Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Белоктың сапасын бағалау әдісі
Method of evaluating a protein's quality
Протеиннің қорытылған аминқышқылдарының бағасы (PDCAAS) – адамның аминқышқылдарына қажеттілігі мен оны қорыту қабілетіне негізделген белок сапасын бағалау әдісі. PDCAAS рейтингісі 1993 жылы АҚШ-тың Азық-дәрі басқармасы (FDA) және Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) Азық-түсім және ауыл шаруашылығы ұйымы/Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (FAO/WHO) тарапынан белок сапасын анықтаудың "нақты ең жақсы" әдісі ретінде қабылданды. 2013 жылы FAO қорытылатын маңызды аминқышқылдарының бағасына көшуді ұсынды.
Protein digestibility corrected amino acid score (PDCAAS) is a method of evaluating the quality of a protein based on both the amino acid requirements of humans and their ability to digest it. The PDCAAS rating was adopted by the US FDA and the Food and Agriculture Organization of the United Nations/World Health Organization (FAO/WHO) in 1993 as "the preferred 'best'" method to determine protein quality. In 2013, FAO proposed changing to Digestible Indispensable Amino Acid Score.
Әдістеме
PDCAAS әдісін қолдану арқылы ақуыз сапасының рейтингісі нақты тағамдық ақуыздың аминоқышқылдық профилін стандартты аминоқышқылдық профильмен салыстыру арқылы анықталады, ең жоғары балл 1,0-қа тең. Бұл көрсеткіш ақуыздың қорытылуынан кейін, бірлік ақуызға қажетті алмастырылмайтын аминқышқылдардың 100% немесе одан да көп мөлшерін қамтамасыз ететінін білдіреді. PDCAAS пайызын есептеу формуласы: (тесттік ақуыздың 1 грамындағы шектеулі аминқышқылының мг саны / эталондық ақуыздың 1 грамындағы сол аминқышқылының мг саны) x фекалиядағы нақты қорытылу пайызы. PER өсіп келе жатқан егеуқұйрықтардың аминоқышқылдарына қажеттігіне негізделген, ол адамдардың қажеттілігінен айқын түрде өзгеше. PDCAAS тағамдық ақуыз сапасын адамның қажеттіліктеріне сәйкес бағалауға мүмкіндік береді, себебі ол 2-ден 5 жасқа дейінгі балалардың (ең жоғары тамақтану талаптары бар жас тобы) аминоқышқылдарының қажеттілігіне (қорытылуға қарай түзетілген) негізделген ақуыз сапасын өлшейді. BV әдісі азот сіңіруді негіз ретінде пайдаланады. Алайда, ол ақуыздың қорытылуына әсер ететін кейбір факторларды ескермейді және адам ақуызының қажеттіліктері үшін қолдану шектеулі, себебі өлшенгені – талап деңгейіндегі нақты сапа бағасы емес, сапаның максималды потенциалы. Дегенмен, BV белгілі сапа айырмашылықтары бар тағамдардан алынған ақуыз қажеттіліктерін бағалау және сіңген азоттың қанша пайызы сақталып, белгілі бір дәрежеде белок синтезіне жұмсалатынын өлшеу үшін ақуызды өлшеудің нақты көрсеткіші ретінде қолданылуы мүмкін. FDA 1993 жылы PDCAAS-ты қабылдаудың екі себебін атады: 1) PDCAAS адамның аминоқышқылдарына қажеттігіне негізделген, бұл оны жануарлардың аминоқышқылдарына қажеттігіне негізделген әдіске қарағанда адамдар үшін тиімдірек етеді. 2) Тамақ және ауыл шаруашылығы ұйымы/Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (FAO/WHO) бұрын реттеу мақсатында PDCAAS-ты ұсынған.
Using the PDCAAS method, the protein quality rankings are determined by comparing the amino acid profile of the specific food protein against a standard amino acid profile with the highest possible score being a 1.0. This score means, after digestion of the protein, it provides per unit of protein 100% or more of the indispensable amino acids required. The formula for calculating the PDCAAS percentage is: (mg of limiting amino acid in 1 g of test protein / mg of same amino acid in 1 g of reference protein) x fecal true digestibility percentage. The PER was based upon the amino acid requirements of growing rats, which differ significantly from those of humans. The PDCAAS allows evaluation of food protein quality based on the needs of humans as it measures the quality of a protein based on the amino acid requirements (adjusted for digestibility) of a 2 to 5 year old child (considered the most nutritionally demanding age group). The BV method uses nitrogen absorption as a basis. However, it does not take into account certain factors influencing the digestion of the protein and is of limited use for application to human protein requirements because what is measured is maximal potential of quality and not a true estimate of quality at requirement level. Nevertheless, BV can be used to assess requirements of protein derived from foods with known quality differences and measure the proportion of absorbed nitrogen which is retained and presumably used for protein synthesis as an accurate indicator for protein measurement. The FDA gave two reasons for adopting the PDCAAS in 1993: 1) PDCAAS is based on human amino acid requirements, which makes it more appropriate for humans than a method based on the amino acid needs of animals. 2) The Food and Agricultural Organization/World Health Organization (FAO/WHO) had previously recommended PDCAAS for regulatory purposes.
