1813 ж. 5 қарашадағы теңіз шайқасы: Наполеон соғыстары, британ және француз флоттарының Тулон порты маңындағы қақтығысы. Тактикалық маневрлер сәтсіз аяқталды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1813 жылғы 5 қарашадағы шайқас – Наполеон соғыстары кезінде вице-адмирал сэр Эдвард Пеллеу басқаратын Британдық Жерорта теңіз флотының бір бөлігі мен контр-адмирал Джулиен Космао Кержулиен басқаратын француз күштері арасындағы қысқаша теңіз шайқасы болды. Бұл шайқас француздық Тулон портының сыртында өтті. Шайқас вице-адмирал Максим Жулиен Эмериу де Боверже басқаратын француз флоты, қолайлы жел мен британдық блокада күштерінің уақытша кетіп қалуын пайдаланып, жаттығулар үшін порттан шыққанда басталды. Эмериу жел бағыты өзгерген соң жаттығуларды тоқтатты, бірақ портқа қайтып келе жатып, британдық жағалау эскадрильясының шабуылына ұшырады. Британдық шабуыл негізгі флоттан келген жаңа кемелермен күшейтілді, бірақ француздар британдықтармен оқпен шайқасқаннан кейін Тулонға қашып үлкерді. Екі тараптан да аз ғана адам зардап шекті.
The action of 5 November 1813 was a brief naval clash during the Napoleonic Wars, between part of the British Mediterranean Fleet led by Vice Admiral Sir Edward Pellew, and a French force under Rear Admiral Julien Cosmao Kerjulien. The engagement took place outside the French port of Toulon. The clash occurred when a French fleet under Vice Admiral Maxime Julien Émeriau de Beauverger took advantage of a favourable wind and the temporary absence of the British blockading force, to leave port to carry out exercises. Émeriau abandoned the exercises when the wind changed, but while returning to port his rear came under attack from the recently returned British inshore squadron. The British attack was reinforced by newly arrived ships from the main fleet, but the French were able to escape into Toulon after exchanging cannon fire with the British. Casualties on both sides were light.
Өмірбаян
Француздық Жерорта теңіз флоты бірнеше жылдан бері Тулон портындағы негізгі базасында блокадада болды. Олардың 1811 жылдың басындағы қолбасшысы вице-адмирал Максим Жулиен Эмериу де Бовергер өз флотын жаттықтыру үшін порттан уақыт-уақыт шығып тұратын, бірақ вице-адмирал сэр Эдвард Пеллеу басқаратын британдық флоттың патрульдеуімен кез келген қақтығыстан қашып жүретін. Эмериу жел жағдайына байланысты және британдықтар болмағанда ғана қысқа мерзімді шабуылдар жасап, жаттығулар өткізіп, Пеллеудің флоты пайда болғанда Тулонға қайта оралатын. Пеллеу француздарды порттарынан шығарып, шешуші шайқасқа мәжбүрлеуді үміттенеді. Осы мақсатта ол өзінің флотының басым бөлігін, ірі кемелерін де Тулоннан біршама қашықтықта ұстады, ал блокаданы сақтауды 74 зеңбірекке ие жағалау эскадрильясына тапсырды. 1813 жылдың қазан айының соңындағы қатты дауылдар жағалау эскадрильясын да, негізгі флотты да бекеттерінен ығыстырды, соның салдарынан Эмериу Сиси мүйісі жанында флотын жаттықтыру үшін шабуыл жасауға шешім қабылдады. Француз флоты, он екіден он төртке дейін желілік кемелерден, алты фрегаттан және бір шкунадан тұратын, 5 қараша күні таңғы сағат 9:30-да теңізге шықты. Британдықтардың күрт пайда болуы және қолайсыз жел туралы алаңдаған Эмериу жаттығуларды тоқтатты және флотқа Тулонға бет бұруға бұйрық берді. Француз флотының алдыңғы эскадрильясы, контр-адмирал Жулиен Космао Кержулиеннің басқаруындағы, бес желілік кемеден және төрт ауыр фрегаттан тұратын, енді желдің бағытымен портқа қарай қайта бастады. Британдық кемелер маневр жасап, француздармен атысқа түсті, жел Космао Кержулиен эскадрильясын Тулонға жақындауды қорғайтын жағалау батареяларының қауіпсіздігіне жеткізгенше.
The French Mediterranean Fleet had been blockaded in their principal base at Toulon for several years. Their commander from early 1811, Vice Admiral Maxime Julien Émeriau de Beauverger made occasional sorties from the port in order to exercise his fleet, but preferred to avoid any chance of action with the patrolling British fleet under Vice Admiral Sir Edward Pellew. Émeriau instead preferred to make brief sorties when the wind was in his favour and the British were absent, undertake exercises, and then return to Toulon when Pellew's fleet appeared. Pellew in turn hoped to tempt the French out and then cut them off from their homeport, forcing a decisive battle upon them. To this end he kept the main part of his fleet, including his largest ships, some distance from Toulon, and relied on a small inshore squadron composed of 74 gun ships to maintain the blockade. Strong gales in late October 1813 had forced both the inshore squadron and the main battlefleet off their stations, and Émeriau decided to make a sortie to exercise his fleet off Cape Sicié. The French fleet, consisting of between twelve and fourteen ships of the line, six frigates and a schooner duly put to sea at 9:30 am on the morning of 5 November. Concerned about the sudden arrival of the British and unfavourable winds, Émeriau abandoned the exercises and ordered the fleet to make for Toulon. The advanced squadron of the French fleet, commanded by Rear Admiral Julien Cosmao Kerjulien and consisting of five ships of the line and four heavy frigates, now found itself to leeward, beating back to port. The British ships tacked and wore, exchanging fire with the French until the wind carried Cosmao Kerjulien's squadron under the safety of the shore batteries covering the approach to Toulon.