Қарасақал: Англиялық қарақшының тарихы

Кіріспе

Ағылшын қарақшысы (1680–1718)

Эдвард Тейч (немесе Тэтч; шамамен 1680 – 22 қараша 1718), көбінесе Қарақасқа деп танылатын, Батыс Үндістан және Ұлыбританияның Солтүстік Америкалық колонияларының шығыс жағалауында әрекет еткен ағылшын қарақшысы. Оның ерте өмірі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол Багам аралдарындағы Нью-Провиденс аралына қоныстанғанға дейін, Анна патшайымының соғысы кезінде жекешелік кемелерде теңізші болған болуы мүмкін. Капитан Бенджамин Хорнигольдтың базасы болған Нью-Провиденс аралына ол шамамен 1716 жылы Хорнигольдтың экипажына қосылды. Хорнигольд оны өзі басып алған шлюптің командирі етіп тағайындады, және екеуі көптеген қарақшылық әрекеттерге қатысты. Олардың қатарына тағы екі кеме қосылып, біріне Стейд Боннет басшылық етті, бірақ Хорнигольд 1717 жылдың соңында екі кемемен бірге қарақшылықтан зейнетке шықты. Тейч «Ла Конкорд» деп белгілі француз құл кемесін басып алып, оны «Анна патшайымының кек алуы» деп атады, 40 зеңбірекпен жабдықтап, 300-ден астам адамды экипажға алды. Ол белгілі қарақшыға айналды. Оның лақап аты қалың қара шашы мен қауіпті келбетінен туындаған. Ол жауларын қорқыту үшін шапанының астына тұтандырылған фитильдерді (жақсы оттықтарды) байлаған деген қаңтар бар. Ол қарақшылар одағын құрып, Оңтүстік Каролина штатының Чарльз Таун портын блокадалап, порт тұрғындарынан құн төледі. Содан кейін ол «Анна патшайымының кек алуын» Солтүстік Каролинадағы Бофорт маңындағы құмға тіреп жіберді. Ол Стейд Боннеттен ажырасып, Солтүстік Каролинадағы Бат қаласына, сондай-ақ Бат Таун деп те аталатын қалаға қоныс аударды, онда ол патшалық кешірім алды. Бірақ ол көп ұзамай қайта теңізге шықты, онда Вирджиния губернаторы Александр Спотсвудтың назарын аударды. Спотсвуд оны ұстау үшін сарбаздар мен теңізшілер тобын ұйымдастырды. 1718 жылдың 22 қарашасында қатыгез шайқастан кейін Тейч және оның бірнеше экипажы лейтенант Роберт Мейнард басқарған шағын теңізшілер тобымен қаза тапты. Тейч – зорлық-зомбылыққа жүгінбейтін, керісінше, ұрлаған адамдардан қалауынша реакция алу үшін қорқынышты бейнесіне сүйенген, епті және есептік басшы болды. Ол өлімінен кейін романтикалық бейнеге ие болды және көптеген жанрлардағы көркем әдебиеттердегі қарақшының архетипіне шабыт берді.

Edward Teach (or Thatch; c. no – c. 1680 – 22 November 1718), better known as Blackbeard, was an English pirate who operated around the West Indies and the eastern coast of Britain's North American colonies. Little is known about his early life, but he may have been a sailor on privateer ships during Queen Anne's War before he settled on the Bahamian island of New Providence, a base for Captain Benjamin Hornigold, whose crew Teach joined around 1716. Hornigold placed him in command of a sloop that he had captured, and the two engaged in numerous acts of piracy. Their numbers were boosted by the addition to their fleet of two more ships, one of which was commanded by Stede Bonnet, but Hornigold retired from piracy toward the end of 1717, taking two vessels with him. Teach captured a French slave ship known as La Concorde, renamed her Queen Anne's Revenge, equipped her with 40 guns, and crewed her with over 300 men. He became a renowned pirate. His nickname derived from his thick black beard and fearsome appearance. He was reported to have tied lit fuses (slow matches) under his hat to frighten his enemies. He formed an alliance of pirates and blockaded the port of Charles Town, South Carolina, ransoming the port's inhabitants. He then ran Queen Anne's Revenge aground on a sandbar near Beaufort, North Carolina. He parted company with Stede Bonnet and settled in Bath, North Carolina, also known as Bath Town, where he accepted a royal pardon. However, he was soon back at sea, where he attracted the attention of Alexander Spotswood, the governor of Virginia. Spotswood arranged for a party of soldiers and sailors to capture him. On 22 November 1718, following a ferocious battle, Teach and several of his crew were killed by a small force of sailors led by Lieutenant Robert Maynard. Teach was a shrewd and calculating leader who spurned the use of violence, relying instead on his fearsome image to elicit the response that he desired from those whom he robbed. He was romanticised after his death and became the inspiration for an archetypal pirate in works of fiction across many genres.

