Кіріспе

Dee Why (ағылш. Dee Why) – Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы, Австралиядағы, Сиднейдің солтүстік жағалау аймағында орналасқан, Сиднейдің орталық бизнес ауданынан солтүстік-шығысқа қарай 18 шақырым қашықтықтағы жағалау маңындағы елді мекен. Бұл Солтүстік Жағажайлар Кеңесінің жергілікті басқару аймағының әкімшілік орталығы және Бруквейлмен бірге Солтүстік Жағажайлар аймағының маңызды орталығы саналады.

Атауы

Ди Уэйдің атының шығу тегі әлі анық емес. Оған ең алғашқы сілтеме – геодезист Джеймс Миханның күнделігіндегі «Сәрсенбі, 27 қыркүйек, 1815 ж. Ди Бич – жағажайдың жанында балқарағай ағашын белгіледім» деген қаламұздық жазбасы. Оның бұл жазбасы нені білдіргені белгісіз, бірақ түрлі болжамдар айтылды, мысалы: DY әріптері Миханның картасындағы көптеген басқа да орындарды белгілеу үшін қолданған белгі болған. Атау Механ зерттеген аймақтарды атау үшін қолданған жергілікті абориген тілінен алынған. 1840 жылдан бастап бұл атау «Deewhy» деп бір сөзбен жазылатын болды. «Dee Why» термині «Dee Why Heights» немесе Highlands (1951 жылдан бері Narraweena деп аталады) және «Dee Why West» (1969 жылы Cromer деп өзгертілген) атауларына да қолданылды. Желі 1912 жылдың 3 тамызында сағат сайынғы рейстермен ашылды. Бұл жаңалық 1913 жылы Құтқару армиясының Солтүстік жағалаудағы меншігінің көп бөлігін сатуына себеп болды, бұл Окс иеліктері аукционынан басталды, ол Ди Уэйдің басты көшелерінің бірі – Окс даңғылына атын берді. Тағы бір басты көше – Говард даңғылы, Австралия мен Жаңа Зеландиядағы Құтқару армиясының алғашқы комиссары Томас Говардты еске сақтайды. 1920 жылға қарай Ди Уэйдің көп бөлігі учаскеленді. 1938 жылдың соңынан бастап трамвайлар, халық тығыздығының төмендігіне және олардың бағыттарын қайталайтын жаңа автобус маршруттарымен бәсекелесуге байланысты шығындарға ұшырағандықтан, тек жұмыс уақытында жолаушылар мен демалыс күндері туристерді тасыды. Соңында, 1939 жылдың 30 қыркүйегінде соңғы рейсімен трамвайлар тоқтатылды.

География

Ди-Уай лагунасының су жинау алабында орналасқан және батыстағы Виктор жолынан шығыстағы Ди-Уай жағажайына дейін, ал Вингала төбесінің қырларынан Ди-Уай лагунасының солтүстік жиегіне дейін созылады. Квинсклиффтен Палм-Бичке дейінгі Екі жүз жылдық жағалау жолы солтүстік Керл-Керл жағажайынан оңтүстіске қарай Ди-Уай-Хед жартастарының бойымен және Ди-Уай жағажайының оңтүстік жағына дейін жалғасады. Бұл жол Уорринга аймағында бұрын кеңінен таралған жағалаулық бұталы экожүйені көрсетеді және 1991 жылдан бері кеңінен қайта жаңартылды. Ди-Уайдағы тағы бір маңызды табиғи аймақ – 1957 жылы ескі карьер орнында құрылған және Ди-Уай қаласының ортасынан оңтүстікке қарай орналасқан Стони Рейндж ботаникалық бағы. Бақта Австралияның түкпіл-түкпілінен әкелінген, сондай-ақ бұл аймаққа тән өсімдіктер өседі. Бақтың төрт негізгі бөлімі бар: жаңбырлы ормандар, карьер орнындағы құмтасты бұталы жерлер, Австралия Федерациясының жүз жылдығына арналған 2001 жылы салынған Федерация сарқырамалары және миллиондаған жылдар бойы сақталған өсімдік түрлерінің мысалдары бар алғашқы өсімдіктер бөлімі. Бақ әр күн сайын, Рождество күнінен басқа, сағат 8:00-ден 17:00-ге дейін ашық, кіру тегін.

