Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Литарж (грекше lithargyros, lithos "тас" + argyros "күміс") – қорғасын (II) оксидінің, PbO, табиғи минералдық түрлерінің бірі. Литарж – галена кендерінің тотығу нәтижесінде түзілетін екіншілік минерал. Ол ішкі тетрагональды кристалдық құрылымға ие қаптамалар мен жабыншалар түрінде қалыптасады. Сары орторомбтық формасы – массикотпен диморфты. Ол өте жоғары меншікті салмағы 9,14–9,35 болатын, жұмсақ (Мосс шкаласы бойынша қаттылығы 2), қызыл, майлы сыртқы көрініске ие қабықтарды құрайды. PbO қорғасынды ауада шамамен 600 °C температурада қыздыру арқылы алуға болады (қорғасын тек 300 °C температурада еруге бастайды). Бұл температурада ол ауадағы басқа қорғасын оксидтерін қыздырудың соңғы өнімі болып табылады. Бұл әдетте, балға көмегімен еріген қорғасынға ауа үрлеу арқылы жасалады, нәтижесінде тотыққан өнім үстінен төгіліп немесе ыдысқа түсіп, онда жылдам ұсақ қабыршақтарға қатып қояды. PbO2 –(293 °C)→ Pb12O19 –(351 °C)→ Pb12O17 –(375 °C)→ Pb3O4 –(605 °C)→ PbO
Litharge (from Greek lithargyros, lithos 'stone' + argyros 'silver' ) is one of the natural mineral forms of lead(II) oxide, PbO. Litharge is a secondary mineral which forms from the oxidation of galena ores. It forms as coatings and encrustations with internal tetragonal crystal structure. It is dimorphous with the yellow orthorhombic form massicot. It forms soft (Mohs hardness of 2), red, greasy appearing crusts with a very high specific gravity of 9.14–9.35. PbO may be prepared by heating lead metal in air at approximately 600 °C (lead melts at only 300 °C). At this temperature it is also the end product of heating of other lead oxides in air. This is often done with a set of bellows pumping air over molten lead and causing the oxidized product to slip or fall off the top into a receptacle, where it quickly solidifies in minute scales. PbO2 –(293 °C)→ Pb12O19 –(351 °C)→ Pb12O17 –(375 °C)→ Pb3O4 –(605 °C)→ PbO
Тарихи терминология
Тарихи тұрғыдан алғанда, литаргия термині басқа ұқсас заттарды білдіру үшін қолданылып келген. Мысалы, алтын литаргиясы – қызыл қорғасынмен қосылған литарж, оған қызыл түс береді; висмут литаргиясы – висмуттың тотығу нәтижесінде пайда болатын ұқсас зат; ал күміс литаргиясы – күмісті қорғасыннан бөліп алғандағы қосалқы өнім. Шындығында, литарж сөзі бастапқыда күміс тазарту кезінде қалған минералдық қалдықтарды білдірген. Бұл термин сондай-ақ ақ қорғасын немесе қызыл қорғасынның синонимі ретінде де қолданылған.
Historically, the term litharge has been combined to refer to other similar substances. For example, litharge of gold is litharge mixed with red lead, giving it a red color; litharge of bismuth is a similar result of the oxidation of bismuth; and litharge of silver is litharge that comes as a by product of separating silver from lead. In fact, litharge originally meant the mineral residue from silver refining. The term has also been used as a synonym for white lead or red lead.
Литаржды балқыту
Проберттің айтуынша, "күмiс рудасы, литарж (шикі қорғасын оксиді) флюсы және көмір араластырылып, өте кішкентай саз және тас пештерде қорытылды. Соның нәтижесінде күміс қоспасы бар қорғасын қорытылмаған түйіршігі кейіннен екінші пеште тазартылып, таза күміс пен литарж қалдықтары алынды, олар қайта қолданылды."
According to Probert, "silver ore, litharge (crude lead oxide) flux and charcoal were mixed and smelted in very small clay and stone furnaces. Resulting silver bearing lead bullion was later refined in a second furnace which yielded fine silver, and litharge skimmings which were used again."