Кіріспе

Америкалық бейсболшы және менеджер (1847–1939)

Канадалық футбол жаттықтырушысы

Джеймс Лори "Диакон" Уайт (2 желтоқсан 1847 – 7 шілде 1939) – спорттың кәсіби дәуірінің алғашқы екі онжылдығындағы маңызды жұлдыздардың бірі болған американдық бейсболшы. Бейсболдың қолмен ойналатын кезеңіндегі (1870-ші жылдар) ең үздік қақпашы, ол онжылдық бойынша басқа ойыншылардан көп ойын өткізді және 1873 жылдан 1877 жылға дейін бес рет чемпион атанған команданың негізгі тұлғасы болды – үш рет Ұлттық Ассоциацияда (NA), ол 1871 жылдан 1875 жылға дейін барлық бес жыл бойы ойнады, және екі рет Ұлттық Лигада (NL), ол алғашқы толыққанды мойындалған жоғары лига ретінде құрылды, бұл Уайт пен тағы үш жұлдыздың «Бостон Ред Стакингс» командасынан «Чикаго Уайт Стакингс» командасына ауысуының нәтижесінде болды. NL құрылған кезде ол 28 жаста болса да, Уайт жоғары лигада 15 маусым ойнап, спорттың ең жоғары деңгейінде 23 жылдық мансабын аяқтады. 1871 жылы Уайт Ұлттық Ассоциацияда, алғашқы кәсіби бейсбол лигасында тақтаға тұрған алғашқы ойыншы болды. Бес NA маусымындағы орташа ұпай көрсеткішін жинағаннан кейін, ол NL-дің алғашқы екі маусымында ұпай жинауда (RBI) көш бастады, сондай-ақ лигадағы орташа ұпай көрсеткішімен (.387), соққылардың орташа көрсеткішімен, соққы санымен, үштік соққылармен және жалпы базалармен 1877 жылы бірінші базаға қысқа мерзімге ауысты. Үш жылдан кейін ол сәтті питчер болған кіші інісі Уиллге қосылып, «Цинциннати Редс» және «Цинциннати Старс» командаларында ойнады. 30-ға жуық жасында қақпашының қиындығына шыдамағандықтан тиімді үшінші базаға айналып, 39 жасында чемпиондық «Детройт Вулверинс» командасының маңызды күші болды. 20 жылдық мансабында Уайт Кап Ансоннан басқа ешбір ойыншыдан көп ұпай (988) жинаған жоқ. Ол зейнетке шыққаннан кейін карьералық ойындар, соққылар, хиттер және жалпы базалар бойынша бейсболдың барлық уақыттағы көшбасшыларының қатарында болды. Үшінші базадағы жалпы мүмкіндіктер бойынша төртінші, ассистенттер бойынша бесінші, ал қабылдаулар мен қос ойындар бойынша алтыншы орын алды. Уайт 2013 жылы Ұлттық Бейсбол Даңқы залына енгізілді.

Ерте өмір

Уайт Нью-Йорк штатының Катон қаласында фермер Лестер С. Уайттың (шамамен 1820 жылы туған) және оның әйелі Аделинаның (шамамен 1823 жылы туған) ұлы болып дүниеге келді. Олардың кем дегенде сегіз баласы болды: Оскар Лерой (шамамен 1844 жылы туған), Джеймс, Элмер Мелвилл (шамамен 1851 жылы туған), Уильям (1854-1911), Фебе Дэвис (шамамен 1856 жылы туған), Эстель (шамамен 1858 жылы туған), Джордж (шамамен 1862 – 1939 жылдан кейін) және Хэтти (шамамен 1867 жылы туған); сонымен қатар, олар 50 жасқа келгенде Фебе Мейнард есімді қызды өсін бала ретінде алды (шамамен 1876 жылы туған). Уайттың ата-бабалары, әдетте, отарлық кезеңде Америкаға көшіп келген болуы мүмкін. Оның туысы Элмер Уайт та 1871 жылы Джеймстің командаласы ретінде кәсіби бейсбол ойнады; 1872 жылдың наурыз айында Элмер кәсіби бейсболшылардың арасында қайтыс болған алғашқы адам болды.