Ди-Вай-Бич

Ди Уай жағажайы Тасман теңізіне қарай созылып, шамамен 1,2 км-ге дейін шығыс шекарасымен жалғасады. Солтүстік жағында Ди Уай лагунасынан жағажайды бөліп тұратын құм төбелері орналасқан. Оның оңтүстік басында Тед Джексон қорығы (2010 жылғы қазан айында Ди Уай жағажайы қорығынан аталған) бар, онда демалуға арналған аймақтар мен Манлидегідей ғасырлық Норфолк аралының шыршықтары өседі. Қорық шамамен 400 метрге созылған теңіздік қабырғамен қоршалған және 2006 жылы жаңа жолдармен, баспалдақтармен, көру платформаларымен, жоғары серуендеу жолымен және соғыс ескерткішін қайта жаңартумен жаңартылды. Жағажайдың оңтүстік жағында және Ди Уай Surf Life Saving Club-тың батысында, лагунаға жақын жерде екі ойын алаңы орналасқан. Оңтүстікке қарайғы көшелерде, сондай-ақ Өмірді сақтау клубының жанында тұрақ орналасқан.

Ди-Вай лагунасы

Жағажайдың қалған құм төбелерінің артында, Страндтың солтүстігінде Ди Уай лагунасы орналасқан. Оның кіреберісі Ди Уай жағажайының солтүстік шегін және Лонг Риф жағажайының оңтүстік бөлігін белгілейді. Лагунаның және оны қоршаған аумақтың жоғары экологиялық құндылығы 1973 жылы жабайы табиғатты қорғау аймағы деп жарияланғанда мойындалды. Бұл жергілікті және көшпенді құстар үшін өте маңызды аймақ, және ол Жапония мен Қытаймен жасалған көшпенді құстар туралы келісімдерге енгізілген. Ди Уай лагунасының жабайы табиғатты қорғау аймағы 77 гектар жерді құрайды, оның ішінде лагуна 30 гектарды алып жатыр. Қалған аумақ негізінен батпақты бұталы жерлерді, сондай-ақ лагуна мен теңіз арасындағы жағалау құмды экожүйесін қамтиды. Бұл Солтүстік жағалаудың маңызды көрікті жері болып табылады, ол Питтвотер жолынан жақын жерде орналасқан, және Ди Уай Парадтан және Страндтан қол жетімді.

Көлік

Ди-Вайдағы қоғамдық көлік негізінен Питтвотер жолымен автобус түрінде жүреді, оңтүстікке қарай қалаға, Манли және Солтүстік Сиднейге, солтүстікке қарай Коллоройға, Кромерге, Наррабине және Питтвотер аймағына бағытталған қызметтерді ұсынады. Бұл қызметтердің басты аялдамасы Говард даңғылымен қиылысатын жерде орналасқан. Сонымен қатар, Warringah Road арқылы батысқа қарай Chatswood қаласына жүйтіп тұратын қызметтер де бар. Ди-Вайда қалаға немесе Мона Вейлге 10 минут ішінде жететін B желісінің аялдамасы да бар. Таңертең Ди-Вай жағалауынан қалаға, ал түстен кейін қаладан Ди-Вайға қатынайтын екі экспресс бағыттық автобус та жұмыс күндері жолаушыларға қызмет көрсетеді.

Спорт және демалыс

Ди-Уай ауданында көптеген спорт клубтары бар. Олардың бірі – регби одағының «Ди-Уай Лайонс» командасы. «Ди-Уай Лайонс» регби спортында балалар командаларынан бастап, NSW Suburban Rugby Union алтыншы дивизионындағы Мелдрум кубогы үшін жарысатын ересектер командасына дейін жақсы дамыған командаларға ие. «Ди-Уай Футбол Клубы», сондай-ақ «The Swans» деп белгілі, 1946 жылы ресми түрде құрылған футбол клубы және Солтүстік жағалаудағы ең көне футбол командаларының бірі болып саналады. 1925 және 1926 жылдарға қарайтын екі медаль бар, олар «Ди-Уай» командасының ойыншыларына табысталған, бұл оның тарихы одан да ертерек болуы мүмкін екенін көрсетеді. 1983 жылы «Манли Уорринга» командасына қарсы өткен көрсету матчында «Ди-Уай» 2:1 есебімен жеңіске жетті, ал жеңіс голын бұрынғы «Манчестер Юнайтед» және Солтүстік Ирландия құрамасының ойыншысы Джордж Бест соқты. «Ди-Уай» сонымен қатар Австралияның ең көне серфинг клубы – 1961 жылы құрылған «Ди-Уай Серфинг Бауырластығына» да үйі. Олар әлі де әр ай сайын жарысқа қатысады. «Ди-Уай» бұрын Кемпбелл даңғылында орналасқан «Evergreen Tennis & Squash Centre» үйі болған, бірақ ол 2010 жылдың желтоқсанында жабылды. Қазір бұл жерде үйлер тұр.

