Кіріспе
Қарақалпық қарақшының кемесі – «Анн патшайымының кек алуы» 18 ғасырдың басында салынған кеме, ең белгілісі Эдвард Тичтің, көбінесе Қарақалпық деген лақап атымен танымал, флагманы ретінде қолданылған. Кеменің құрылыс мерзімі мен орны белгісіз, ал 1710 жылға дейін ол «Конкорд» деген атпен француз капері ретінде жұмыс істегені туралы ешқандай жазба жоқ. Кеменің құрылысының сақталған ерекшеліктері оның француз кеме жасаушыларымен салынғанын, 17- және 18-ғасырлардың басындағы бекіту үлгілерінің айырмашылықтарына сүйене отырып көрсетеді. Француз теңізшілері бірнеше жыл бойы (теңіз фрегаты және сауда кемесі ретінде – көбінесе құл саудасымен айналысқан) қызмет еткеннен кейін, 1717 жылы Қарақалпық оны басып алды. Қарақалпық бұл кемені бір жылдан кем пайдаланған, бірақ оны флагманы ретінде қолданып, көптеген олжаларды ұстады. 1718 жылдың мамыр айында Қарақалпық кемені Топсейл шығанағында, қазіргі Бофорт шығанағында, Солтүстік Каролина штатында, АҚШ-тың қазіргі Картерет округінде жағаға тіреп жіберді. Бұл орын АҚШ Ұлттық тарихи орындарының тізіміне енгізілген. Кеменің құлау орыны Солтүстік Каролина штатындағы Бофорт шығанағынан табылған.
Queen Anne's Revenge was an early 18th century ship, most famously used as a flagship by Edward Teach, better known by his nickname Blackbeard. The date and place of the ship's construction are uncertain, and there is no record of its actions prior to 1710 when it was operating as a French privateer under the name La Concorde. Surviving features of the ship's construction strongly suggest it was built by French shipwrights, based on differences in fastening patterns in the late 17th and early 18th centuries. After several years of service by French sailors (both as a naval frigate and as a merchant vessel – much of the time as a slave trading ship), she was captured by Blackbeard in 1717. Blackbeard used the ship for less than a year, but captured numerous prizes using her as his flagship. In May 1718, Blackbeard ran the ship aground at Topsail Inlet, now known as Beaufort Inlet, North Carolina, United States, in present day Carteret County. which was added to the U. S. National Register of Historic Places. The shipwreck was discovered off Beaufort Inlet, North Carolina.
Тарих
"Анна патшайымының кек алушысы" деп аталатын кеме 1710 жылы салынған деп есептелетін 200 тонналық кеме болды. Ол Рене Дугай Труэнге берілді және ол оның қызметінде біраз уақыт болғаннан кейін құл кемесіне айналдырылды, содан кейін Нанттан шыққан жетекші құл саудагері Рене Монтоден басқарды, 1713 жылы Перуде немесе Чилиде сатылғанға дейін. 1716 жылдың қарашасында ол француз флотына қысқа мерзімге қайтадан алынды, бірақ бес айдан кейін Францияда құл саудасы үшін қайтадан сатылды. 1717 жылдың 28 қарашасында ол Қарасақал мен оның қарақшыларына Батыс Үндістандағы Сент-Винсент аралының жанында түсті. Мартиникада құл жүгін сатқаннан кейін, Қарасақал кемені өзінің бас штабына айналдырып, оған ауыр зеңбіректер қосып, "Анна патшайымының кек алушысы" деп атады. Атауы Испания мұрагерлік соғысынан, Америкада Анна патшайымының соғысы деп белгілі болған соғыстан шыққан болуы мүмкін, онда Қарасақал Корольдік флотта қызмет еткен болуы мүмкін, немесе Якобиттердің ісіне деген ықыласынан туған болуы мүмкін (Анна патшайымы Стюарт әулетінің соңғы монархы болған). Қарасақал Африканың батыс жағалауынан Кариб теңізіне дейін осы кемемен жүріп, британдық, голланд және португал сауда кемелеріне шабуыл жасады. 