Кіріспе

Канададағы мәдени протекционизм 20-шы ғасырдың ортасынан бері Канаданың түрлі үкіметтерінің канадалық мәдени өнімді қолдау және шетелдік мәдениеттің ішкі аудиторияға тигізетін әсерін шектеу мақсатындағы саналы, араласушылық әрекеттер нысанында көрініс берді. АҚШ-пен ұзын ортақ шекарасы мен ортақ тілі бар Канада саясаткерлері жаһандық бұқаралық ақпарат құралдары саласында АҚШ-қа негізделген Солтүстік Америка мәдениетінен ерекше мәдениетті сақтап, қолдау қажеттігін сезінді. Канаданың АҚШ және Мексикадан мәдени айырмашылықтарын сақтауға бағытталған күш-жігері, Тарифтер мен сауда жөніндегі келісім (GATT) және Солтүстік Америка еркін сауда аймағы (NAFTA) сияқты сауда келісімдеріндегі шаралармен үйлесімді болды.

Мемлекеттік демеушілік

20 ғасырдың соңғы жартысында американдық мәдени шабуыл деп қабылданатын нәрсеге алғашқы жауаптардың бірі 1950 жылғы Ұлттық кино заңы болды, ол үкіметтің Ұлттық кино басқармасының Канада мәдениетін қаржыландыру және насихаттау өкілеттігін күшейтті. Масси комиссиясы деп те аталатын өнер, әдебиет және ғылым саласындағы ұлттық даму жөніндегі Корольдік комиссия 1951 жылы жарияланды. Ол тек канадалық суретшілерді қаржыландыратын мемлекеттік ұйым құруды ұсынды. Бұл ұйым, Канада өнер кеңесі, Канада мәдениеті деп саналатын нәрсені насихаттаумен айналысатын жеке тұлғаларға немесе топтарға ірі қаржылай көмек бөлуге жауапты. Кеңес өз тудырған органынан гөрі зор ықпалға ие болды және Канаданың жаңадан туындаған мәдени таланттарын қолдауды жалғастыруда. Комиссия сонымен қатар Канада шетелдік мәдениеттің шабуылына ұшырауы мүмкін деген жалпы сезімді қалыптастыруға жұмыс істеді. Бұл Канаданың ерекше ұлттық мәдениетін жоғалту қаупі бар деген үрейді күшейтті.

Квоталық жүйе

1955 жылы осы қауіпті ескере отырып, үкімет Роберт Фаулерді Фаулер комиссиясы деп аталатын патшалық комиссияның төрағасы етіп тағайындады. Фаулер комиссиясы Канаданың көптеген телеарналары, соның ішінде Канадалық телерадиокорпорациясы (CBC) канадалық емес, американдық материалдарды қолданғанын хабарлады. Комиссия эфирдегі канадалық контентті қорғау үшін квоталық жүйе енгізу қажет деп санды. Бұл ұсыныс 1956 жылы қабылданды, ол CBC-ді Канаданың ресми телерадиоарнасы ретінде бекітті және квоталық жүйені іске қосты. Квоталық жүйенің бастапқы нұсқасы бойынша, эфирде таратылатын барлық контенттің 45%-ы канадалық болуы керек еді. Бұл көрсеткіш жылдар бойы ауытқып келгенімен, әдетте Канада радиосындағы барлық бағдарламалардың шамамен жартысы канадалық болуын талап етеді. Дегенмен, канадалық контентке тек өнер мен драма ғана емес, жаңалықтар мен спорт та кіреді. Көптеген жеке телеарналар шетелдік драмалардың көп көлемін көрсету үшін, мәдени бағытталған бағдарламаларға қарағанда, спортқа көбірек баса назар аударады. Бұл көптеген канадалықтарды ренжітіп, негізгі телеарналарда канадалық, мәдени мазмұнды бағдарламалардың аз болуына себеп болады.

Салықтық ынталандырулар

Канада үкіметі мәдени протекционизм саясаты арқылы салық жеңілдіктері мен арзан пошта тарифтері арқасында Канадада жарық көретін журналдарға басымдық берді. Бұл американдық баспа компанияларының Канадада журналдар сату мүмкіндіктерін шектеді. Бірқатары, әсіресе Reader’s Digest және Time журналдары, бұл шектеулерді "бөлшектеп басып шығару" арқылы айналып өтті, яғни, ерекше канадалық журналдарды басып шығарудың орнына, американдық журналдардың "канадтық нұсқаларын" басып шығарды. 1998 жылы Канада үкіметі осы журналдарды тыйым салуға тырысқаннан кейін, Sports Illustrated және Time сияқты американдық журналдардың баспагерлері Дүниежүзілік сауда ұйымы (ДСҰ) ережелерін пайдаланып, NAFTA бойынша сотқа беріп қорқытып, Канада үкіметін өз шешімінен қайтарды.

Тиімділігі

Мәдениетті қорғау шараларының тиімділігі біршама әртүрлі болды. Томас Саймонс, Фаулер есебі Канада заңына енгізілгеннен кейін көп ұзамай "Өзімізді тану" атты есеп жариялады. Есепте Канаданың орта мектептеріндегі тарих кітаптары қарастырылып, Виннипег жалпы ереуілі туралы еш айтылмағаны, бірақ кітаптарда АҚШ президенті Авраам Линкольн туралы екі тарау бар екені анықталды. Сондай-ақ, есепте канадалық балалардың үкімет туралы жалпы білімі зерттелді және көпшілігінің Канада мемлекет басшысын (Елизабет II патшайымы) және Канада заңдарының және негізінің (1867 жылғы Британ Солтүстік Америка актісі) анықтай алмайтыны белгілі болды. 1969 жылы Канаданың премьер-министрі Пьер Трюдо АҚШ туралы былай деді: "Сіздердің жанында тұру кейбір жағынан филмен бірге ұйықтау сияқты. Ол қаншалықты мейірімді немесе сабырлы болса да, оның әрбір қозғалысы мен дыбысы адамға әсер етеді". 1990 жылдарға қарай канадалықтар тұтынатын теледидар, фильмдер, музыка, кітаптар мен журналдардың басым көпшілігі елден тыс жерде өндірілді. 2000 жылы канадалық рэп музыкасын жасайтындар көптеген радиостанциялар рэпті канадалық музыка контентіне қоспағанын және телеарналар рэп музыкасының азаматтарға аз бейнеклиптер мен жаңалықтарды көрсеткенін айтты, бірақ Канадалық радио, теледидар және телекоммуникациялар комиссиясы (CRTC) қалалық музыка радиостанцияларына эфир беру лицензиясын беруде кешікті. Соңғы жылдары онлайн музыка мен бейнелердің пайда болуы халықаралық контент провайдерлеріне көп жағдайда CRTC ережелерін айналып өтуге мүмкіндік берді, бірақ федералды үкімет 2023 жылы Онлайн трансляция туралы заңды қабылдау арқылы бұл кемшілікті жабуға тырысты, ол Канада шегіндегі осындай қызметтерге қол жеткізуге қатысты Канададан тыс жерде орналасқан онлайн трансляция қызметтеріне CRTC юрисдикциясын қолданады. Дегенмен, қолданыстағы жеке келісімшарттар кейбір халықаралық контент провайдерлерін, мысалы Hulu-ды Канададан толығымен шығарып тастады.