Ерте өмір

Қарақұйрықтың ерте өмірі туралы көп мәлімет жоқ. Ол қайтыс болған кезде 35-40 жас аралығында болған, сондықтан шамамен 1680 жылы туған деп есептеледі. Заманауи жазбаларда оның есімі көбінесе Қарақасқа, Эдвард Тэтч немесе Эдвард Тич деп кездеседі. Соңғысы жиі қолданылады, себебі сол кездегі Солтүстік Американың жалғыз газеті – «Бостон News Letter» осы атауды пайдаланған, бірақ пиратпен жеке кездескен адамдар жазған бастапқы дереккөздерде оны «Тэтч» немесе оның басқа түрлерімен атайды. Оның тегінің бірнеше жазылу түрі бар: Thatch, Thach, Thache, Thack, Tack, Thatche және Theach. Бір дереккөз оның тегі Драммонд болғанын айтады, бірақ оны растайтын құжаттардың болмауы осы ақпаратты күмәнді етеді. Пираттар отбасының абыройын сақтау үшін пираттықпен айналысқанда жалған тегтер қолданатын, сондықтан Тичтің нақты есімі ешқашан белгілі болмауы мүмкін. 17 ғасырда Ұлыбританияның Америкадағы колонияларының өркендеуі және 18 ғасырда Атлантикалық құл саудасының қарқынды дамуы Бристольді маңызды халықаралық теңіз портына айналдырды, ал Тич сол кездегі Англияның екінші ірі қаласында өскен болуы мүмкін. Ол, әлбетте, оқу-жазу білген. Ол саудагерлермен хабарласып, қаза тапқан кезде оның қарында Каролина провинциясының Бас судьясы және хатшысы Тобиас Найтқа жолданған хат болған. Автор Роберт Ли Тичтің сыйлы, бай отбасында дүниеге келгенін болжайды. Ол 17 ғасырдың соңында Кариб теңізіне сауда кемесімен (мүмкін құл кемесімен) келген болуы мүмкін. 18 ғасырдың авторы Чарльз Джонсон Тичтің Испания мұрагерлік соғысы кезінде Ямайкадан жеке кемелерде теңізші болып жұмыс істегенін және «оның ерекше батылдығы мен жеке батылдығымен жиі көзге түскенін» мәлімдеді. Тич соғысқа қашан қосылғаны белгісіз, өйткені пират болғанға дейінгі өмірі туралы жазбалар аз.

Little is known about Blackbeard's early life. It is commonly believed that at the time of his death he was between 35 and 40 years old and thus born around 1680. In contemporary records his name is most often given as Blackbeard, Edward Thatch or Edward Teach. The latter is most often used because it is the form used in the dispatches of North America's only newspaper at the time, the Boston News Letter, but primary sources written by people who had actually met the pirate all refer to him as "Thatch" or variations thereof. Several spellings of his surname exist: Thatch, Thach, Thache, Thack, Tack, Thatche, and Theach. One source claims that his surname was Drummond, but the lack of any supporting documentation makes this unlikely. Pirates habitually used fictitious surnames while engaged in piracy so as not to tarnish the family name, which makes it unlikely that Teach's real name will ever be known. The 17th century rise of Britain's American colonies and the rapid 18th century expansion of the Atlantic slave trade had made Bristol an important international sea port, and Teach was most likely raised in what was then the second largest city in England. He could almost certainly read and write. He communicated with merchants and when killed had in his possession a letter addressed to him by the Chief Justice and Secretary of the Province of Carolina, Tobias Knight. Author Robert Lee speculated that Teach may therefore have been born into a respectable, wealthy family. He may have arrived in the Caribbean in the last years of the 17th century, on a merchant vessel (possibly a slave ship). The 18th century author Charles Johnson claimed that Teach was for some time a sailor operating from Jamaica on privateer ships during the War of the Spanish Succession, and that "he had often distinguished himself for his uncommon boldness and personal courage." It is unknown at what point during the war Teach joined the fighting, as with the record of most of his life before he became a pirate.

