Кіріспе

1935 жылы Майкл Куртиздің түсірген фильмі, Корольдік қазынаның ұрлануына 17-ші рет ұсынылған күдікті.

Сюжет

1685 жылы Англияда ирланд дәрігері Питер Блад Монмут көтерілісіне қатысқан жарақат алған лорд Гилдойға көмекке шақырылады. Дәрігерлік қызметін атқарып жатқанда тұтқындалған ол корольге қарсы жасалған опасыздықпен айыпталып, әйгілі судья Джеффрис тарапынан өлім жазасына кесіледі. Бірақ корольдің қалауымен, оның кеңесшісі лорд Сандерлендтің кеңесі бойынша, Блад пен көтерілісте тірі қалғандар Батыс Индияға құлдыққа сатылу үшін жіберіледі. Порт-Роялда Бладты жергілікті әскери қолбасшы полковник Бишоптың әдемі немересі Арабелла Бишоп сатып алады. Бладтың көтерілісшіл мінезіне қызыққан Арабелла оның жағдайын жақсарту үшін оны колония губернаторына жеке дәрігер ретінде ұсынады, ол үнемі қатал подаградан зардап шегеді. Арабеллаға сырттай реніш білдірген, бірақ оның көмегіне үнсіз риза болған Блад өзі мен басқа тұтқындар үшін қашу жоспарын құрастырады. Бұл жоспарды күдікпен қараған полковник Бишоптың бірі, Джереми Питті сабап, сұраққа тартады. Испандық әскери кемесі Порт-Рояльға шабуыл жасағанда, Блад та осындай жазадан құтылады. Шабуыл кезінде Блад пен оның серіктері испандық кемені мас күзетшілерден тартып алып, 1687 жылы қарақшылық өмірді бастау үшін кетеді. Капитан Бладтың командасы жағалаудағы Бауырластықтың арасында тез танымал болады, ал Блад өзі жағалаудың ең ұлы капитаны деп есептеледі. Губернатор Стид пираттардың қаупін тоқтаталмағандықтан, полковник Бишоп губернатор болып тағайындалады. Ол Арабелланы Англияға ұзақ демалысқа жібереді, бірақ үш жылдан кейін ол Кариб теңізіне қайта оралады. Оның кемесі, сонымен қатар корольдік елші лорд Уиллоубиді алып барады, оларды құн төлеу үшін ұстап алуды жоспарлаған француз қарақшысы капитан Левассер тұтқынға алады. Блад Левассорды оларды өзіне сатуға мәжбүрлейді, Арабелламен ойынды өзгерту мүмкіндігін пайдаланады. Левассер Бладтың төлемін қабылдағанына қарамастан, қарсылық білдіргенде, екі қарақшы капитан дуэльге шығады, Блад Левассорды өлтіреді. Блад Арабеллаға өзінің жеңістерінен алған бағалы зергерлік бұйымдарды оған деген сүйіспеншілігінің белгісі ретінде ұсынады. "Құтқарылғаны" үшін риза болмаған Арабелла Бладтың өзі сатып алғанына ашуланып, оны ұры және қарақшы деп айыптайды. Оның бас тартуына ашуланған Блад өзінің командасына Порт-Рояльға жүзуге бұйрық береді, өзіне де, командасына да қауіп төнгеніне қарамастан, Арабелла мен лорд Уиллоубиді жеткізеді. Порт-Рояльға жақындағанда, олар қалаға шабуыл жасап жатқан екі француз әскери кемесін көреді; Бишоп оны қорғаусыз қалдырып, Бладты қуа жөнеп кеткен. Англия Франциямен соғыс жағдайында болғандықтан, лорд Уиллоуби Бладты колонияны құтқаруға шақырады, бірақ капитан мен оның командасы жемқор патша үшін күресуден бас тартады. Уиллоуби Джеймстің Англиядан қуылғанын және Францияға қашып, жасырынғанын айтады; Англияның жаңа патшасы Уильям III Уиллоубиді Блад пен оның командасына толық кешірім және Корольдік флотқа офицерлік лауазымдар ұсынуға жібереді. Бұл жаңалық теңізшілердің ойын тез өзгертеді, олар француздармен шайқасуға дайындалады. Арабелланы жағаға шығарғаннан кейін, Блад пен оның командасы француз туын көтеріп Порт-Рояльге жақындасады, бірақ көп ұзамай ол британдық Юнион Джекке ауыстырылады. Кемеден кемеге қатысты шайқас басталады, бұл палубадағы қақтығысқа әкеледі. Блад пен оның командасы француз фрегаттарын жеңіп, колонияны құтқарады, бірақ шайқаста өз кемесін жоғалтады. Оның батылдығы үшін сыйлық ретінде лорд Уиллоуби Бладты Порт-Рояльдің жаңа губернаторы етіп тағайындайды, содан кейін Арабелла оған махаббатын білдіреді. Блад бұрынғы қарсыласымен, соғыс кезінде өзінің орнын тастағаны үшін тұтқындалған адаммен қарым-қатынас жасауға да мүмкіндік алады. Арабелла жаңа губернатордан ағасының өмірін сақтап қалуды өтінетін болса, Блад ақырында таң қалған Бишопқа бетін ашып, "Қайырлы таң, аға" деп сәлемдеседі.

