Кіріспе

Жапон саясаткері (туған 1952)

Юрико Койке (小池 百合子) – 2016 жылдан бері Токионың губернаторы қызметін атқарып келе жатқан жапон саясаткері. 1976 жылы Каир университетін бітірген. 1993 жылдан 2016 жылға дейін Токио губернаторы лауазымына кандидат болу үшін отставкаға кеткенге дейін Жапонияның Өкілдер палатасының депутаты болды. Бұрын 2003-2006 жылдары Дзүничиро Коидзуми кабинетінде қоршаған орта министрі, ал 2007 жылы Синдзо Абэнің бірінші кабинетінде қысқа мерзімге қорғаныс министрі болып қызмет еткен. Койке 2016 жылы Токионың губернаторы болып сайланды, бұл қаланың алғашқы әйел губернаторы болды. 2020 жылы Койке 59,7% дауыс жинап, губернаторлыққа қайта сайланды. Жапон саясаткерлерінің ең танымал және белгілі тұлғаларының бірі саналатын Койке премьер-министрлік амбициялары бар деп жиі айтылады. 2008 жылы Либералды-демократиялық партияның төрағалыққа сайлауына қатысып, ірі жапондық саяси партияның басшылығына үміткер болған алғашқы әйел атанды, бірақ Таро Асодан жеңіліп, үшінші орынға табан тіреді. 2017 жылы көпшілік назарында ЛДП-дан шығып, екі партия құрды: ұлттық «Кибо но То» және аймақтық «Томин Первый но Кай». «Кибо но То» 2017 жылғы жалпы сайлауда Койке басшылығымен бақ сынасты, алайда партия күткен нәтижеге жете алмады және 2018 жылы «Халық үшін демократиялық партиямен» біріккеннен кейін іс-әрекетін тоқтатты. Сол жылы Койке «Томин Бірінші» партиясының төрағасы лауазымынан қалып, ресми түрде тәуелсіз мәртебе алды, бірақ Токиодағы «Томин Бірінші» партиясының кандидаттарын қолдауға және үгіт-насихат жұмыстарын жүргізуге жалғастырды, партия оның бейнесі мен саясатын жиі пайдаланады. Койке 1923 жылғы Канто қырғынының, негізінен этникалық корейлерге қарсы бағытталған оқиға екенін мойындаудан бас тартқаны және корейлерге қарсы көзқарастары бар топтармен байланысы бар екені үшін жапон либералдары мен Кореядағы корейлер тарапынан сынға ілікті. Юдзиро Юрикоға Жапонияның болашақта мұнай соғысына тартылмауы үшін араб елдерімен қарым-қатынасты нығайтудың маңыздылығын жеткізді. 1971 жылдың қыркүйегінде Квансей Гакуин университетінің социология факультетінен шығып, Каирдегі Америка университетінде араб тілін оқыды және 1976 жылдың қазанында Каир университетінен социология бойынша бакалавр дәрежесін үздік студент ретінде алды деген мәлімдеме бар. 21 жасында жапон студентіне үйленді, бірақ көп ұзамай ажырасып кетті. Ол араб тілінен аудармашы болып жұмыс істеді, кейін журналист атанды, 1978 жылы Муаммар Каддафи мен Ясир Арафатпен сұхбаттасты, ал 1979 жылы жаңалықтарды жүргізуші болды. 1990 жылы «Жылдың әйел тележурналисі» сыйлығын алды.

Қаһир университеті

Кейіннен ол бірнеше рет өзінің білімі туралы мәлімдемелерін жалған деп айыпталды, әсіресе Каир университетін бітіргеніне қатысты. 2020 жылдың маусым айында Каир университеті «Каир университеті Юрико Койке 1976 жылдың қазан айында Каир университетінің Әдебиет факультетінің әлеуметтану бөлімін бітіргенін куәландырады» деген мәлімдеме жасады, бұл айыптауларды жоққа шығарды. Оның жұмысқа орналасу кезінде алаяқтық жасады деген айыптаулар алғаш рет 1992 жылы пайда болды, бірақ 2016 жылғы Токио губернаторы сайлауы кезінде одан кеңірек жарияланды және алғаш рет Tokudane! жаңалықтар бағдарламасында жарияланды. Койке айыптауларға жауап ретінде бағдарламаға өзінің дипломдық куәлігін жіберді. 2018 жылдың қаңтар айында Каир университетінде Койкемен бірге тұрғанын мәлімдеген әйел, Койке туралы мақала оқығаннан кейін Жапонияның «Bungei Shunjū» ай сайынғы журналына хат жазды. Койке бұл айыптауларды жоққа шығарды.