Жаңа провиденция

Тарихында колониализм, сауда және қарақшылық болған Батыс Үндістан 17 және 18 ғасырлардағы көптеген теңіздік оқиғалардың ортасы болды. 18 ғасырдың басында қарақшыдан қарақшыға айналған Генри Дженнингс және оның ізбасарлары Флорида бұғазына және Атлантиканы кесіп өтетін, еуропалық кемелерге толы, қызу трафикке оңай қол жетімді болғандықтан, адам тұрмайтын Нью-Провиденс аралын өздерінің операциялары үшін база ретінде пайдалануға шешім қабылдады. Нью-Провиденс порты жүздеген кемелерді қабылдай алатын, бірақ Корольдік теңіз флотының үлкен кемелері үшін тым жайлы еді. Жазушы Джордж Вудбери Нью-Провиденсті "тұрғын үйлерсіз қала" деп сипаттады. Бұл жерде тек уақытша тоқтаған, әдепкі тұрғындары қарақшылардың ілесушілері, саудагерлер және олардың қол астындағылар ғана болатын. Басқаларының бәрі уақытша болды. Нью-Провиденсте қарақшылар заңнан қашуға қолайлы орын тапты. Тейч осы аралдың мүмкіндіктерін пайдалануға келгендердің бірі болды. Утрехт шартына қол қойылғаннан кейін көп ұзамай ол Ямайкадан көшіп келді және соғысқа қатысқан көптеген жекеменшік иелері сияқты, қарақшылыққа араласты. Шамамен 1716 жылы ол Нью-Провиденстің қауіпсіз суларынан жұмыс істеген танымал қарақшы капитан Бенджамин Хорнигольдтың экипажына қосылды. 1716 жылы Хорнигольд Тейчті олжа ретінде алған шлюптің басқаруын тапсырды. 1717 жылдың басында Хорнигольд пен Тейч, әрқайсысы шлюптің капитаны ретінде құрлыққа бет алды. Олар Гаванадан 120 баррель ұн тасыған қайықты жаулап алды, ал көп ұзамай Бермудадан шыққан шлюптен 100 баррель шарапты тартып алды. Бірнеше күннен кейін олар Мадейрадан Оңтүстік Каролинаға бағыт алған кемені тоқтатты. Тейч пен оның утермейстері Уильям Говард осы кезде экипажын бақылауда қиындыққа тап болған болуы мүмкін. Олар, әрине, Мадейра шарабына құмар болғандықтарын байқады және 29 қыркүйекте Чарльз мысығының жанында Вирджиниядан келген "Бетти" кемесінен Мадейра жүгін ғана алып, қалған жүгімен бірге суға батырып жіберді. Осы саяхат кезінде Хорнигольдпен бірге Тейч туралы ең алғашқы хабарлама жасалды, онда ол үлкен экипажбен өздігінен қарақшылықпен айналысқандығы жазылған. Солтүстік Каролинадағы қарақшылыққа қарсы патрульде болған капитан Мэтью Мунтхе жасаған хабарламада "Татч" 6 шлюпка мен 70-ке жуық адаммен жұмыс істегені айтылды. Қыркүйек айында Тейч пен Хорнигольд бай отбасынан шыққан жер иесі және әскери офицер Стэд Боннетке кездесті. Боннеттің 70 шамасындағы экипажы оның басшылығына қанағаттанбағандықтан, Боннеттің рұқсатымен Тейч оның кемесі "Ревенджді" өзіне қаратуға бел буды. Қарақшылар флотилиясы үш кемеден тұрды: Тейчтің "Ревенджі", Тейчтің ескі шлюпі және Хорнигольдтың "Рейнджері". Қазан айына қарай тағы бір кеме жаулап алынып, шағын флотилияға қосылды. 1717 жылдың 22 қазанында "Филадельфияның Роберті" және "Дублиннің Жақсы Ниеті" кемелері тоқтатылып, олардың жүк қоймалары тоналды. Бұрынғы британдық қарақшы болғандықтан, Хорнигольд тек өзінің ескі жауларына ғана шабуыл жасады, бірақ оның экипажы үшін құнды жүктермен толы британдық кемелердің зардапсыз өтіп бара жатқанын көру қиын болды, сондықтан ол 1717 жылдың соңында қызметтен шеттетілді. Тейчтің бұл шешімге қатысы бар-жоғы белгісіз, бірақ Хорнигольд тез арада қарақшылықты тастады. Ол "Рейнджерді" және бір шлюпті алып, Тейчті "Ревендж" және қалған шлюппен қалдырды. Екеуі ешқашан қайтадан кездеспеді және Нью-Провиденстің көптеген тұрғындары сияқты, Хорнигольд корольдің кешірімін қабылдады.