Өндіріс

Warner Bros. компаниясы 1923 жылы алғаш рет үнсіз фильм ретінде түсірген осы фильмді қайта түсіруге "Асыл қазына аралы" (1934) және "Монте-Кристо графы" (1934) фильмдерінің танымалдылығынан кейін шабыттанды. Осы фильмдер Голливудтағы қаһармандық жанрды қайта жандандырды. Фильмдегі теңіз шайқасының кейбір түсірілімдері "Теңіз шоқысы" (1924) үнсіз фильмінен алынған.

Музыкалық нота

"Капитан Қан" австриялық композитор Эрих Вольфганг Корнгольдтың дыбысты фильм үшін жазылған алғашқы романтикалық музыкасы болып табылады. 1935 жылы Warner Bros. Корнгольдты фильмге музыка жазуға шақырды, бірақ ол пираттар туралы оқиға өзінің қызығушылығына жатпайды деп санап, бас тартты. Дегенмен, түсірілімді көргеннен кейін Корнгольд пікірін өзгертті. Корнгольдқа үш апта ішінде бір сағаттан астам симфониялық музыка жазу тапсырылды. Ықшам мерзім оны Франц Листтің симфониялық поэмаларынан үзінділерді алуға мәжбүр етті, бұл партитураның шамамен он пайызын құрады. Сондықтан Корнгольд фильмнің барлық музыкасы үшін авторлық құқыққа ие болуға келмейтін, тек "музыкалық аранжировка" үшін авторлық құқық беруді талап етті. "Капитан Қан" бірден танымал болды және партитурасы үшін "Оскарға" ұсынылды. Корнгольдтың толық симфониялық фильмдегі алғашқы музыкасы оның мансабындағы маңызды кезең болды, өйткені ол халықаралық деңгейде танымал болған алғашқы композитор болып фильм студиясымен келісімшартқа отырды. Бұл Флинннің кинодағы мансабын бастады және Флиннмен тағы жеті фильмде ойнаған де Гавиландтың мансабына үлкен серпін берді. Корнгольд Флинннің басты рөлде ойнаған тағы алты фильміне музыка жазды. Әртүрлі актерлермен сынақтан өткізгеннен кейін, белгісіз австралиялық актер Флинн таңдалды. 1935 жылдың қаңтар айында Warner Bros. Флиннмен келісімшарт жасасып, оны британдық B-фильмі "Монте-Карлодағы кісі өлтіру" фильмінде ойнағаннан кейін Голливудқа шақырды. Warner Bros. мәліметтері бойынша, фильм отандық кинопрокаттан 1 357 000 доллар, ал шетелде 1 733 000 доллар табыс тапты және 1935 жылдың 28 желтоқсанында АҚШ-та көрсетілді. Фильм оң пікірлер мен мақтауларға және көпшіліктің жақсы қабылдауына ие болды. Дегенмен, "Variety" журналының шолуында сюжеттегі кемшіліктерге назар салынды: "'Қан' – керемет кинематографиялық туынды, ол мінсіз болмаса да, қызықтырады. Бірақ оның көптеген ұсақ-түйектері толыққанды бағалауға кедері келтіреді. Осы қарама-қайшылықтар жиі кездеспесе де, көзге түседі және кейде ыңғайсыздық тудырады. Мысалы, Англияның мүддесі үшін ерікті түрде соғысқа қатысқан жалғыз қарақшы кемесінің (Қанның) екі француз кемесіне қарсы теңіз шайқасы. Бір француз фрегаты Қанның корсары бірін басып алғаннан кейін ғана шабуылға көшеді. Қатысқан губернатордың орнына Қан тағайындалатын финалдық сахна тым мелодрамалық. Бұған қоса, өндірістің кемшілігі ретінде, капитан Қанның жалған бейнесі жатыр. Ол – жауынгерлік қасиеттерімен танымал, тартымды жас жігіт, бірақ қарақшы туы астында оның батылдығына себеп болған нәрселерге қарсы тұрады". "Variety" "Капитан Қан" сценарийіндегі және шайқас сахналарының көрсетіліміндегі кемшіліктерді де атап өткенімен, Флинннің актерлік шеберлігін "көрнекті" деп бағалап, оның осы фильмдегі жұмысы оған "болашақтағы үлкен табыс әкелетінін" болжады. Кейінірек "Filmink" журналында: "Флинн бақытты болды – оның бәсекелес азаматтардың болмауымен қатар, дұрыс уақытта дұрыс жерде болуы ғана емес, сонымен қатар 'Капитан Қан' фильміндегі серіктестерінің де үлесі зор болды" деп жазылған.

Мәдени сілтемелер

Фильмнен алынған бір бөлім 1985 жылғы "Гуньилер" фильмінде пайдаланылды.

Радионы бейімдеу

Капитан Блад 1937 жылғы 22 ақпандағы Lux Radio Theater эфирінде радиоспектакль ретінде бейімделді, онда Флинн, де Гавиланд және Ратбоун фильмдегі рөлдерін қайта ойнады. Радиоверсиясы 2005 жылғы DVD нұсқасының қосымша мүмкіндіктерінің арасында бар.