Тас кеспелер: Палеолит дәуірінен табылған ең алғашқы құралдар. Олдувай шатқасынан (Танзания) 2.5 млн жыл бұрын жасалған. Археология, тас құралдар, тарих.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тас құралының түрі
Type of stone tool
Археологтар шүмекті тасты бір жағынан қабыршақтарды алып тастау арқылы жасалған, жиектері дұрыс келмейтін құрал деп анықтайды. Шүмек – тас құралдардың қарапайым түрі және олар 2,5 миллион жыл бұрынғы Төменгі Палеолит кезеңінен бастап кездеседі. Осы ең алғашқы үлгілер 1930 жылдары Луи Лики Танзаниядағы Олдувай шатқалында тапқан. Құралдар табылған орынның атымен Олдован деп аталған. Осы типтегі құралдар шамамен 2,5-тен 1,2 миллион жылға дейін қолданылған деп есептеледі.
Archaeologists define a chopper as a pebble tool with an irregular cutting edge formed through the removal of flakes from one side of a stone. Choppers are crude forms of stone tool and are found in industries as early as the Lower Palaeolithic from around 2.5 million years ago. These earliest known specimens were found in the Olduvai Gorge in Tanzania by Louis Leakey in the 1930s. The name Oldowan was given to the tools after the site in which they were excavated. These types of tools were used an estimated time range of 2.5 to 1.2 million years ago.
Құрылу
Бұл құралды жасау үшін тасқа қабыршақтарды қашап, өте өткір жиекті жасайтын тас соққысы қолданылуы керек, бұл нысанды кесіп, шабуға мүмкіндік береді. Бұл литикалық редукцияның ерекше түрі, өйткені тастың тек бір жағы ғана кескіш бетін жасау үшін ретуштеледі. Кеспейтін жағы зақымдалмай, бұл ерекше тәжірибе. Бұл көне құралдар белгілі бір материалдардан жасалған. Алғашқыда олар кварц, кварцит, базальт немесе обсидианнан тұрды. Олдован дәуірінің кейінгі жылдары тағы екі материал қолданылды: кремнезёр және херт. Бұл материалдарды қалауынша пішінге келтіру оңай болса да, өткір жиекті ұзақ сақтауға мүмкіндік берді. Құрал алақанға сыйымды етіп жасалған және оны басқа қолдануға болатын ешқандай бекіткішке орнатпаған. Ең ерте құралдардың бірі (немесе тіпті ең ерте құрал) ретінде танылған оның дизайны өте қарапайым технология, бірақ оның тиімділігі көптеген жағдайларда жоғары болды. Бұл нысандардың тарихын және оларды қанша мәдениет қолданғанын ескерсек, олардың бүкіл әлемге таралуы таңқаларлық емес. Бүгін табылған және құрал қолдану іздерін көрсететін тозған жиекті тас массасы соққы деп жіктелуі мүмкін.
To create this tool, one would have to use a hammerstone to chip away flakes on the stone to create a side of the stone with a very sharp edge, allowing for the cutting and hacking of an object. This is a unique type of lithic reduction, as only a single side of the stone is retouched to produce the cutting surface of the stone. The side that does not do the cutting is left unscathed, an unusual practice. These old instruments were made from specific materials. Initially, they were composed of quartz, quartzite, basalt, or obsidian. In the later years of the Oldowan age, two other materials were used: flint and chert. These materials could hold an edge while still being fairly easy to craft into the shape desired. The tool is designed to fit in the palm of the hand, and it is not attached to any other mount that could possibly be used. Known as one of the earliest tools (if not the earliest), its design is a very simple piece of technology, but its performance was very successful in many different scenarios. Seeing the history of these objects and how many cultures used them, it is not a surprise to find them spread throughout the world. A potential stone mass found today could be classified as a chopper if it has a worn edge showing evidence of tool use.
