Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Кванттық механикада дублет – тиімді спині 1/2-ге тең жүйенің құрамдас кванттық күйі, онда спин компонентінің екі мүмкін мәні бар: -1/2 және +1/2. Екі мүмкін күйі бар кванттық жүйелер кейде екі деңгейлі жүйелер деп аталады. Табиғатта кездесетін дублеттердің көп бөлігі айналу симметриясынан туындайды; спин 1/2, SU(2) Ли тобының фундаментальды өкілдігімен байланысты.
In quantum mechanics, a doublet is a composite quantum state of a system with an effective spin of 1/2, such that there are two allowed values of the spin component, −1/2 and +1/2. Quantum systems with two possible states are sometimes called two level systems. Essentially all occurrences of doublets in nature arise from rotational symmetry; spin 1/2 is associated with the fundamental representation of the Lie group SU(2).
Тарих және қолдану
"Даблет" термині 19 ғасырға дейін жетеді, онда иондалған, қозған газдың белгілі бір спектрлік сызықтары күшті магнит өрісінің әсерінен екіге бөлінетіні байқалды, бұл құбылыс аномальді Земан эффектісі деп аталады. Мұндай спектрлік сызықтар ғана емес, зертханада, сонымен қатар астрономиялық спектроскопиялық байқауларда да анықталды, бұл астрономдарға Күн, жұлдыздар және галактикалардың айналасындағы магнит өрістерінің бар екенін анықтауға және олардың күшін өлшеуге мүмкіндік берді. Керісінше, спектроскопиядағы даблеттерді байқау физиктерге электроның спині бар екенін және спиннің шамасы 1/2-ге тең болуы керектігін анықтауға көмектесті. Толығырақ мәліметтер үшін "Спин (физика)" мақаласының тарих бөлімін қараңыз. Даблеттер физикада маңызды рөл атқарады. Мысалы, денсаулық сақтау технологиясының бірі – магниттік-резонанстық бейнелеу, ол ядролық магниттік резонансқа негізделген. Бұл технологияда спин 1/2 атом ядросында спектроскопиялық даблет пайда болады, оның даблет бөлінуі радиожиілік диапазонында жүреді. Магнит өрісін қолдану және радиожиілік генераторын дәл реттеу арқылы ядролық спиндер ауысып, сәуле шығарады, бұл құбылыс Раби циклі деп аталады. Шығарылған радиотолқындардың күші мен жиілігі осындай ядролардың концентрациясын өлшеуге мүмкіндік береді. Тағы бір мүмкін қолданысы – даблеттерді жарықдиодтарда (LED) сәуле шығарушы қабат ретінде пайдалану. Бұл материалдар спин статистикасына негізделген 100% теориялық кванттық тиімділікке ие, ал синглеттік және триплеттік жүйелердің тиімділігі айтарлықтай төмен немесе жарық шығару үшін Pt және Ir сияқты құнды металдарға тәуелді.
The term "doublet" dates back to the 19th century, when it was observed that certain spectral lines of an ionized, excited gas would split into two under the influence of a strong magnetic field, in an effect known as the anomalous Zeeman effect. Such spectral lines were observed not only in the laboratory, but also in astronomical spectroscopy observations, allowing astronomers to deduce the existence of, and measure the strength of magnetic fields around the Sun, stars and galaxies. Conversely, it was the observation of doublets in spectroscopy that allowed physicists to deduce that the electron had a spin, and that furthermore, the magnitude of the spin had to be 1/2. See the history section of the article on Spin (physics) for greater detail. Doublets continue to play an important role in physics. For example, the healthcare technology of magnetic resonance imaging is based on nuclear magnetic resonance. In this technology, a spectroscopic doublet occurs in a spin 1/2 atomic nucleus, whose doublet splitting is in the radio frequency range. By applying both a magnetic field and carefully tuning a radio frequency transmitter, the nuclear spins will flip and re emit radiation, in an effect known as the Rabi cycle. The strength and frequency of the emitted radio waves allows the concentration of such nuclei to be measured. Another potential application is the use of doublets as the emitting layer in light emitting diodes (LEDs). These materials have the advantage of having 100% theoretical quantum efficiency based on spin statistics whereas singlet systems and triplet systems have significantly lower efficiencies or rely on noble metals such as Pt and Ir to emit light.