Білім

Ди-Вайда Фишер жолы бойында орналасқан екі мемлекеттік бастауыш мектеп бар: Ди-Вай мемлекеттік мектебі (1922) және Фишер жолы арнайы мектебі (1953). Сент Кевин католик бастауыш мектебі (1935) сол аттас шіркеудің қарсы бетінде, Оукс даңғылынан өтеді. Сент-Люк грамматикалық мектебі (1993 жылы Розеби дайындық (бастауыш) мектебі, Пенисула грамматикалық (ұлдар) мектебі және Сент-Люк қыздар англикан колледжінің бірігуінен құрылған), K – 12 англикан мектебі, Уингала төбесінің батыс беткейіндегі Хедленд жолының оңтүстігінде орналасқан.

Дін

Ди-Вайдағы дінге қатысты ең көп таралған жауаптар: Дінге сенбеу 32,8%, католик 22,9% және англикан 10,8% болды. Сент Кевин католик шіркеуі 1923 жылы Оукс даңғылында салынды. 1962 жылы салынған қазіргі ғимараттың дизайны шатыр сияқты ерекше болып келеді. Ди-Вай баптистік шіркеуі (1940) 2000 жылы «Жаңа өмір» баптистік шіркеуі деп аталды. Питтвотер жолының екі бағытынан алыстан көрінетін шпилі бар St David's Uniting Church 1940 жылдары пресвитериан шіркеуі ретінде салынды және 1977 жылы пресвитериандардың үштен екісімен бірігіп, Uniting Church-ке қосылды. 1966 жылы құрылған Peninsula Vineyard Church шіркеуі Сент-Дэвид даңғылында орналасқан. Питтвотер жолынан Фишер жолына дейінгі қысқа жол бұрын Говард даңғылының бөлігі болған, бірақ 1990 жылдардың соңында Сент-Дэвид даңғылы деп өзгертілді. Құтқарылу Армиясы Ди-Вайда әлі де жұмыс істейді, Фишер жолында шіркеуі бар, ал Питтвотер жолының солтүстігінде Ехоба куәгерлерінің Патшалық залы орналасқан.

Халық саны

2016 жылғы санақ бойынша Ди-Уайда 21 518 тұрғын болды. Халықтың 52,0%-ы Австралияда туған. Басқа елдердің ішінде ең көп кездесетін туған жерлер: Англия (5,8%), Қытай (3,8%), Үндістан (3,4%), Бразилия (3,0%) және Жаңа Зеландия (2,8%). Халықтың 61,5%-ы үйде тек ағылшын тілінде сөйлейді. Үйде сөйлейтін басқа тілдер: португал тілі – 3,5%, мандарин тілі – 2,5%, тибет тілі – 2,2%, непал тілі – 1,8% және серб тілі – 1,7%. Ди-Уайдағы тұрғын үйлер Австралияның орташа көрсеткіштерінен тығыз орналасқан. Ди-Уайдағы жеке тұрғын үйлердің 79,8%-ы пәтерлер, 16,6%-ы жеке үйлер, ал 3,1%-ы жартылай жекеменшік үйлерді құрады.

Басқару

Ди Уоу Солтүстік Жағажайлар Кеңесінің жергілікті басқару аймағында орналасқан. Онда 1973 жылы салынған Уорринга азаматтық орталығы орналасқан, онда Кеңес отырыс залдары бар. Ол 1966 жылы аяқталған және Сульман сыйлығына ие болған кітапхананың солтүстігінде орналасқан. Бұрын Уорринга Кеңесінің А және В округтері арасында бөлінген бұл аудан қазір толығымен Солтүстік Жағажайлар Кеңесінің Керл Керл округіне кіреді және үш кеңесші сайлайды. Ди Уоу Уорринга федералды сайлау округінде, оны тәуелсіз депутат Зали Стеггалл, сондай-ақ доктор Софи Скамп өкілдік ететін Маккеллар сайлау округінде орналасқан. Бұл аудан Уэйкхерст және Мэнли штаттық сайлау округтерінің құрамына кіреді. Оларды сәйкесінше тәуелсіз депутат және Солтүстік Жағажайлар Кеңесінің бұрынғы мэрі Майкл Риган, сондай-ақ Либералдық партия мүшесі және Мэнлидің бұрынғы вице-мэрі Джеймс Гриффин өкілдік етеді.