынан толық босатылған Флорида штатына демалысқа барды, бұл оған 20 000 доллар үнемдеді. Бір ірі спорт лигасы бұл мәселені ішінара шеше алды. MLB 1990 жылдары Аризона штатынан көктемгі жаттығулар кезінде резидент емес штаттық табыс салығынан босату туралы лобби жасауға сәттілікке жетті. Осыдан бері, көктемгі жаттығулар кезінде Аризонадағы табыс салығын төлейтін жалғыз ойыншылар – штаттың тұрақты тұрғындары ғана. Сол сияқты, маусым ішінде Аризонаның резиденті емес ойыншылардың арасында Аризонаның «Даймондбэкс» командасының ойындарына қатысқандар ғана табыс салығын төлейді.