Кіріспе

Сигналдарды өңдеу – дыбыс, кескіндер және ғылыми өлшемдер сияқты сигналдарды талдау, өзгерту және жасауға бағытталған электротехниканың бір саласы. Мысалы, g сүзгісі болғанда, кері h сүзгісі – сигналға g естігеннен кейін h естігенде бастапқы сигналды қайтаруға мүмкіндік беретін сүзгі. Бағдарламалық немесе электрондық кері сүзгілер көбінесе сигналдардың сыртқы ортадан болатын қажетсіз сүзгіленуінің әсерін жою үшін қолданылады.

Сөйлеу ғылымдарында

Адам сөйлеуін жасаудың барлық ұсынылған модельдерінде маңызды фактор – глоттистегі ауа ағынының толқын пішіні немесе көлемдік жылдамдық. Глоттистік көлемдік жылдамдық толқын пішіні дауыс байланыстарының қозғалысы мен осы қозғалыстардың акустикалық нәтижелері арасындағы байланысты қамтамасыз етеді, себебі глоттис көлемдік жылдамдықтың көзі ретінде шамамен әрекет етеді. Яғни, глоттистің кедерісі әдетте дауыс жолының кедерісінен әлдеқайда жоғары, сондықтан глоттистік ауа ағыны көбінесе (бірақ толық емес) глоттистік аудан мен глоттис асты қысымымен басқарылады, дауыс жолының акустикасымен емес. Бұл көзқарас дауысты сөйлеуді жасауға қатысты көзді сүзгі моделі деп жиі айтылады. Дауысты сөйлеу кезінде глоттистік көлемдік жылдамдық толқын пішінін бағалаудың бір әдісі – жақсы төмен жиілікті жауапқа ие микрофонмен өлшенген сәулеленген акустикалық толқын пішінін немесе ауыздағы пневмотахографпен өлшенген ауыздағы көлемдік жылдамдықты кері сүзгілеу. Пневмотахографты алғаш Ротенберг сипаттаған және ол оны шеңберлі желдеткіш маска немесе CV маска деп атаған. Кері сүзгілеу әдетте назалдану жоқ немесе аздап назалдану бар дауыстылармен шектеледі, ал жазылған толқын пішіні сол сәттегі глоттистік үстіңгі дауыс жолы конфигурациясының беру сипаттамасының керісінше беру сипаттамасына ие «кері сүзгі» арқылы өтеді. Глоттистік үстіңгі дауыс жолының беру сипаттамасы дауыс жолына кіретін ағынның глоттистегі көлемдік жылдамдық ретінде анықталады. Назалдану жоқ дауыстылар үшін, глоттисте жоғары кедерісті көлемдік жылдамдық көзі болғанда, шамамен 3000 Гц-тен төмен дауыс жолының беру функциясы күрделі конъюгациялық полюстердің бірнеше жұбын қамтиды, олар көбінесе резонанстар немесе форманттар деп аталады. Осылайша, кері сүзгіде қызығушылық тудыратын жиілік диапазонындағы әрбір дауыс жолы форманты үшін күрделі конъюгациялық нөлдердің жұбы болады, олар көбінесе антирезонанс деп аталады. Егер кіріс микрофоннан болса, CV маскасынан немесе оған баламасынан емес, кері сүзгіде нөлдік жиілікте полюс болуы керек (интеграциялық операция), бұл көлемдік жылдамдықты дыбыстық қысыммен байланыстыратын сәулелену сипаттамасын ескереді. CV маскасының шығысын кері сүзгілеу нөлдік ағым деңгейін сақтайды, ал микрофон сигналын кері сүзгілеу сақтамайды. Кері сүзгілеу көзді сүзгі моделіне және сызықтық жүйедегі дауыс жолы сүзгісіне байланысты, алайда көз бен сүзгі тәуелсіз болуы міндетті емес.