Кіріспе

«Жынды киім киеді» – 2003 жылы Лорен Вайсбергердің жазған, әйгілі сән журналының редакторының жеке көмекшісі болып жұмысқа тұрған жас қыз туралы роман. Бұл жұмыс оның бастығының тым ауыр кестесі мен қадір-қасиетін кемсітетін талаптарына көнуге тырысқанда оған қиындыққа толы азапқа айналады. Роман алты ай бойы «Нью-Йорк Таймс» бестселлерлер тізімінде болды және 2006 жылы Мерил Стрип, Энн Хэтэуэй және Эмили Бланттың басты рөлдерде ойнаған осы аттас фильмнің негізі болды. Көптеген адамдар бұл романды «қыздар әдебиеті» жанрының үлгісі деп санайды. Кітап жарық көргеннен кейін автордың өзі туралы ақпарат көпшіліктің назарына ілікті. Романды жазудан бұрын Вайсбергер американдық «Vogue» журналының редакторы Анна Винтурдың жеке көмекшісі болып жұмыс істеген, ал романның басты кейіпкері де Винтур сияқты британдық болатын күшті сән журналының редакторына қызмет етеді. Сынаушылар бұл кітапты «роман-а-ключ» деп бағалап, Винтур және «Vogue» қызметкерлері туралы құпия ақпараттарды ұсынады. 2013 жылы «Атаусыз Прада киеді: Шайтан оралады» атты жалғасы, ал 2018 жылы «Өмір саған Lululemon сыйлағанда» атты үшінші романы жарық көрді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Жақында Браун университетінің ағылшын тілі мамандығын бітірген Андреа Сакс, Колумбия университетінде аспирантурада оқитын жақын досы Лилимен бірге Нью-Йоркке көшіп келеді. Андреа баспа саласында жұмыс іздеп, қаланың түкпір-түкпіріне өтініш таратады. Журнал индустриясында жұмысқа орналасса, "Нью-Йоркер" журналында жұмыс істеу арманына жақындайтынына сенімді. Ол "Элиас Кларк Групп" компаниясында күтпегендей сұхбатқа шақырылып, "Runway" сән журналының бас редакторы Миранда Пристлидің кіші көмекшісі болып жұмысқа қабылданады. Әрине, ол сән әлемінен бейхабар еді, бірақ барлығы оған "осы жұмысқа миллиондаған қыз жетер еді" дейді. Егер ол Мирандамен бір жыл жұмыс істей алса, журнал индустриясында кез келген жұмысты таңдауға мүмкіндігі болады деседі. Бір атақтылар кешінде Андреа, өзінің буынындағы ең талантты жазушылардың бірі саналатын Йель университетінің түлегі, харизматикалық Кристиан Коллинсвортпен танысады. Олар бір-біріне тартылып, бұл оның жігіті Алекспен қарым-қатынасын қиындатады. Жаңа жұмысы Андреаның жеке өміріне де әсер етеді. Лили алкогольге тәуелді болып, аспирантураның қысымын жеңілдету үшін күмәнді жігіттермен араласады. Ал Алекс, қалалық мектепте мұғалім болып жұмыс істеудің қиындығына тап болып, Андреаның ұзақ сағаттар бойы жұмыс істеуіне және үнемі стрессте болуына наразы болады. Андреаның отбасымен қарым-қатынасы да нашарлайды. Соңында, оның әріптесі Эмили мононуклеозға шалдыққанда, Андреа Мирандамен бірге Парижге баруға мәжбүр болады. Парижде ол Кристианмен кездейсоқ кездеседі. Кейінірек сол түні Миранда әдеттегі қаталдығынан бас тартып, Андреадан не үйренгенін және кейін қайда жұмыс істегісі келетінін сұрайды. Ол "Нью-Йоркер" журналындағы таныстарына Андреа үшін телефон соғып, оның мерзімі біткеннен кейін "Runway" журналында жазу тапсырмаларын орындауын ұсынады. Ал Андреа, мейрамханаға оралған соң, Алекстен және ата-анасынан жедел қоңыраулар алады. Оларға жауап бергенде, Лили мас күйінде көлік айдап апатқа ұшырап, комада жатқанын біледі. Отбасы мен Алекс оны үйге қайтуға көндіруге тырысса да, Андреа Мирандаға "Runway" журналына берген уәдесін орындайтынын айтады. Миранда оның шешіміне қуанып, журнал индустриясындағы болашағының жарқын болатынын айтады, бірақ Кристиан Диордың Париждегі сән көрсетілімінде тағы да мүмкін емес талап қояды. Андреа отбасы мен достарының жұмысынан маңыздырақ екенін түсінеді және өзінің Мирандаға ұқсап бара жатқанын ойлап қорқады. Ол Миранданың соңғы талабын орындамайды, ал Миранда оны көпшілік алдында сөккенде, Андреа: "Саған қарамаймын, Миранда. Саған қарамаймын!" – дейді. Ол жұмыстан бірден босатылып, үйіне оралып, достары мен туыстарымен қайта байланысады. Алекспен қарым-қатынасын жаңартпайды, бірақ олар достас болып қалады. Лили сауығып, мас күйінде көлік айдағаны үшін тек қоғамдық жұмыстарға тартылады. Соңғы тарауда Андреа, Мирандамен болған жанжалының оны "Page Six" бетіне шығарғанын біледі. Баспа саласынан толығымен шеттетілдім деп қорқып, ол ата-анасымен бірге қайта тұрады. Ол қысқа әңгімелер жазып, Париж сапарына алған дизайнерлік киімдерін сатудан түскен ақшамен күнкөрісін табады. "Seventeen" журналы оның бір әңгімесін сатып алады. Романның соңында ол компанияның басқа журналдарындағы жұмысқа өтініш беру үшін "Элиас Кларк" ғимаратына оралады және Миранданың жаңа кіші көмекшісін көреді, ол бұрынғыдай шаршаған және қиналған көрінеді.