Ас қорыту
Организмдегі терминальды ішек бөлігінен тысқары шыққан аминқышқылдары ақуыз синтезі үшін пайдаланылуы мүмкін емес, сіңірілуі аз. Олар организмнен шығып кетуі немесе бактериялардың сіңіруі мүмкін, нәжісте кездеспей, сіңгендей болып көрінеді. PDCAAS ақуыздардың қайда қорытылғанын ескермейді. Сондай-ақ, көптеген тағамдарда кездесетін антитолық факторларға байланысты жоғалып кеткен аминқышқылдары PDCAAS бойынша қорытылған деп саналады. Осы себепті 2013 жылы БҰҰ Азық-түлік және Ауыл шаруашылығы ұйымы (FAO) сіңірілетін қажетті аминқышқылдарының көрсеткішіне (Digestible Indispensable Amino Acid Score) көшуді ұсынды.
Amino acids that move beyond the terminal ileum in the body are less likely to be absorbed for use in protein synthesis. They may pass out of the body or become absorbed by bacteria, thus appearing to have been digested instead of being present in the feces. The PDCAAS takes no account of where the proteins have been digested. Similarly, amino acids that are lost due to antinutritional factors present in many foods are assumed to be digested according to the PDCAAS. Due to this, in 2013, the FAO proposed changing to Digestible Indispensable Amino Acid Score.
Бір ғана белокқа назар аударыңыз
PDCAAS әдісі толық емес деп есептелуі мүмкін, себебі адамдардың тамақтануы, ашаршылық кездерін ескермегенде, көбінесе бір ғана ақуыз түрінен тұрмайды. Дегенмен, диетаның PDCAAS-ын жеке құрамдас бөліктерінің PDCAAS-ына сүйене отырып есептеу мүмкін емес, өйткені бір тағамда екіншісінде жетіспейтін аминқышқылы мол болуы мүмкін. Мұндай жағдайда диетаның PDCAAS-ы кез келген жеке құрамдас бөлігінен жоғары болады. Соңғы нәтижеге жету үшін барлық жеке аминқышқылдар ескерілуі керек, сондықтан әрбір құрамдас бөліктің PDCAAS мәні көбінесе маңызсыз. Мысалы, дәнді ақуыздың PDCAAS-ы шамамен 0,4-тен 0,5-ке дейін, лизинмен шектеледі. Ал, метионин мөлшері жеткілікті. Ақ бұршақ ақуызы (және көптеген басқа да дәнділер) 0,6-дан 0,7-ге дейін PDCAAS-қа ие, метионинмен шектеледі, ал лизин жеткілікті мөлшерде. Егер олар шамамен тең мөлшерде тамақтандырылса, біріктірілген құрамдас бөліктің PDCAAS-ы 1,0-ға жетеді, себебі әрбір құрамдас бөліктің ақуызы екіншісін толықтырады. Одан да айқын мысал – желатин (онда триптофан дерлік жоқ, сондықтан PDCAAS 0-ге тең) пен оқшауланған триптофанның (басқа барлық қажетті аминқышқылдары болмағандықтан, PDCAAS-ы да 0-ге тең) үйлесімі. Жеке мәндері 0 болғанына қарамастан, екеуінің де жеткілікті мөлшерде үйлесімі оң PDCAAS-ты қамтамасыз етеді, шектеуші аминқышқылдар – изолейцин, треонин және метионин. Сонымен қатар, 2000 жылы Герян Шаафсма жасаған зерттеуде былай делінген: "Аминқышқылдарды бағалау жүйесінің дұрыстығы, нақты фекалды емес, нақты илеалды сіңіруді түзетудің қолданылуы, сондай-ақ PDCAAS мәндерін шектеу адам диетасындағы ақуыз сапасын өлшеу ретінде PDCAAS-ты қазіргі түрінде сынға алуды қажет етеді".
