Кіріспе

Американдық революциялық соғыста британдық, француз және АҚШ әскери-теңіз күштерінің қатысуымен болған шайқастар Американдық революциялық соғыста 1775 жылдан бастап британдық Корольдік әскери-теңіз флоты мен Континенттік әскери-теңіз флотының, ал 1778 жылдан бастап француз әскери-теңіз флотының күштерінің қатысуымен бірқатар шайқастар болды. Британдықтар көбінесе сандық артықшылыққа ие болғанымен, бұл шайқастар генерал-лейтенант граф Чарльз Корнуоллистің британдық армиясының капитуляциясына әкелді, бұл оқиға тікелей маңызды бейбіт келіссөздердің басталуына және соғыстың аяқталуына себеп болды. Соғыс басталғаннан бастап вице-адмирал Сэмюэл Грейвс басқарған Британдық Солтүстік Америка эскадрасы негізгі колониялық порттарды блокадалап, патриоттар қауымдастықтарына қарсы шабуылдар жасады. Британдық теңіз күштерінің басымдығына байланысты колониялық күштер бұл әрекеттерді тоқтатуға шамасы келмеді. 1777 жылы колониялық каперлер британдық суларға басып кіріп, сауда кемелерін тартып алды, оларды ресми түрде бейтарап болған француз және испан порттарына жеткізді. Британияға қарсы тұру ниетімен Франция 1778 жылдың ақпанында Америкамен екі шартқа қол қойды, бірақ Британияға қарсы соғыс жариялаудан тартынды. Француздық басып алу қаупі британдықтарды күштерін Англия арнасында шоғырландыруға мәжбүр етті, солтүстік Америкадағы күштерін осал қалдырды. Франция 1778 жылдың 17 маусымында ресми түрде соғысқа кірді, ал Батыс жарты шарға жіберілген француз кемелері жылдың көп бөлігін Батыс Үндістанда өткізді және шілдеден қарашаға дейін ғана Он үш колонияға келді. Бірінші франко-американдық кампанияда вице-адмирал граф Чарльз Анри Гектор д’Эстен басқарған француз флоты Нью-Йорк пен Ньюпортқа қонуға тырысты, бірақ нашар үйлестіру мен қолайсыз ауа райы салдарынан д’Эстен мен вице-адмирал лорд Ричард Хоудың теңіз күштері 1778 жылы кездеспеді. Француз флоты кеткеннен кейін британдықтар оңтүстікке назар аударды. 1779 жылы француз флоты Саваннаны британдықтардан қайтарып алуға тырысқан американдық күштерге көмектесу үшін қайта оралды, бірақ сәтсіз аяқталды, нәтижесінде британдықтар 1782 жылдың соңына дейін бақылауды сақтап қалды. 1780 жылы генерал-лейтенант граф Жан Батист де Рошамбо басқарған тағы бір флот пен 6000 әскер Ньюпортқа қонды және көп ұзамай британдықтар тарапынан блокадаланды. 1781 жылдың басында генерал Джордж Вашингтон мен граф де Рошамбо британдықтарға қарсы шабуылды Чесапик шығанағы аймағында жоспарлады, бұл шабуылды Батыс Үндістаннан вице-адмирал граф Франсуа Жозеф Поль де Грасс басқарған үлкен флоттың келуімен үйлестірді. Британдық вице-адмирал сэр Джордж Брайджес Родни, де Грасс Батыс Үндістандағы ізін қуған, оның кетуі туралы хабардар болды, бірақ француз адмиралының бағытын білмеді. Де Грасс өзінің флотының бір бөлігін Еуропаға қайтарады деп сенген Родни контр-адмирал сэр Сэмюэл Худты және 15 желілік кемені де Грасс Солтүстік Америкада қайда барғанын анықтауға жіберді. Ауруға шалдыққан Родни флотының қалған бөлігімен бірге сауығу, флотын қайта жабдықтау және Атлантикадағы дауылды маусымнан қашу үшін Еуропаға аттанды. Солтүстік Америка мен Батыс Үндістандағы британдық теңіз күштері Франция мен Испанияның біріктірілген флоттарынан нашар болды және британдық теңіз командирлерінің көптеген шешімсіздіктерінен кейін француз флоты Чесапик шығанағына бақылау орнатып, Йорктаунға күш түсірді. Корольдік теңіз күштері 5 қыркүйекте Чесапик шайқасында осы бақылауға қарсы тұруға тырысты, бірақ контр-адмирал Томас Грейвс жеңілді. Француз кемелері теңізден қорғаған франко-американдық күштер генерал Корнуоллис басқарған британдық күштерді қоршап, қоршап алды және капитуляцияға мәжбүр етті, бұл Солтүстік Америкадағы ірі әскери операцияларды аяқтады. Бұл жаңалық Лондонға жеткенде Лорд Фредерик Норттың үкіметі құлады, ал Рокингем министрлігі бейбіт келіссөздерге кірісті. Бұл 1783 жылы Париж шартымен аяқталды, онда король Джордж III Америка Құрама Штаттарының тәуелсіздігін мойындады.