1718 жылдың мамыр айында Чарльстон портын блокадалағаннан кейін және губернатордың Корольдің кешірімін қабылдаудан бас тартқаннан кейін, Қарасақал 1718 жылдың 10 маусымында Солтүстік Каролинадағы Бофорт шығанағына кіргенде "Анна патшайымының кек алушысын" жағаға тіреп алды. "Авантюра" кемесінің бұрынғы капитаны Дэвид Херриоттың мәлімдемесінде: "Тэтчтің [Тейчтің] кемесі "Анна патшайымының кек алушысы" Топсейл шығанағының басында жағаға тірелді" делінген. Ол сондай-ақ, "Авантюра" "Тэтчтен оқ қашықтығында" "Анна патшайымының кек алушысын" жағадан тартып алуға тырысқанын айтты. Содан кейін Қарасақал өз флотилиясын таратып, азық-түлікті кішірек "Авантюраға" ауыстырып, қашып кетті. Ол бірнеше экипаж мүшелерін жақын маңдағы кішкентай аралда қалдырды, оларды кейін капитан Стейд Боннет құтқарып алды. Кейбіреулер Қарасақал кемені әдейі жағаға тіреп, экипажды тарату үшін сылтау іздегенін болжайды. Бірақ ол көп ұзамай бас тартып, Солтүстік Каролина штатының Бат қаласында губернатор Чарльз Иденнен өзі мен оның қалған экипажына Корольдің кешірімін қабылдады. Алайда, сол жылы Қарасақал қайтадан қарақшылыққа көшіп, 1718 жылдың қарашасында шайқаста қаза тапты. Оны компания директоры Майк Дэниел, компания президенті Фил Мастерс және теңіз археологы Дэвид Мур ұсынған тарихи зерттеулердің нәтижесінде тапты. Кеме апаты Солтүстік Каролина штатының Атлантик-Бич қаласындағы Форт-Мэкон мемлекеттік паркінің (34°41′44″N 76°41′20″W) жағалауынан бір миль (1,6 км) қашықтықта 28 фут (8,5 м) тереңдікте жатыр. 1997 жылдың 3 наурызында Солтүстік Каролинаның губернаторы Джим Хант Солтүстік Каролинаның Рали қаласында баспасөз конференциясын өткізді. Ол былай деді: "Солтүстік Каролина штаты бұл жерді қорғауға тырысып жатыр және осы мақсатта бар күшімен жұмыс істейтін болады. Біз Солтүстік Каролинаның барлық азаматтары осы қызықты жәдігерлерді өз көздерімен көретін күнді асыға күтеміз". Осы уақытқа дейін 30 зеңбірек табылды және 300 000-нан астам артефакттар қалпына келтірілді. Зеңбіректердің шығу тегі әртүрлі, соның ішінде Швеция және Англия, және отарлық пираттық экипажға тән әртүрлі өлшемде. 2000 және 2001 жылдары бір апта бойы жобаның су астындағы бейнесі QAR DiveLive білім беру бағдарламасының бөлігі ретінде Интернетке таратылды, ол әлемнің мыңдаған балаларына жетті. Nautilus Productions және Marine Grafics компаниялары бірлесіп жасаған бұл жоба студенттерге ғалымдармен сөйлесуге және су асты археологиясы тобының әдістері мен технологиялары туралы білуге мүмкіндік берді. 2006 және 2007 жылдың қарашасында бұл жерде тағы да көптеген артефакттар табылды және жер бетіне шығарылды. Қосымша артефакттар апаттың "Анна патшайымының кек алушысы" екенін растайды. Бұл теорияны растайтын дәлелдердің бірі - зеңбіректердің зарядталғандығы. Бұған қоса, осы көлемдегі кемеде күтілетіннен де көп зеңбірек болды, сондай-ақ зеңбіректердің әртүрлі үлгілері болды. Кеме тұсына салынған тереңдік белгілері оның француз өлшемдері бойынша жасалғандығын көрсетеді. Зеңбірек пен қоладан жасалған қоңыраудың беттерінде 1718 жылға дейінгі даталар бар, бұл апаттың "Анна патшайымының кек алушысы" екенін растайды. 2007 жылдың соңына қарай кеме апатының шамамен үштен бірі толық қазылып бітті. Кеменің корпусының бір бөлігі, оның ішінде кілдің көп бөлігі мен артқы бағананың бір бөлігі сақталған. 