The PDCAAS method may also still be considered incomplete, since human diets, except in times of famine, almost never contain only one kind of protein. However, calculating the PDCAAS of a diet solely based on the PDCAAS of the individual constituents is impossible, because one food may provide an abundance of an amino acid that the other is missing, in which case the PDCAAS of the diet is higher than that of any one of the constituents. To arrive at the final result, all individual amino acids would have to be taken into account, though, so the PDCAAS of each constituent is largely useless. For example, grain protein has a PDCAAS of about 0.4 to 0.5, limited by lysine. On the other hand, it contains more than enough methionine. White bean protein (and that of many other pulses) has a PDCAAS of 0.6 to 0.7, limited by methionine, and contains more than enough lysine. When both are eaten in roughly equal quantities in a diet, the PDCAAS of the combined constituent is 1.0, because each constituent's protein is complemented by the other. A more extreme example would be the combination of gelatine (which contains virtually no tryptophan and thus has a PDCAAS of 0) with isolated tryptophan (which, lacking all other essential amino acids, also has a PDCAAS of 0). Despite individual scores of 0, the combination of both in adequate amounts has a positive PDCAAS, with the limiting amino acids isoleucine, threonine, and methionine. Further, according to a 2000 study by Gerjan Schaafsma, "The questions about the validity of the amino acid scoring pattern and the application of the true fecal rather than the true ileal digestibility correction, as well as the truncation of PDCAAS values warrant a critical evaluation of PDCAAS in its current form as a measure of protein quality in human diets."
Ең жоғары ұпай
Сонымен қатар, әрқайсысы әртүрлі аминоқышқылдық құрамы бар төрт ақуыздың барлығына бірдей 1.0 балл берілуі, оны салыстыру құралы ретінде пайдалану мүмкіндігін шектейді. Олардың құрамы әртүрлі болғандықтан, адам организмінде әртүрлі жұмыс істейтіні және әртүрлі бағаға ие болуы логикалық. Қысқасы, бұл әдіс олардың бір-бірімен салыстырғандағы тиімділігін ажыратпайды, себебі белгілі бір деңгейден кейін олардың барлығы 1.0-ге дейін шектеліп, бірдей баға алады. Мұның себебі 1990 жылы БҰҰ Азық-тұтыну ұйымы (FAO) және Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (WHO) отырысында 1.0-ден жоғары көрсеткішті ақуыздар 1.0-ге дейін дөңгелектенеді немесе "төмендетіледі" деп шешім қабылданды, өйткені 1.0-ден жоғары балл ақуызда адам организміне қажетті аминоқышқылдардан артық мөлшерде бар екенін көрсетеді деп есептелді.
In addition, the fact that four proteins, all with different amino acid profiles, receive identical scores of 1.0 limits its usefulness as a comparative tool. Since they have different compositions, it is natural to assume that they perform differently in the human body and should have different scores. In short, this method, however, gives no distinction of their performance relative to each other, because after they pass a certain point, they are all capped at 1.0 and receive an identical rating. This is because in 1990 at a FAO/WHO meeting, it was decided that proteins having values higher than 1.0 would be rounded or "leveled down" to 1.0 as scores above 1.0 are considered to indicate the protein contains essential amino acids in excess of the human requirements.
Үлгілер
PDCAAS-тың 1 мәні ең жоғары, ал 0 ең төмен. Кестеде таңдалған тағамдардың рейтингтері көрсетілген. (басқалары)
A PDCAAS value of 1 is the highest, and 0 the lowest. The table shows the ratings of selected foods. (others)
PDCAAS мәні Тағам1 сиыр сүті1 жұмыртқа1 сүт сарысуы (сүт ақуызы)0.99 картоп ақуызы концентраты0.95 тауық0.92 сиыр еті0.87 Саша Инчи ұнтағы0.78 бұршақ және Эдамаме0.77 бамбук құрттары0.64 жаңа жемістер0.59 дәнді дақылдар және олардың туындылары0.597 пісірілген бұршақ0.594 ара0.558 Бомбей шегірткесі0.52 жержаңғақ0.50 күріш0.48 құрғақ жемістер0.525 бидай қабығы0.42 бидай0.342 қоңыр қоңыз0.25 бидай клейтені (тамақ)
PDCAAS value Food1cow's milk1eggs1 whey (milk protein)0.99 potato protein concentrate0.95 chicken0.92 beef0.87 Sacha Inchi Powder0.78 chickpeas and Edamame0.77 bamboo caterpillars0.64 fresh fruits0.59 cereals and derivatives0.597 cooked peas0.594 wasp0.558 Bombay locust0.52 peanuts0.50 rices0.48dried fruits0.525wheat bran0.42 wheat0.342 scarab beetle0.25 wheat gluten (food)