With its history of colonialism, trade and piracy, the West Indies was the setting for many 17th and 18th century maritime incidents. The privateer turned pirate Henry Jennings and his followers decided, early in the 18th century, to use the uninhabited island of New Providence as a base for their operations since it was within easy reach of the Florida Strait and its busy shipping lanes, which were filled with European vessels crossing the Atlantic. New Providence's harbour could easily accommodate hundreds of ships but was too shallow for the Royal Navy's larger vessels. The author George Woodbury described New Providence as "no city of homes. It was a place of temporary sojourn and refreshment for a literally floating population," continuing, "The only permanent residents were the piratical camp followers, the traders, and the hangers on. All others were transient." In New Providence, pirates found a welcome respite from the law. Teach was one of those who came to enjoy the island's benefits. Probably shortly after the signing of the Treaty of Utrecht, he moved there from Jamaica, and, along with most privateers once involved in the war, became involved in piracy. Possibly about 1716, he joined the crew of Captain Benjamin Hornigold, a renowned pirate who operated from New Providence's safe waters. In 1716, Hornigold placed Teach in charge of a sloop he had taken as a prize. In early 1717, Hornigold and Teach, each captaining a sloop, set out for the mainland. They captured a boat carrying 120 barrels of flour out of Havana, and shortly thereafter took 100 barrels of wine from a sloop out of Bermuda. A few days later they stopped a vessel sailing from Madeira to Charles Town, South Carolina. Teach and his quartermaster, William Howard, may at this time have struggled to control their crews. By then they had probably developed a taste for Madeira wine, and on 29 September near Cape Charles all they took from the Betty of Virginia was her cargo of Madeira, before they scuttled her with the remaining cargo. It was during this cruise with Hornigold that the earliest known report of Teach was made, in which he is recorded as a pirate in his own right, in command of a large crew. In a report made by a Captain Mathew Munthe on an anti piracy patrol for North Carolina, "Thatch" was described as operating "a sloop 6 and about 70 men." In September, Teach and Hornigold encountered Stede Bonnet, a landowner and military officer from a wealthy family who had turned to piracy earlier that year. Bonnet's crew of about 70 were reportedly dissatisfied with his command, so with Bonnet's permission, Teach took control of his ship, Revenge. The pirates' flotilla now consisted of three ships: Teach on Revenge, Teach's old sloop, and Hornigold's Ranger. By October, another vessel had been captured and added to the small fleet. The sloops Robert of Philadelphia and Good Intent of Dublin were stopped on 22 October 1717 and their cargo holds emptied. As a former British privateer, Hornigold attacked only his old enemies, but for his crew, the sight of British vessels filled with valuable cargo passing by unharmed became too much, and at some point toward the end of 1717 he was demoted. Whether Teach had any involvement in this decision is unknown, but Hornigold quickly retired from piracy. He took Ranger and one of the sloops, leaving Teach with Revenge and the remaining sloop. The two never met again and, as did many other occupants of New Providence, Hornigold accepted the King's pardon.