Алғашқы шайқастар

1775 жылғы 19 сәуірдегі Лексингтон және Конкорд шайқасы Жаңа Англияның барлық аймандарынан мыңдаған жасақтарды Бостонды қоршаған қалаларға жинады. Бұл адамдар сол жерде тұрақтап, олардың саны артып, Бостондағы британдық күштерді қоршауға алды, олар мүліктің құрлыққа қарай барлық жолдарын жапты. Британдықтар Нова-Шотландиядан, Провиденстен және басқа да жерлерден жабдықтауларын теңіз арқылы жеткізе берді, себебі порт британдық теңіз күштерінің бақылауында болды. 1775 жылғы көктемде британдық флоттың теңіз үстемдігіне және қарсыластардың қарулы кемелерінің толыққанды болмауына байланысты отаршылдық күштер бұл жүкті тоқтатуға шамасы келмеді. Дегенмен, британдықтар қаланы теңіз арқылы жабдықтаса да, тұрғындары мен британдық әскерлер азық-түлікпен қамтамасыз етілмеді, ал бағалар жылдам өсті. Вице-адмирал Сэмюэл Грейвс бас губернатор генерал Томас Гейджтің басшылығымен Бостон маңындағы Корольдік флотқа қолбасшылық етті. Грейвс Ноддл аралында түрлі маңызды теңіз жабдықтары, шөп және мал үшін сақтау орнын жалдаған, оларды сақтаудың маңызды екенін сезінді, себебі «оларды осы сәтте алмастыру мүмкін емес». Қоршау кезінде қаладағы жабдықтар күннен-күнге азайып бара жатқандықтан, британдық әскерлер Бостон портына азық-түлік іздеу үшін фермаларға шабуыл жасауға жіберілді. Грейвс отаршылдардың аралдарға шабуыл жасауы мүмкін деген ақпарат алғандықтан, Ноддл аралының жанында күзет кемелерін орналастырды. Бұл кемелерде теңіз жаяу әскері де болды. Деректерде Ноддл аралында теңіз жаяу әскерінің немесе әскердің теңіз жабдықтарын қорғау үшін орналасқандығы туралы әртүрлі пікірлер бар. Осыған жауап ретінде отаршылдар Ноддл және Хог аралдарын британдықтарға пайдалы барлық нәрседен тазарта бастады. Грейвс өзінің флагманынан бұл туралы хабар алып, күзетші теңізшілерге Ноддл аралына түсуге бұйрық берді және өзінің жүрек туысы лейтенант Томас Грейвстің басқаруындағы қарулы шхуна HM Armed Schooner Diana-ға отаршылдардың жолын кесу үшін Челси сағасына дейін жүзуге бұйрық берді. Бұл даулы әрекет екі британдық сарбаздың қаза болуына, «Диананың» тұтқындалуына және өртелуіне әкелді. Бұл сәтсіздік Грейвсті Бостон мен Чарльзтаун арасындағы ағыс суларда орналасқан «Грейвсті» Бостонның шығысындағы терең суларға көшіруге мәжбүр етті, онда құрлықтан оқ атылған жағдайда маневрлеуге қолайлырақ болар еді. Ол сондай-ақ Ноддл аралын күзету үшін әскердің жасағын жіберді; отаршылдар аралдағы құнды заттарды бұрыннан алып кеткен немесе жойған болатын. Құрылыс материалдары мен басқа да жабдықтардың қажеттілігі адмирал Грейвсті өзінің екі кемесі «Юнити» және «Полли»-ді Бостоннан Мэйн округінің Макиас қаласына жіберуге уәкілеттік берді. Мур сонымен қатар 1775 жылдың ақпан айында патриоттық ұшқышпен Макиас шығанағында суға батқан «Мейр» кемесінің апатынан мүмкіндігінше көп нәрсені табуға бұйрық алды. Ұзақ келіссөздерден кейін Макиас қала тұрғындары сауда кемелерін және шхунаны ұстап алды. Джеремия О'Брайен бірден үш тұтқынға алынған кемелердің бірін көксеумен жабдықтады. Соғыс кемелерінде көксеу кеменің ортасындағы брондалған суперструктураны білдіреді, ол кеменің екі жағына дейін созылмаған. 1775 жылдың шілдесінде Джеремия О'Брайен мен Бенджамин Фостер тағы екі британдық қарулы шхуналарды, «Дилигентті» және «Татамагушаны» тұтқындады, олардың офицерлері Бакс-Харбор маңындағы жағаға келгенде тұтқындалды. 1775 жылдың тамызында провинциялық конгресс олардың күш-жігерін ресми түрде мойындап, «Макиас Либерти» және «Дилигентті» Массачусетс флотына, олардың қолбасшысы ретінде Джеремия О'Брайенге тапсырды. Бұл қауым соғыс аяқталғанға дейін қарақшылықтың базасы болады. Олардың және басқа да жағалаулық қауымдастықтардың қарсылығы Грейвсті қазан айында жазалау экспедициясына рұқсат беруге итермеледі, оның жалғыз маңызды әрекеті Фалмутты өртеу болды. 30 тамызда Корольдік әскери-теңіз флотының капитаны Джеймс Уоллес, қала тұрғындары «Роуз» тендерінің портқа қуып келген кемесін ұстауына кедергі келтіргеннен кейін, Стонингтон қаласына оқ атты. Уоллес қазан айында Бристоль қаласына да оқ атты, өйткені қала тұрғындары оған мал жеткізуден бас тартты. Колониялардағы осы әрекеттерге ашу Екінші континенттік конгресс Континенттік флотты құрған заң қабылдауға ықпал етті. АҚШ әскери-теңіз флоты 1775 жылғы 13 қазанды өзінің ресми құрылған күні ретінде таниды. Осы күні Конгресс британдық сауда кемелеріне қарсы шабуыл жасау үшін екі қарулы кеме сатып алуға рұқсат берді; бұл кемелер «Эндрю Дория» және «Кабот» аталды. Комиссиядағы алғашқы кеме 4 қарашада сатып алынып, 3 желтоқсанда капитан Дадли Салтонсталлмен комиссияланды. Джон Адамс оның алғашқы басқару ережелерін жазды, ол 28 қарашада Конгресс бекіткен және төңкеріс бойында күшінде болды. Континенттік Конгресс қайта қараған Род-Айленд резолюциясы 13 желтоқсан күні 1775 жылы келесі үш айдың ішінде он үш фрегатты салуға рұқсат берді, бесеуі 32 зеңбірекпен, бесеуі 28 зеңбірекпен және үшеуі 24 зеңбірекпен.