Кейіпкерлер

Андреа "Энди" Сакс, Браун университетін бітірген, күшті және тирандық сән журналы редакторының кіші көмекшісі. Миранда Пристли, британдық (Мириам Принчек ретінде) туған, Runway журналының бас редакторы, Элиас Кларк компаниясы басып шығаратын ықпалды сән журналы. Ол әр күні өзімен бірге ақ түсті Hermès шарфын тағумен белгілі, және өзінің қызметкерлеріне эмоционалды және психологиялық зорлық-зомбылыққа жақын тұратын тәсілмен қарайды. Эмили Чарлтон, Миранданың бұрынғы кіші көмекшісі, қазір аға көмекшісі. Андреа мен оның арасындағы қарым-қатынас шиеленіскен. Алекс Финеман, Андреаның жігіті, Оңтүстік Бронкстағы бастауыш мектепте "Америка үшін оқыту" бағдарламасы арқылы сабақ береді. Лили Гудвин, Колумбия университетінде орыс әдебиеті мамандығы бойынша білім алып жатқан еркін мінезді студент, қара, иірім шашы бар. Ол Андреаның бөлмедесі. Найджел, өте бойлы, британдық гей, Runway журналының креативті директоры. Ол көбінесе теледидарда сән кеңесшісі ретінде көрінеді және Андреа жұмысқа орналасқанға дейін танысқан журналдың бірнеше жұлдыздарының бірі. Ол – ерекше стильге ие, дауысы қатты, Миранданың жеке киім таңдауын сынға алатын жалғыз адам. Джеймс, Runway журналының сұлулық бөлімінде жұмыс істейтін тағы бір гей. Ол Андреамен дос болады және өзін тартымды сезінбеген күндері "семіздікке шақыру" туралы әзілдейді. Джеффи, Runway журналының танымал "Қоймасын" қадағалайды. Қоймада сән дизайнерлерінен фотосессиялар үшін қарызға алынған киімдер жиналған, бірақ олар көбінесе қайтарылмайды және журнал қызметкерлері оларды "қарызға" ала береді. Ол Андреаның гардеробын өзгертіп, Runway кеңселерінің сәнді дәліздеріне сай болуына көмектеседі. Хантер Томлинсон, Нью-Йорктегі танымал салық адвокаты, Миранданың қазіргі күйеуі (ол екі қызының әкесінен, белгілі британдық рок жұлдызынан ажырасқан). Андреа мен Эмилиге әйелінен гөрі мейірімді, оны Миранданың жақын достары "БӘКЕ" деп атайды (соқыр, саңырау және мылқау), онымен бірге өмір сүрудің жалғыз жолы осы деп ойлайды. Эдуардо, Элиас Кларк ғимаратының күзетшісі, ол Андреаны немесе Миранданың жеке көмекшілері ретінде жұмыс істеуге бақытсыз болған кез келген адамды ғимаратқа кіргізбейінше ән салуға немесе қандай да бір қойылым көрсетуге мәжбүрлейді. Кристиан Коллинсворт, Андреа бір кеште кездескен жас, әдемі жазушы. Олар бір-біріне тартылады. Каролина мен Кэссиди, Миранданың қатты бағалайтын егіз қыздары. Қыздардың күтімімен Кара айналысады, ол Андреаның жанын бірнеше рет сақтап қалады, бірақ Миранда егіздерге жаман мінез-құлық көрсеткені үшін бөлмеде жазалаудан кейін оны жұмыстан шығарады. Джилл, Андреаның үлкен әпкесі, тұрмысқа шығып, Хьюстон қаласында тұрады, ол оңтүстік акцентіне ие болуға тырысады, бұл Андреаны қынжырлатады. The Clackers, журналдың көптеген әйел редакторлары, негізінен Эллисон (бұрынғы аға көмекші, қазір сұлулық редакторы), Люция (сән бөлімі), Джоселин (редакция) және Стеф (аксессуарлар). Андреа оларға лақап есімдерін Элиас Кларк ғимаратының мәрмәр еденінде олардың биік өкшелі туфлилерінен шығатын дыбысқа байланысты қояды. Бенжамин, Бенджи деп те атайды. Ол Лилидің бұрынғы жігіті, бірақ олар ажырасқанына қарамастан байланыста болып қалады. Ол Лилидің жол апатына қатысқан.

