Кіріспе

Американдық белсенді Карлотта Уоллс ЛаНир (; 18 желтоқсан 1942 жылы туған) – 1957 жылы Арканзас штатындағы Литтл-Рок орталық мектебіне барған алғашқы афроамерикандық оқушылар тобы, «Литтл-Рок тоғызы»ның ең жас мүшесі. Ол осы мектепті бітірген алғашқы афроамерикандық қыз болды. 1999 жылы ЛаНир және «Литтл-Рок тоғызы»ның қалғандары президент Билл Клинтоннан Конгресс Алтын медалін алды. 2004 жылы ЛаНир Колорадо әйелдерінің даңқ залына, ал 2015 жылы Ұлттық әйелдер даңқ залына енгізілді.

Ерте және жеке өмір

Карллотта Уоллс Ланьер 1942 жылғы 18 желтоқсанда Арканзас штатының Литтл-Рок қаласында Хуанита мен Картелью Уоллз отбасында дүниеге келген. Картелью кірпіш қалаушы және Екінші дүниежүзілік соғыстың қатысушысы, ал Хуанита – Қоғамдық тұрғын үй басқармасындағы хатшы болып жұмыс істеген. Картелью 1976 жылы лейкемиядан қайтыс болды. ЛаНир үш қыздың үлкені еді. 1955 жылы Монтгомери автобустарын бойкоттау кезінде Роза Паркс өз орнын беруден бас тартқанда, ол одан үлгі алды. ЛаНир алғаш Литтл-Роктегі бөлек мектеп болып саналатын Дунбар орта мектебінде оқыды. Бірақ, мектепті бітірген соң, Орталық орта мектебіне қабылданған алғашқы афроамерикандық студенттердің бірі болуға ерікті түрде келісті. 1968 жылы Айра (Ик) Ланьерге тұрмысқа шығып, олардың Уитни мен Брук есімді екі баласы болды. Оның екі немересі бар – бір немере қызы және бір немере ұлы. Қазіргі уақытта Колорадо штатының Энглвуд қаласында тұрады. ЛаНир Орталық орта мектебіне бару мүмкіндігі туралы орта мектептегі сынып жетекшісінен білді. Сынып жетекшісі кімнің Централға баруға ниетті екенін сұрағанда, ЛаНир орнынан секіріп тұрып, жаңа мектепке тіркелді. Оның ата-анасы шілде айында пошта арқылы келген тіркеу карточкасын алғанға дейін ол тіркелгенін білмеген. 1960 жылғы 9 ақпанда ЛаНирдің үйіне бомба шабуыл жасалды. Оның үйіне екі динамит тақтасы орнатылды. Жарылыс кірпіштерді қиратты, үш терезені бұзды және екі шақырымдай қашықтықта естілді. Әкесі үйде болмаған, бірақ ЛаНир анасы мен қарындастарымен бірге үйде болды. Бомбалаудан ешкім зардап шекпеді, бірақ бұл студенттерге жасалған алғашқы шабуыл болды. Бомбалауға қарамастан, ЛаНир мектепке қатысуын жалғастырды.

Сегрегацияны жою

1957 жылғы 4 қыркүйекте Литтл-Рок тоғызы бұрын бөлінген Орталық орта мектебіне кіруге талпыныс жасады, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Арканзас штатының ұлттық гвардиясы, губернатордың бұйрығымен, шамамен 400 адамнан тұратын наразылық толқыны мектепті қоршап алып, олардың ішке кіруіне кедергі келтірді. 1957 жылғы 23 қыркүйекте студенттер мектепке кіруге талпынғанда, тағы да шамамен 1000 адамнан тұратын наразылық толқыны мектепті қоршады. Келесі күні президент Дуайт Д. Эйзенхауэр Арканзас Ұлттық гвардиясын губернатордан өз бақылауына алды және студенттерді мектепке қауіпсіздікпен сүйемелдеу үшін әскерилерді жіберді. Әскерилер оқу жылы бойы мектепте орналастырылды, бірақ олар топқа қарсы зорлық-зомбылық актілерін тоқтатуға толығымен қол жеткізе алмады. Ақ түсті студенттердің үздіксіз мазалауына қарамастан, Ланье ешқашан жыламады немесе кек алмады. Ол атауларымен шақырғанда, сілекей түкіргенде және итеріп түсіргенде де мызғымайтын күшті қыз болды. Барлық мектептерде нәсілдік бөліністің жойылғаны үшін үлгілі студент ретінде сол жерде болуы керектігін ол түсінді. Ол оқыған кезінде Ланье үздік оқушылардың қатарында болды. 1958 жылы ЛаНир және Литтл-Рок тоғызының қалған мүшелері, сондай-ақ Дейзи Бейтс, Ұлттық түсті адамдардың дамуы қауымдастығы (NAACP) тарапынан Спингерн медалімен марапатталды. Осы оқиға салдарынан сол жылы Литтл-Роктің барлық жоғары мектептері жабылды. Бұған қарамастан, ЛаНир 1959 жылы Орталық орта мектебіне оралып, 1960 жылы бітірді.

Колледж және мансап

1960 жылы Орталық орта мектепті бітіргеннен кейін ЛаНир екі жыл Мичиган мемлекеттік университетінде оқыды. Бірақ, оның әкесі қызына байланысты туған қиындықтардың салдарынан жұмыс таба алмады, содан кейін олар Денверге (Колорадо штаты) көшіп кетті. ЛаНир Колорадо мемлекеттік колледжін (қазіргі Солтүстік Колорадо университеті) бітіріп, YWCA-да жасөспірімдер бағдарламасын басқарушы болып жұмыс істеді. 1977 жылы ол «LaNier and Company» жылжымайтын мүлік брокерлік компаниясын құрды. ЛаНир 30 жылдан астам кәсіби жылжымайтын мүлік брокері ретінде жұмыс істеді. Қазіргі уақытта ол «Brokers Guild Cherry Creek Ltd.» компаниясында жұмыс істейді, ал бұрын «Prudential Colorado Real Estate» компаниясында жұмыс істеген. Ол «Metrolist, Inc.» мүшесі. ЛаНир «Colorado Aids Project», «Jack and Jill of America», «The Urban League» және NAACP ұйымдарының мүшесі болды. Сонымен қатар, ол афроамерикандық студенттердің білім алуға тең мүмкіндіктерін қамтамасыз етуге бағытталған «Little Rock Nine Foundation» қорының президенті болды.

Жазбалар

Аса ұзақ жол: Литтл-Рок орта мектебіндегі әділет іздеуім. Лиза Фрейзер Пейджбен бірге. OneWorld/Ballantine, 2009 жыл.