Салдары

Британдықтардың дүркіреп шашырап шегінуі лоялист халық арасында үрей тудырды. Бұл жеңіліс туралы хабар Лондонға да жақсы қабылданбады. Георг III король (Корнуоллистің тапсыруын білгенге дейін) «Біздің флоттың жеңілісін білгеннен кейін [ ] империя қирады деп жай санадым» деп жазды. Француздар Корнуоллисті толық қоршағаннан кейін, олар Чесапик шығанағын нық бақылауларына алды. Бірнеше кішігірім британдық кемелерді басып алумен қатар, де Грасс пен де Баррас өздерінің кіші кемелерін Вашингтон мен Рошамбо әскерлерін Мэриленд штатындағы Хед-оф-Элк қаласынан Йорктаунға тасымалдауға жәрдемдесуге тағайындады. 23 қыркүйекте ғана Грейвс пен Клинтон Чесапиктегі француз флотының 36 кемеден тұратынын білді. Бұл хабар Корнуоллистің 17-сі күні жасырын жіберген хатынан келді, ол көмек сұрап: «Егер сіздер маған жақын арада көмектеспесеңіз, ең жаман жағдайға дайын болуыңыз керек» деді. Нью-Йоркте жөндеу жұмыстарын аяқтағаннан кейін, адмирал Грейвс 19 қазан күні Нью-Йорктен 25 желілік кемемен және 7000 әскерді тасымалдайтын көліктік кемелермен Корнуоллиске көмектесу үшін шықты. Бұл Корнуоллистің Йорктаунда тапсырғаннан екі күн кейін болды. Генерал Вашингтон де Грассқа жеңістегі оның рөлінің маңыздылығын мойындады: «Жердегі әскерлер қандай күш жұмсаса да, қазіргі күресте теңіз флоты шешуші дауыс беретінін сіздер байқаған боларсыздар». Корнуоллистің тапсыруы екі жылдан кейін бейбітшілікке және Ұлыбританияның АҚШ тәуелсіздігін мойындауына әкелді. Адмирал де Грасс флотымен бірге Батыс Индияға қайтып келді. 1782 жылы франко-испандық Ямайканы басып алу жоспарларын тоқтатқан маңызды шайқаста ол жеңіліске ұшырады және Родни оны тұтқынға алды. Оның флагманы «Ville de Paris» адмирал Грейвс басқаратын флот құрамында Англияға қайтып бара жатқанда дауылда теңізде жоғалып кетті. Осы шайқастағы оның әрекеттеріне қатысты пікір таластарға қарамастан, Грейвс қызметін жалғастырып, толық адмирал шеніне көтеріліп, ирландтық пэрлік атағын алды.