Тұжырымдама

Вайсбергер жарнамалық материалдарда Пристлидің талаптарының толыққанды шындық емес, өзінің және достарының алғашқы жұмыстарындағы нақты оқиғалардың жиынтығынан құралғанын мәлімдеді. Кейбір сыншылар "Vogue" журналының бас редакторы Анна Винтурдың Пристли образына негіз болғанын айтады. Фильм шыққаннан кейін, Винтурдың тағы бір көмекшісі Эмилидің прототипі ретінде танылды.

Коммерциялық және сын-ескерту

Кейті Беттс, «Харпер Базардың» бұрынғы редакторы, сондай-ақ мансабының бір кезеңінде Винтурға да жұмыс істеген, басты кейіпкердің «Vogue» журналында жұмыс істеудің ерекше мүмкіндігіне алғыс айтпауына қарсылық білдірді: «Егер Андреа Миранда Пристлиге неге құрмет көрсету керектігін ешқашан түсінбесе, неге біз Андреаға қамқорлық жасауымыз керек, немесе осы мәтінді контекстің арзан қызығушылығынан гөрі жоғары бағалаймыз?» Джанет Маслин осы романды «жаман ниетті, жауап беруге тырысатын кітап» деп сипаттады, сондай-ақ автордың қызықты әңгімелерсіз жаза алатынына ешқандай көрсеткіш жоқ екенін айтты. Маслин Вайсбергер жұмыс істеген журналдың немесе өзінің басты кейіпкерін үлгі еткен әйелдің атын атаудан жалтарды, ал «Таймс» газеті фильм шыққан кезде де осы тәжірибені жалғастырды. Дженифер Краусс кітапта мәселелер бар екенімен келісті, бірақ оны «көңілді, жеңіл оқылым» деп бағалады.