2007 жылдың қарашасында артқы тұғыры табылды. NCDNCR "Анна патшайымының кек алушысы" веб-сайтын ашып, табылған заттарға деген зор қызығушылықты одан әрі дамытты. 2008 жылы қалпына келтірілген артефакттардың ішінде ыдыс-аяқ пен қалайы сынықтары, қорғасын сүзгі сынықтары, салмақ, зеңбірек алқасы, балласт тастар, қылыш қорғауы және монета бар. 2010 жылғы экспедицияның мақсатында кеменің ең ірі зеңбіректердің бірін арнайы орналастырылған орынға орнату, ішіндегі коррозияны бақылау үшін якорь мен зеңбіректерден коррозия деңгейін өлшеу, якорь мен зеңбіректерге алюминий қорытпасынан жасалған анодтарды бекіту және қазба жұмыстарын жалғастыру кірді. 2011 жылы кемеден якорь табылып, бірнеше импровизацияланған қарулар, соның ішінде шашақтар табылды. 2011 жылдың 29 тамызында National Geographic Society Солтүстік Каролина штатының кеме апатын "Анна патшайымының кек алушысы" деп растағанын хабарлады, бұрынғы шешімді нақты дәлелдердің жетіспеуіне байланысты өзгертіп алды. Бұл шешімді растайтын нақты артефакттардың ішінде Англия патшайымы Аннаның бейнесі салынған латуни монета, оның билігі кезінде (1702–1714) құйылған; Анна патшайымының мұрагері I Георгтың 1714 жылғы тәж киюіне арналған алмазбен әшекейленген және кішкентай бастырылған тәждері бар шарап стаканының сабы; Франция корольдігін 1715 жылы иеленген XV Людовик патшаға ұқсайтын бейнесі бар француз аңшылық қылышының қалдықтары; және 1707 мен 1715 жылдар аралығында Париж, Францияда жасалғандығын көрсететін бақылау белгісі бар зәр шығаруға арналған шприц. 2013 жылдың 21 маусымында National Geographic Society "Анна патшайымының кек алушысынан" екі зеңбірек табылды. Бірнеше айдан кейін, 2013 жылдың 28 қазанында археологтар апаттан тағы бес зеңбірек тапты. Апат орнынан табылған 30 зеңбіректердің 23-і 2014 жылдың 24 қазанында қалпына келтірілді. Зеңбірек шамамен ұзын, салмағы бір тоннан асады және бұрын қалпына келтірілген швед зеңбірегінің аналогы болуы мүмкін. 2014 жылғы экспедиция кезінде тоғыз зеңбірек доптары, темір сынықтары, темір болт және граната да табылды. 2018 жылдың қаңтарында, зеңбірек ішіндегі лайдан 16 қағаз фрагменті табылды. Бұл фрагменттер капитан Эдвард Кукпен 1708, 1709, 1710 және 1711 жылдары жасалған "Оңтүстік теңізге саяхат және әлемді аралау" кітабының көшірмесінен алынған, Кук Вудс Роджерс басшылығымен саяхаттаған; кітаптан беттердің зеңбірекке оқ тигенде пайда болатын материал ретінде қолданылғаны болжануда. Табылған объектілер мен артефакттардың бір бөлігі ұзақ мерзімге Смитсониан институтына берілді және Америка тарихының ұлттық мұражайында қойылды. Сонымен қатар, кейбір артефакттар Париждің Теңіз мұражайына берілді. Барлығы 30 белгілі зеңбіректердің 24-і қазылып алынды. Олардың ішінде алты темір зеңбірек белгілі бір елдің шығу тегін көрсететін құяшының белгісін немесе сынақ белгісін алып жүреді. Бір 1/2 фунттық зеңбірек ағылшын сынақ белгісін, 4 фунттық зеңбірек ағылшын сынақ белгісін және Шығыс Сассекстегі Хитфилд пешінің 1652-1722 жылдары жұмыс істеген Джон Фуллердің құяшы белгісін алып жүреді, ал төрт 1 фунттық зеңбірек Швецияның Сёдерманланд аймағындағы Эрендал зауытындағы Йеспер Элиасон Эренкреуцтің құяшы белгісін алып жүреді. Эрендал зеңбіректердің екеуі 1713 жылғы жазбаларды да алып жүреді. Апаттан 30 зеңбірек табылғанына қарамастан, Қарасақал шамамен 40 зеңбірек қосып, олардың барлығы әртүрлі өлшемде болды деп есептеледі.
