Кіріспе

1890 жылғы Австралия теңіз дауы – 1890 жылдың 15 тамызында Меркантильдік теңіз офицерлері қауымдастығы өз мүшелеріне Викторияның пароход иелері қауымдастығымен жалақы және еңбек жағдайлары бойынша келіссөздердің нәтижесіз аяқталуынан кейін, жұмыс берушілеріне 24 сағаттық хабарлау мерзімін беруді тапсырған кезде басталған өндірістік дау. Өнеркәсіптік шаралар теңізшілерге, кемежай жұмысшыларына, содан кейін газ сақтаушыларына жылдам тарады. Ньюкасл, Брокен Хилл және тіпті Жаңа Зеландиядан келген көмір өндірушілер кәсіподақ емес кемелерге көмір қазудан бас тартқаннан кейін жұмыстан шығарылды. 1890 жылдың қыркүйегіне қарай 28 500 жұмысшы ереуілге шықты. Мельбурндағы теңіз офицерлері қауымдастығының филиалы Мельбурн сауда үйі кеңесіне қосылды, ал Жаңа Зеландиядағы филиалы Теңіз еңбек кеңесіне мүше болды. 1890 жылдың шілдесінде Жаңа Зеландияның Юнион пароход компаниясы төрелік шешімінен кейін жалақыны бір фунтқа көтеруге келісті. Көптеген иелер жекелей жалақыны көтерудің орынды және кешіктірілгендігін мойындады. Кәсіподақтың Сиднейдегі филиалы, Сидней теңіз кеңесіне мүше емес, иелермен келіссөздер жүргізді және олардың талаптарының ақылға қонымды екенін, бірақ Мельбурн филиалы Мельбурн сауда үйіне мүше болғандықтан қарастырылмағанын естіді. Соңғы минуттағы делдалдық келіссөздерде кәсіподақ өкілдері жұмыс берушілер кәсіподақ делегациясымен соңғы минуттағы кездесуде келісімге келсе, Мельбурн сауда үйінен шығуға келісті. Кеме иелері делегациямен кездесуден бас тартты, бұл ереуілге себеп болды. Жауапкершілік пен еңбек жағдайларына қатысты даудың себептері күрделірек деп саналды және кәсіподақтардың қызметін тиімсіз етуге бағытталған жұмыс берушілердің құпия келісіміне, сондай-ақ кәсіподақ ынтымақтастығына қарсы іс-қимылға, мал шаруашылығындағы кәсіподақ емес жүнді бойкоттауға нұсқады. Кейбір тарихшылар ереуілге экономикалық жағдайдың нашарлауы себеп болды деп санайды, ал басқалары 1890 жылдардағы экономикалық дағдарыс 1892 жылға дейін басталмады деп мәлімдейді. 1890 жылдың шілде айының басында Австралияның Біріккен қырқындар одағы алдағы қырқу маусымында кәсіподақ емес жүнді бойкоттауға шақыратын манифест жариялады. Бұл 1889 жылы Квинсленд қырқындар одағы шақырған және Уорф жұмысшылары одағы мен Брисбен сауда үйі ұйымдастырған кәсіподақ емес жүнді сәтті бойкоттау үлгісі болды. Кәсіподақ бірлігін бұзу науқанын стюард Альфред Лэмб ұйымдастырды, ол Жаңа Оңтүстік Уэльс заң шығарушы жиналысының мүшесі, жүнді экспорттаушы төрт ірі фирманың бірінің иесі және NSW Жұмыс берушілер одағының вице-президенті болды. Ол NSW пасторальдық одағының, Виктория пасторальдық одағының отырыстарына қатысып, жүн жүк тасымалдаушылары, кеме агенттері және кеме иелері арасындағы өзара түсіністік және келісім туралы меморандумды ұйымдастырды.

Әлеуметтік ахуал

Шабуыл кезінде әскери бөлімдер Жаңа Оңтүстік Уэльс және Виктория штаттарында кеңінен қолданылды. Сидней, Мельбурн, Ньюкасл және Австралияның басқа да порттарында полицияға көмек көрсету үшін қарулы әскерлер орналастырылды, себебі кәсіподаққа мүше емес жұмысшыларға, сондай-ақ кеме қатынасын, кен орындарын, кемежайларды және порттарды басқаратын компаниялардың мүлігіне қарсы зорлық-зомбылық күшейді. Мельбурнда 1890 жылғы 31 тамызда теңізшілердің ереуілшілерін қолдау мақсатында қоғамдық жиын өткізілетіні туралы хабарлама Виктория үкіметін сақтық күйге келтірді. Жиынға дейін Виктория атты әскерлерінің командирі, подполковник Томас Прайс оларға былай деді:

Атты әскерлерінің адамы, сіздердің міндеттеріңіздің бірі – шетелдік жаудың шабуылына тойтарыс беру, бірақ сіздер колонияда заң мен тәртіпті сақтауға көмектесуге де міндеттісіздер. Жұмысты жартылай орындау – қателік. Егер оны тиімді атқару керек болса, әрқайсыңызға 40 оқ, қорғасыннан жасалған оқтар беріледі. Егер атуға бұйрық берілсе, менің алдымда ауаға бағытталған мылтық көргім жоқ; төмен қарай атып, оларды жатқызыңыз, сонда бұл міндетті қайта орындау қажет болмайды. Прайс өзінің ниетін ашық айтты. Ол ереуілшілердің аяқтарына тигізіп, оларды бірден өлтірмеуді қалады. Ол "жатып қалдыру" деген сөз тіркесі оның полкінде "уақытша жарақаттану" мағынасында қолданылатынын түсіндірді. Жиынға дейін 1000 әскери және атты полиция, сондай-ақ тағы 1000 арнайы констебльдер дайындалды. Бұл күштер, атты полициядан басқа, резервте сақталды. 40 000 адамнан тұратын жиынға қатысушылар ынталы болғанымен, тәртіпті болды және күштер шақырылмады.

Одақтың жеңілісі

1890 жылы қарашада теңіз офицерлері жұмыс берушінің талаптарымен жұмысқа оралғанда ереуіл жеңіліске ұшырады. 1891 жылы қаңтарда Ілаварра көміршілері жұмысқа оралған соңғы жұмысшылар болды. Ереуілді ұстап тұруға жеткілікті қаржы болмауы және ереуіл бұзушылардың көп болуы ереуілшілерді жеңді. Теңіз саласындағы барлық жұмысшылардың жалақысы 30%-ға дейін төмендетілді. 1890 жылғы теңізшілер ереуілінің және 1891 жылғы Австралиялық қой қырқушылар ереуілінің жеңілісі Австралия еңбек қозғалысының парламенттік саясатқа қатысуына жол ашты. Жаңа Оңтүстік Уэльс Еңбек қорғау комитеті кәсіподақтың көңіл-күйін былай баяндады:

кәсіподақ мүшелері бұрын оларды пайдаланған парламенттік жүйені пайдалану уақыты келді.