Саясаттағы мансап

1992 жылы Коике Жапонияның жаңа партиясының мүшесі ретінде Кеңесшілер палатасына сайланды. 1993 жылы Хиого облысының 2-сайлау округінен өкілдік етіп, Өкілдер палатасына сайланды. 1996 жылы ол Өкілдер палатасына қайта сайланды, бұл жолы Хиого облысының 6-сайлау округінен «Жаңа шекара» партиясынан бақ сынады. Ол 2000 жылғы сайлауда «Жаңа консерваторлар» партиясының кандидаттығымен осы мандатты сақтап қалды. 2002 жылы Либералдық-демократиялық партияға қосылды. Сондай-ақ, 2010 жылдан бері Project Syndicate жобасына тұрақты автор болып қатысып келеді.

Министрлер кабинетінде қызмет (2003-2007)

Ол премьер-министр Джуничиро Койдзуми кабинетінде Қоршаған орта министрі және Окинава және Солтүстік территориялар істері жөніндегі мемлекеттік министр болып қызмет етті. Сацуки Катаяма мен Макико Фудзиномен бірге Коике 2005 жылғы Төменгі палата сайлауында Коидзумидің "қасқырларының" бірі ретінде танылды, ол Токиода Коидзумидің саясатына қарсы болған ЛДП-ның консервативті кандидатына қарсы сайланды. 2007 жылдың маусым айында премьер-министр Синдзо Абэнің бірінші мерзімінде ол алғашқы әйел Қорғаныс министрі болып тағайындалды, бірақ 2007 жылдың тамызында Aegis жүйесінің құпия ақпараттарының жария болуына байланысты қызметтен кету ниетін білдірді.

2008 жылғы LDP басшылығына сайлау

2008 жылдың 8 қыркүйегінде ол ЛДП президенті болуға кандидаттығын қойды және Жапония тарихында премьер-министрлікке үміткер болған тұңғыш әйел атанды: "Мен әріптестерімнің ыстық қолдауын алдым. Жапон қоғамының алдындағы тұйыққа шығу үшін, елде әйел кандидат болуы тиімді деп санаймын. Хиллари «шыны төбе» деген сөзді қолданды, бірақ Жапонияда бұл шыны емес, темір тақта. Мен Мәргарет Тэтчер емеспін, бірақ қажет нәрсе – нақты сеніммен, айқын саясатпен және халыққа деген ықыласпен істі алға жылжытатын стратегия". 22 қыркүйекте өткен жетекшілік сайлауда Таро Асо 527 дауыстан 351 дауыс алып жеңіске жетті; Койке 46 дауыспен үшінші орынға ие болды.