Фильмге бейімделу

Фильм нұсқасы 2006 жылғы 30 маусымда 20th Century Fox компаниясымен шығарылды. Оны Венди Финерман ("Форрест Гамп") продюсерлік етті, Алин Брос МакКенна экранға еркін бейімдеді, ал режиссерлік жұмысын Дэвид Франкел жүзеге асырды. Энн Хатауэй Андреа Сакс рөлін, Эмили Блант Миранданың аға көмекшісі Эмили рөлін сомдады, ал Мерил Стрип Миранда рөліндегі ойынымен сыншылардың жоғары бағасын алды, "Алтын глобус" сыйлығына ие болды және "Оскар" сыйлығының "Ең үздік әйел актер" номинациясына ұсынылды. Фильм түсірілімі 2005 жылдың күзінде Нью-Йорк және Париж қалаларында басталды. Вайсбергердің өзі егіздердің күтушісі рөлінде қысқа ғана, сөйлемейтін камео-түсірілімге қатысты. Фильм өте сәтті болды, бүкіл әлем бойынша 300 миллион доллардан астам табыс әкелді, бұл сол кезге дейін Стрип пен Хатауэй үшін ең табысты фильм болды. Қыркүйек айында Вайсбергер мен Франкель бірлесіп алғашқы Quill Variety Blockbuster Book to Film Award сыйлығын қабылдады.

Жалғасы

"Жұман Прада киеді" кітабының жалғасы – "Жұман Прада киеді: Шайтан қайтып келді" романының оқиғасы алғашқы романнан он жыл өткен соң өрбуде. Онда Энди жаңа қалыңдық журналдың редакторы болып жұмыс істейді, бірақ өзінің үйлену тойын жоспарлап отырғанда Мирандамен болған тәжірибесі оны мазалап, екеуі қайтадан кездескенше алаңдатады. Associated Press басылымы былай деп мәлімдеді: "Кітап осы жазғы маусымдағы жеңіл әуемен үйлесетін поп-мәдениет деректерін тиімді пайдаланады, ол таблоид стиліндегі жағымды және көңілді оқу материалдарынан тұрады." Departures журналы: "Миранда Пристли "Жұман Прада киеді" романының осы керемет жалғасында бұрынғыдан да қорқыныштырақ түрде оралды." Richmond Times Dispatch газеті оны "жазғы демалысқа арналған тамаша кітап" деп сипаттады. BookReporter жазды: "Оқырман "Жұман Прада киеді" романының New York Times бестселлеріне және оның киноға бейімделуіне ұқсас сәнділік пен жылтырлыққа тартылады." The Washington Post газеті: "Миранда – бұл кітапты қызықтыратын жалғыз нәрсе." MSN.com сайты оқиғаны "жағымсыз" деп атады. Үшінші роман, "When Life Gives You Lululemons", 2018 жылы жарық көрді.

Музыкалық

2015 жылы Бродвей продюсері Кевин МакКоллум (Rent, Avenue Q және тағы басқалары) екі жыл бұрын Fox компаниясымен оның фильмдер архивінен кейбір фильмдерді сахналық мюзиклдерге бейімдеу туралы келісімге келгені хабарланды. Ол әсіресе "Миссис Даутфайр" және "Жақсы киінген Шайтан" фильмдеріне ерекше қызығушылық танытты. 2017 жылдың басында МакКоллум, Fox Stage Productions және Rocket Entertainment серіктестігімен "Жақсы киінген Шайтан" мюзиклінің (фильмнің де, кітаптың да ықпалымен) қойылатынын ресми түрде жариялады. Сэр Элтон Джон (сонымен қатар "Билли Эллиот" және "Арыстан патша" фильмдеріне де музыка жазған) жобаның композиторы болып тағайындалды, ал Пол Рудник ("Сестра Акт" фильмін жазғанымен әйгілі) ән сөздерін және сюжетін жазуға кірісті. Кастинг және өндіріс кестесі әлі жарияланбады, бірақ мюзиклдің Бродвей сахнасында қойылуы жоспарлануда. Мюзикл 2022 жылдың шілдесінде Чикагода төрт апталық сынақтан өтті, содан кейін Нью-Йоркке көшірілуі күтілуде. Бет Ливел Миранда рөлін, ал Тейлор Иман Джонс Энди рөлін сомдайды. Пол Рудник премьераға дейін жобадан бас тартты.