Қолданылуы
Ежелгі заманда жер бетінде өмір сүрген халықтар түрлі жұмыстар үшін әртүрлі тас құралдарды қолданған. Шүберектер ағашпен жұмыс істеуге, сөйлеу қаруларын қайрауға және ет өңдеуге бірдей дәрежеде пайдаланылған. Дегенмен, шүберектер көптеген мақсаттарда қолданылған. Қақпақтап, кесіп, шауып алуға мүмкіндік берген шүберектер арқылы ежелгі адамдар жұмсақ материалдарды, әсіресе ет пен ағаштың қабығын бөліп алып отырған. Шүберектердің негізгі қолданылуының бірі – аң аулаған жануарлардың етін және терісін кесіп, тамақ, тері және жүн алу болған. Құралдың өткірлігі процестің тиімділігін арттырған. Сүйектердегі іздер мен кесу белгілері олардың осы мақсатта қолданылғанын көрсетеді. Сонымен қатар, бұл құралдар өсімдіктерде де қолданылған, мысалы, тамырларды қазу, ағаштарды жоңқалау және кесу үшін.
The ancient peoples that inhabited the earth had many different stone tools to perform various activities. Choppers were used in equal amounts for woodworking, presumably for sharpening spears, and meat processing. However, choppers were used for many different purposes. Used for hacking, cutting, and chopping, choppers allowed early peoples to sever soft materials, especially meat and wood. One of the main uses of choppers was to cut through the meat and skins of hunted animals to obtain food, hide, and fur. The sharpness of the tool improved the overall process. Ridges and cut marks on bones can prove their use for the task. Also, these tools were used on plants, such as digging up roots and shaving and chopping wood.
Уақыт өте келе жетістіктер
Кейінгі тарихта, жаңа технологиялардың пайда болуымен тікұшақтар қолданудан шығып қалғандай көрінеді. Қолға жақсы ұсталатын, қабылдауға ыңғайлы пішінді құралдарға деген сұраныс азайды, себебі олар жаңа бағытқа айналды. Шамамен 1,6 миллион жыл бұрын осы жаңа технологиялық эволюция пайда болды, ол Ашель дәстүрі деп аталады. Осы санатқа жататын құралдар қол балтасын пайдаланудың ең ерте белгілері болып саналады. Бұл құралдардың ескі Олдован құралдарынан, яғни тікұшақтардан басты айырмашылығы – екі жағынан қабыршақтар қағылған, ал тікұшақта тек бір жағынан ғана қабыршақтар қағылған.
Later in history, it seems that choppers were being rendered obsolete by newer technology. The handheld tools for scraping and cutting were no longer sought after, for tools with shapes that fit the hand seemed to be the upcoming trend. Starting about 1.6 million years ago, this new technology evolution emerged, known as the Acheulean tradition. Tools classified under this category are known as the earliest indicators of hand axe usage. The biggest difference from the early Oldowan tools, or choppers, is the fact that two sides have had flakes chipped off, versus the single side of the chopper.
Алғашқы ойлары
Г. Исаактың (1970-ші жылдар) алғашқы теориялары бойынша, шақпақ тастар аң ауру және ет өңдеу үшін қолданылған. Дегенмен, шақпақ тастардың мөлшері бегемот сияқты жануарларды өлтіруге жеткілікті күшті екенін көрсетпеді. Л. Бинфорд жануарлардың етқоректілермен өлтірілгенін, ал Хомо тек өлік жегенін ұсынды. Бұл теорияны П. Шипман мен Р. Поттс тексерді. Кесілген іздері бар сүйектерде тіс іздері табылып, қалдықтардың өліктері мен бөлінуі болмағандықтан, дәлелдер Хомоның өлік жегіш болғанын көрсетті.
Initial theories proposed by G. Isaac (1970s) that choppers were used for hunting and butchering. However, the size of the choppers did not suggest that it could be powerful enough to actually kill animals like the hippopotamus. L. Binford then proposed that animals were killed by carnivores and Homo was just a scavenger. This theory was tested by P. Shipman and R. Potts. Since the cut marked bones were tooth marked and there were no carcasses or disarticulation of any leftovers, the evidence pointed at the idea of Homo being a scavenger.