Меншік құқығы және құқықтық даулар
Queen Anne's Revenge-дің маңыздылығын мойындап, Солтүстік Каролинаның Табиғи және мәдени ресурстар департаменті (NCDNCR), Intersal және Теңіз зерттеу институты (MRI) 1998 жылы келісімге келді. Intersal кеме апатының орнынан табылған кез келген монеталар мен қымбат металдарға құқығынан бас тартуға келісті, осылайша барлық артефактілер бір тұтас коллекция ретінде сақталады және NCDNCR артефактілердің түпкілікті тағдырын анықтайды. Қарсылығында, Intersal-ға Blackbeard-тың Queen Anne's Revenge Shipwreck Project деп аталатын ұйымға байланысты медиа, реплика және басқа да құқықтар берілді; MRI-ге NCDNCR-мен бірлескен артефактілерді көрсету құқықтары берілді. NCDNCR, Intersal және Nautilus Productions компаниясының Рик Аллен 2013 жылдың 24 қазанында коммерциялық, репликалық және жарнамалық мүмкіндіктерге байланысты келісімге қол қойды. Солтүстік Каролина штаты кеме апатына ие, өйткені ол штаттық суларда орналасқан (үш мильдік шегінде). Археологиялық жұмыстар 2015 жылғы маусымнан кейін Солтүстік Каролина штатына, NCDNCR және Queen Anne's Revenge коммерциялық емес ұйымына қарсы сот процестеріне байланысты тоқтатылды. "Каралева Аннаның қайығын" тапқан Intersal келісімшартты бұзғаны үшін сотқа шағымданды. 2019 жылдың 2 қарашасында Солтүстік Каролинаның Жоғарғы соты бірауыздан шешім қабылдап, Intersal-дың шағымын растады және істі күрделі бизнес сотына қайта қарау үшін қайтарды. 2023 жылдың 23 ақпанында сот Intersal-дың пайдасына шешім шығарып, оларға 2024 жылы қазылар алдында сот процесін жүргізуге рұқсат берді. 2013 және 2015 жылдары Солтүстік Каролинаның мемлекеттік үкіметі Queen Anne's Revenge кемесі апатының бейнелерін рұқсатсыз өз веб-сайтына жүктеді. Нәтижесінде 1998 жылдан бері қалпына келтіруді құжаттап келе жатқан Nautilus Productions компаниясы авторлық құқықтарды бұзу және Солтүстік Каролина заң шығарушы органының "Blackbeard's Law" заңын қабылдағаны үшін федералды сотқа шағым түсірді. Видеоларды жариялауға дейін Солтүстік Каролина заң шығарушы органы "Блэкбардтың заңы" N. C. Жалпы ереже §121 25(b) қабылдады, онда былай делінген: "Солтүстік Каролина үкіметінің немесе оның бөлімшелерінің кез келген агенттігінің күзетіндегі тастап кетілген кеме немесе кеме апаты немесе оның мазмұны, реликвиялар, артефактілер немесе тарихи материалдардың барлық суреттері, бейнежазбалары немесе басқа да құжаттамалық материалдары Жалпы ережелердің 132-тарауына сәйкес қоғамдық жазба болып табылады." 2019 жылдың 5 қарашасында АҚШ Жоғарғы Соты Ален Куперге қарсы іс бойынша ауызша дәлелдемелерді тыңдады. 2020 жылдың 23 наурызында Жоғарғы Сот Солтүстік Каролинаның пайдасына шешім шығарып, 1989 жылы Конгресс мемлекеттердің авторлық құқықты бұзуын тоқтату үшін қабылдаған Авторлық құқықпен күресу туралы заңды жойды. Үкім шығарылғаннан кейін Nautilus Солтүстік Каролинаның Шығыс округінің АҚШ округтік сотына қайта қарау туралы өтініш берді. 2021 жылдың 18 тамызында судья Терренс Бойл Солтүстік Каролинаның төртінші округ бойынша апелляциялық сотына шағымданған қайта қарау туралы ұсынысты мақұлдады. 4-ші округ 2022 жылдың 14 қазанында мемлекеттің өтінішін қабылдамады. Содан кейін Nautilus 2023 жылдың 8 ақпанында Nautilus-тың конституциялық құқықтарын бұзу, авторлық құқықтарды бұзу және Солтүстік Каролинаның "Blackbeard's Law" заңына қарсы заң жобасын білдіретінін айыптап, екінші түзетуді енгізді. "Қара сақал заңы" қабылдалып, сегіз жыл өткен соң, 2023 жылдың 30 маусымында Солтүстік Каролинаның губернаторы Рой Купер заңның күшін жоятын заң жобасына қол қойды. Intersal, Inc. компаниясының ісі Солтүстік Каролинаның іскерлік сотында жалғасуда, сот 2024 жылдың 4 қарашасына белгіленген. Бұл жағдайда ықтимал зиян $15,6 миллионнан $259,3 миллионға дейін жетеді.