Бейсбол карьерасы

Уайт бейсболды 1865 жылы Азамат соғысынан кейін туған қаласына оралған одақ әскерінен үйренді. Оның кәсіби мансабы 1868 жылы «Кливленд Форест Ситис» клубында басталды, сол кезде командалар толығымен кәсіби ойыншылардан тұрмаған. Ол бейсболдың алғашқы толық кәсіби лигасындағы бірінші соққыны жасады – 4 мамырда Ұлттық қауымдастықтың тарихындағы алғашқы ойынның бірінші иннингінде «Форт-Уэйн Кекионгастың» Бобби Мэтьюске қарсы қос соққы берді; ол сонымен қатар алғашқы ұстауды жасады. Ұзақ мансабының арқасында ол 19 ғасырдың кәсіби бейсболының көптеген аңызды тұлғаларымен ойнау мүмкіндігіне ие болды; Уайт 1870-ші жылдардың басындағы ұлы Ұлттық қауымдастықтың «Бостон Ред Стокингс» командасында ойнады, сондай-ақ Чикагодағы Кап Ансон мен Аль Спалдингпен, Цинциннатидегі Кинг Келлимен, Буффалодағы Дэн Браутерспен, Детройттегі Нед Ханлон мен Сэм Томпсонмен, сондай-ақ Питтсбургтегі Джейк Бекли мен Пуд Галвинмен ойнады. Уайт екі рет (Ұлттық қауымдастықта да қоса) лигадағы үздік соққышы атанды және үш рет (Ұлттық қауымдастықта да қоса) RBI бойынша көшбасшы болды; 1953 жылға дейін, Рой Кампанелла Ұлттық лигасын жеңгенге дейін, тағы бір қақпашы лигасында RBI бойынша көшбасшы болған жоқ. Уайт бейсболдың алғашқы толық кәсіби командасы – жеңіліссіз «Цинциннати Ред Стокингс» командасына қарсы ойнауға жеткілікті ерте бастады. Ол өз заманының ең жақсы қолмен ұстаушысы деп есептелді, сондай-ақ мансабының екінші жартысында ең жақсы үшінші базашы болды; оның Ұлттық қауымдастықта және Ұлттық лигада ұстаған ойындарының жалпы саны ақырында Поп Снайдерден басып өтті. 16 мамырда Уайт үшінші базада 11 ассист жасады, бұл тоғыз иннингтік ойын үшін бас лигалық рекорд болып қала береді, бірақ содан бері сегіз ойыншы осы көрсеткішке теңесті. 19 ғасырдың бейсбол дәуірінде Уайт темекі тартпаған, Киелі кітапты оқыған, шіркеуге барып диякондық қызмет атқарған. 1889 жылы Уайт пен командаласы Джек Роудың келісімшарттары «Питтсбург Аллегейнис» клубына сатылды, бірақ олар қосымша ақша төленбесе, есеп беруден бас тартты, бұл ұзаққа созылған дауға әкелді. Ақырында екі ойыншыға ақы төленді, Уайт журналиске: «Біз ақшаны бағалаймыз, бірақ біз оған лайық емеспіз. Роудың қолы жоқ. Мен 40 жастан астым, ал менің ойын жақсы емес, бірақ мен әлі де соққы бере аламын. Бірақ мынаны айтайын: ешкім менің денеме жартысын алмайынша сата алмайды». Мұндай наразылықтар 1890 жылы Ойыншылар лигасының құрылуына себеп болды. Тарихшы Ли Алленнің «Ұлттық лиганың тарихы» (1961) кітабында Уайт жердің жалпақ екеніне сенгені айтылады. Ол командаластарын жер шары емес, жазық жазықтықта өмір сүріп жатқанына көндіруге тырысты, бірақ сәтсіз болды; олар оны мазақ етті. Содан кейін біреуі сендіруді сұрады, ал диякон оған жердің айналып тұрмауы туралы гипотезаға сәйкес келетін аргумент келтірді. Ол командаласын сендірді, бірақ бұл аргумент жердің шар емес екенін дәлелдемеді. Уайттың ойыншы мансабы 1890 жылғы маусымнан кейін аяқталды. 1871 жылдан 1890 жылға дейінгі 20 жылдық кезеңде Уайт Кап Ансоннан басқа кез-келген ойыншыдан (988) көбірек RBI жинады және мансаптық ойындарда (1,560), соққыларда (6624), соққы беруде (2,067) және жалпы базаларда (2,595) төртінші орын алды. Сондай-ақ, ол мансабын үшінші базада (826) және жалпы мүмкіндіктерде (3,016) үшінші лига тарихында төртінші орынды, көмек көрсетуде (1,618), ал ұстауда (954) және қос ойындарда (118) бесiншi орынды иеленді. Уайт 1891 жылы «Нью-Йорк – Пенсильвания лигасының» кіші лигалық клубы «Эльмира Гладиаторларын» басқарды. Ол «Оклахома-Арканзас-Канзас лигасының» (1907) «МакАлестер Майнерс» және «Оклахома-Канзас лигасының» (1908) «Тулса Ойлерс» командаларын басқарғаны туралы қате ақпарат берілген. Екі команданың да бас бапкері Гарри Б. «Диакон» Уайт болған.