Токионың губернаторы

2013 жылдың желтоқсанында Токио губернаторы Наоки Иносе отставкаға кеткеннен кейін, Койке 2014 жылдың ақпан айында өтетін губернаторлық сайлауға үміткер болуы мүмкін деген қауесет тарады. Оған қоса Хидео Хигасикокубару, Хакубун Шимомура, Сейко Хашимото және Ёичи Масузое де кандидаттар ретінде қарастырылды. Ақырында ол үміткер болмады, ал Масузое жеңіске жетті. 2016 жылдың маусымында Масузое отставкаға кететінін жариялағаннан кейін, Койке оның орнын басатын сайлауға қатысу ниетін білдірді. Ол «ЛДП мүшесі ретінде» қатысатынын мәлімдеді, бірақ кандидатурасын жариялағанға дейін Токиодағы ЛДП бөлімінен қолдау алмады. ЛДП ресми түрде Хироя Масуданы қолдады және Токиодағы бөлімшесі Койкеге қолдау көрсеткен кез келген мүше жазаланатынын ескертті. Дегенмен, бірнеше белгілі ЛДП саясаткерлері Койкеге қолдау көрсетуді жалғастырды, ал Синдзо Абэ сияқты жоғары лауазымды басшылар екі кандидатты да қолдап сөйлеуден бас тартты. Койке 2016 жылдың 31 шілдесінде Токио губернаторы болып сайланды, бұл лауазымдағы алғашқы әйел болды. 2016 жылдың 21 тамызында, 2016 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының жабылу салтанатында, Койке Рио-де-Жанейро қаласының мэрі Эдуардо Паэстен Томас Бах арқылы Олимпиада туын қабылдады. 2017 жылдың 31 мамырында, алдағы жергілікті сайлауларға дейін, Койке Либералды-демократиялық партиядан шығып, ресми түрде «Томин Бірінші но Кай» (Токиолықтар Бірінші) партиясының жетекшісі атанды. Койке бұл топты 2016 жылы сайлауға дайындық мақсатында құрды және Токио парламентінде көпшілікті қамтамасыз ету үшін Комейтомен одақ құрды. 2017 жылдың 3 шілдесінде одақ префектуралық сайлауда көпшілік дауыс жинап, 127 орындық ассамблеяда 79 орынмен Либералды-демократиялық партияны ығыстырды. 2020 жылдың наурыз айында Койке ел Токио Олимпиадасы мен Паралимпиадасын 2021 жылға кейінге шегерілетінін мәлімдеді. Осы пандемияға қарсы күрестегі басшылықты екі премьер-министр – Синдзо Абэ мен Ёшихидэ Суга жүзеге асырды. 2022 жылдың 14 тамызында Джакарта губернаторы Анис Басуэдан Юрико Койкемен кездесу үшін Жапонияға жұмыс сапарымен келді, олар бірнеше сала бойынша, соның ішінде экологиялық таза қоғамдық көлік саласындағы ынтымақтастық мүмкіндіктерін талқылады. Басуэдан кездесу суретін жеке Instagram парақшасында жариялады. Алайда, губернатор екі қала арасындағы ынтымақтастық мүмкіндіктері және Жапониядағы сапарының ұзақтығы туралы қосымша мәлімет бермеді. Дегенмен, Басуэдан Койкеге 2022 жылдың тамызында Джакартада өтетін G20 шарасының серіктес іс-шарасы – Urban 20 форумына қатысуға шақырды. Ол Токио мен Джакартаның ұзақ жылдардан бері қарым-қатынасы бар бауырлас қалалар екенін атап өтті. Сондықтан бұл кездесу екі қала арасындағы қарым-қатынасты одан әрі нығайтуға серпін берді. Койке 2022 жылдың 29 тамызында Токио әлемдегі ең жылдам мобильді интернет желісін іске қосатынын мәлімдеді. Бұл жобаға Токио губернаторының цифрлық трансформация жөніндегі жаңа кеңесшісі Манабу Миясака және Yahoo! Japan Corporation-ның бұрынғы төрағасы жетекшілік етеді. Койке өзінің сайлауалды бағдарламасын Токио тұрғындарының кездесетін әлеуметтік-экономикалық проблемалар деп аталатын жеті мәселеге негіздеді. Осы мақсаттардың ішінде балалар бақшаға тізімде тұрған балалардың санын азайту және өлтірілген иттің және мысықтың санын қысқартуға қол жеткізді. Алайда, сыншылар жұмыс мәдениетін жою, сағат түскі уақытта пойызға тығырылу және жер үсті электр сымдарын алып тастау сияқты басқа да мәселелер әлі шешілмегенін айтады. Койке және оның қолдаған үміткері Хиротада Ототаке Токионың 15-ші сайлау округінде бесінші орынға ие болды. Бұл Койкедің халық арасындағы беделінің төмендеп бара жатқандығы туралы пікірталас тудырды. Бұл 2024 жылғы Токио сайлауына дейін, сайлауға екі айдан аз уақыт қалғанда орын алды. Ототакеге тиген ауыр жеңіліс 2017 жылғы жалпы сайлаудағы сәтсіздігінен кейін ұлттық саясатқа оралу ниетіне байланысты айтылып жүрген қауесеттерге нүкте қоюы мүмкін.

Саяси ұстанымдар

Көкей экономикалық либерализмді қолдайды, әкімшілік және бюджеттік реформаларды ілгерілетеді және еңбек саласындағы әйелдердің мәртебесін одан әрі арттыруға ұдайы назар аударады. Әйелдерге қатысты қолдаушы саясатты жүзеге асыруға уәде бергенде, ол: "Әйелдерге бағытталған саясатты ілгерілету Токио үшін пайдалы болады және астанаға қуаныш сыйлайды деп сенемін" деді. Оның саяси реформаға қатысты негізгі принциптері мен ұстанымы "5 С: Тексеру, Шақыру, Өзгерту, Шығармашылық және Коммуникация" деп аталатын ұғымдармен бейнеленген. Экономикалық тұрғыдан алғанда, ол жапон активтерін белсенді түрде жекешелендіру арқылы мемлекеттік қарызды азайтуды көздейді. Сондай-ақ, ақпараттық технологияларды дамыту, табиғат ғылымдары, тұрақты инфрақұрылым және мемлекеттік қызметтерді тиімді етуге бағытталған әкімшілік реформалар да қарастырылды. Ол сонымен қатар Жапонияның оңшыл популистік бағытының негізгі өкілдерінің бірі. Оны кейде "ультраконсервативті" деп те атайды.