Тарихи орындардың ұлттық тізілімі
Queen Anne's Revenge 2004 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіліміне қосылды. Анықтама нөмірі 04000148. Ол Солтүстік Каролина штатының меншігінде және Бофорт шығанағының оңтүстігінде орналасқан. Құлау орны Солтүстік Каролина штатымен 31CR314 деп белгіленген.
Танымал мәдениетте
"Queen Anne's Revenge" – американдық кельт панк тобы Flogging Molly-нің 2004 жылғы Within a Mile of Home альбомындағы әнінің атауы. "Queen Anne's Revenge" – The Sean J. Kennedy Quartet тобының, барабаншы Либерти ДеВитто қатысқан джаз әні. Queen Anne's Revenge 2011 жылғы "Кариб теңізінің қарақшылары: Бейтаныс толқындар" фильмінде, бұрын "Қара інжу-маржанды" бейнелеген Sunset кемесі арқылы көрсетілген: "Кариб теңізінің қарақшылары: Өлі адамның сандығы" және "Кариб теңізінің қарақшылары: Әлемнің соңы". Кемеден грек оты атылатын көрінеді. Queen Anne's Revenge сонымен қатар "Кариб теңізінің қарақшылары" онлайн видео ойынында пайда болды. Кеме 2017 жылғы "Кариб теңізінің қарақшылары: Өлі адамдар ертегі айтпайды" фильмінде қайта оралды, онда ол Гектор Барбоссаның қарақшылар флотының флагманы ретінде тағайындалды. Ол Ubisoft компаниясының Assassin's Creed IV: Black Flag видео ойынында да пайда болады. Кеме Қарақұйрыққа көмектесу миссиясы кезінде қысқа уақытқа ойнатуға болады. Ол Рик Риорданның 2006 жылғы "Жаратылыстар теңізі" романында да кездеседі, онда Перси Джексон мен Аннабет Чейз кемені Цирце аралында жағадан табады және оны Жаратылыстар теңізі арқылы жүзу үшін ұрлайды, кеменің экипажы Цирцемен бұрын тұтқындалып, хомяктарға айналдырылған. Посейдонның ұлы болғандықтан, Перси тек қана өз ерік күшімен "Королева Аннаның кек алуы" кемесін жүзе алатынын дәлелдейді. Кітаптың соңында Полифем кемені алып тастармен қиратады. Кеме 2018 жылғы DC's Legends of Tomorrow эпизоды "Жер тотемі қарғысы" сериясында пайда болады. Кеме 2004 жылғы Sid Meier's Pirates! видео ойынының жаңа нұсқасында да кездеседі, бастапқыда ол Қарақұйрық басқарған NPC кемесі болып табылады, бірақ егер ойыншы шайқаста Қарақұйрықты жеңсе, оны басып алып, өз кемесі ретінде пайдалануға болады. Lego Pirates of the Caribbean да "Queen Anne's Revenge" кемесін қамтиды. Кемені Blackbeard Black Sails телесериалының үшінші және төртінші маусымдарында (2014–2017 жж.) пайдаланған. "Месть королевы Анны" (орыс тілінде "Queen Anne's Revenge") – орыс рок-тобы Aquarium-ның Tor альбомындағы әнінің атауы. Queen Anne’s Revenge мобилдік ойын Fate/Grand Order-да Қарақұйрықтың асыл фантомы ретінде бейнеленген. “Queen Anne’s Revenge” – джаз бассисі Расселл Холлдың “Black Caesar” альбомындағы, пираттар тақырыбындағы джаз композициялары бар әнінің атауы. Атаулық әнде джаз гитарасының шебері Марк Уитфилд қатысады.