Отбасы және кейінгі өмір

Уайт 1871 жылғы 24 сәуірде Мариум Ван Арсдейлге (1851 жылы Нью-Йорк штатының Моравия қаласында туған) үйленді. Оның мансабының көп бөлігінде олар Нью-Йорк штатының Корнинг қаласындағы фермасында тұрды; 1881 жылы «Бизон» командасына қосылғаннан кейін Буффалоға көшіп барды. Олардың жалғыз баласы Грейс Хьюсон Уайт 1882 жылғы 8 қыркүйекте Буффалода дүниеге келді. Отбасы Уайт «Вулверинс» командасы үшін ойнай бастағанда Детройтке көшіп барды, бірақ көп ұзамай Буффалоға оралды; 1900 жылға қарай ол онда табысты ат қорасын (ливреялық тұрақ) ашты. 1900 жылдан кейін біраз уақыт өткен соң Уайттар Грейсті Иллинойс штатының Мендота қаласындағы Мендота колледжіне жіберді, осылайша адвентист христиан мектебімен отбасылық байланыс бірнеше буынға созылды. 1909 жылға қарай Джеймс пен Мариум да Мендотаға көшіп келді, онда 1912 жылға дейін жас қыздарға арналған «Мейпл Холл» жатақханасының басшылары болды. 1912 жылғы 15 тамызда Грейс Мендота колледжінің түлегі Роджер А. Уоткинске жатақханада тұрмысқа шықты; сол жылы колледж елу шақырым шығысқа қарай көшіріліп, «Аврора колледжі» аталды. Мариум 1914 жылғы 30 сәуірде Мендотада қайтыс болды; «Аврора» колледжінің бір студенті «Ма» Уайтты былай еске алды: «Ол әркімге жылы сөз айтып, күлімдеп қарайтын, қыздармен біздің арамызда жүріп, мейірімді кеңес пен жігерлендіру беретін. Оның әр қызға деген қызығушылығын өзінің сөздерімен білдіреді: «Егер ол үйден алыс болса, менің қызым үшін біреудің жасағанын қалағандаймын». Бізге осындай мейірімділік көрсеткені үшін оның алдындағы ризашылығымызды жеткізе алмаймыз». 1930 жылға қарай Дикон Уайт қайтадан үйленді және әйелі Элиспен бірге колледж президентінің үйіне жақын, 221 Калумет даңғылындағы Уоткинс үйіне көшіп барды. Уайт 1939 жылғы 7 шілдеде таңертең 91 жасында Уоткинстердің жазғы үйінде, колледждің Сент-Чарльз қалашығындағы Фокс өзенінің жағасындағы демалыс орнында қайтыс болды; денсаулығы жақсы болғандықтан, оның өлімі қауісті ыстық толқынына байланысты деп есептелді. Уайт сол жазда Бейсбол Даңқы залының ашылу салтанатына шақырылмағанына қатты ренжіді, өйткені ол дауыс беру кезінде мүлдем назардан тыс қалды. Оның қоштасу рәсімі «Аврора» колледжінің Хили шіркеуінде өтті, ал ол Мендотадағы «Рестленд» зиратында жерленді.

Атак-даңқ залы

2008 жылдың тамызында Уайт 1943 жылға дейін карьерасын бастаған, Ұлттық бейсбол даңқы залына 2009 жылы енгізу үшін Ардагерлер комитеті қарастырған он бұрынғы ойыншының бірі деп танылды. Ол соңғы дауыс беруде жеңіліске ұшыраса да, 1940 жылға дейін карьерасы аяқталған барлық ойыншылардың арасында ең көп дауыс жинады. 2010 жылы Америка бейсболын зерттеу қоғамының Он тоғызыншы ғасыр комитеті Уайтты сол жылғы көзге түспеген 19 ғасыр бейсбол аңызы деп атады – бұл әлі Даңқ залына енбеген 19 ғасырдың ойыншысы, жаттықтырушысы, басшысы немесе бейсбол саласының басқа да тұлғасы. 2012 жылдың 3 желтоқсанында Ұлттық бейсбол даңқы залы, Уайттың 1947 жылға дейінгі дәуірдегі (Интеграцияға дейінгі дәуір) жаңа Комитеттен 16 дауыстан 14-ін алып, Даңқ залына сайланғанын жариялады. Ол және Комитет таңдаған тағы екі ойыншы 2013 жылдың 28 шілдесінде Даңқ залына енгізілді, ал қабылдау сөзін Уайттың шөлі, Дэниелдің ұлы Джерри Уоткинс айтты. Туған күні мен Даңқ залына енгізілген күні арасында 166 жылдан астам уақыт өткен (және қайтыс болғаннан кейін үштен екі ғасырға жуық уақыт өткен) Уайт – Бейсбол Даңқы залына енген ең қарт адам.