Экология

Мысырдағы соғыс жылдарындағы қиындықтардан экологиялық тұрмыс салтын үйренген ол, келесі жылы сатып алушыларды пластикалық қаптардың орнына фурошики қолдануға шақыратын "Mottainai Furoshiki" науқанын бастады. Ол тағамдық дақылдардан жасалған биоотын қолдануға қарсы.

Ұлтшылдық және онымен байланысты даулар

Ұлтшыл ретінде, Коике бір кезде Таро Асо төрағалық еткен елдің ең ірі консервативті ой-толыққырмасы және негізгі ұлттық лоббиі – Ниппон Кайгидің парламент мүшелері комитетінің бес бас хатшысының бірі болды. Ол сондай-ақ, басқа да ірі консервативті саяси топтармен күшті байланыста екені белгілі. Токионың губернаторы ретінде, ол жылдар бойы жапон либералдары мен Жапонияда және Кореялардағы корейлер тарапынан 1923 жылғы Канто қырқынының болғанын мойындамағаны үшін сынға ұшырады, бұл қырқынның негізгі нысаны этникалық корейлер болған. 2017 жылдан бастап, Коике бұрынғы әкімдердің ондаған жылдық дәстүрін бұзып, жыл сайынғы рәсімде қырқыннан аман қалғандардың ұрпақтарына көңіл айтудан бас тартты. Ол бұны «қырқын болды ма, жоқ па, ол тарихи пікірталас мәселесі» деп түсіндірді. Ол премьер-министрге Жапония Конституциясының 9-бабын қайта қарастыруды ұсынды, бұл үкіметке ұжымдық өзін-өзі қорғау құқығын пайдалануға мүмкіндік береді. Ол АҚШ-ты және Терроризмге қарсы соғысты қолдады және Жапония үкіметінің БҰҰ-ға бағытталған сыртқы саясатына қарсы шықты. Алайда, ол демократиялық реформалар арқылы Таяу Шығыстың тұрақсыздығына қатысты АҚШ-қа қарама-қайшы хабарламалар жіберді. Екінші жағынан, әлемнің кейбір бөліктеріне АҚШ-тың одақтас ретінде қаншалықты күшті екенін көрсету – басымдыққа ие. 2008 жылғы Либерал-демократиялық партияның (LDP) басшылығына сайлау кезінде ол премьер-министр болып сайланса, Ресейге даулы төрт аралды Жапонияға қайтаруға уәде берді. 2010 жылы Ливияның Муаммар Каддафи мен Жапония арасындағы байланысты нығайтуға көмектесті, бұл Жапония-Ливия достық қауымдастығының құрылуына әкелді.

Басқа позициялар

Сондай-ақ, Койке 2015 жылы "Сиқыршы Сали" мультфильмінің Сали кейіпкерінің косплейін жасап, 2016 жылғы Токио губернаторы сайлау науқанында Токионы "аниме еліне" айналдыруды қалағанын мәлімдеді. 2017 жылдың шілдесінде Койке Токиодағы таңертеңгі сағаттардағы көлік кептелісін азайту мақсатында қашықтан жұмыс істеу және жұмыс кестесін өзгертуді қолдау үшін "Jisa Biz" (時差biz) бағдарламасын іске қосты. 2017 жылы Койке жаңа ұлттық саяси партияны құрып, оған жетекшілік етті. Бұл партия "Кібо но То", яғни "Үміт партиясы" деп аталды. Токио губернаторы қызметін атқара жүріп, ол осы партияның басты басшысы болды. Бұл партияның Либерал-демократиялық партияға (ЛДП) басты оппозиция болуы мүмкін деген болжам бар еді. Бірақ 2017 жылдың 22 қазанындағы сайлауларда Үміт партиясы күтілгендей үлкен жетістікке жете алмады. Койке ұстанған жалпы саясат премьер-министр Синдзо Абэдің саясатына ұқсас болды. Оларды ерекшелендіретін нәрсе – ядролық энергияға қатысты пікірлердің әртүрлілігі еді. Койке, қоршаған ортаны қорғаушы ретінде, ядролық энергияға қарсы болды. 2018 жылдың сәуірінде Үміт партиясы таратылғанда Койке оның мұрагер партияларының біріне қосылмады.