Кіріспе

Католик архиепископы, Ватикан банкінің бұрынғы басшысы (1922–2006)

Пол Казимир Марсинкус (/m//ɑr/'/s//ɪ//ŋ//k//ə//s/; 15 қаңтар 1922 – 20 ақпан 2006) – американдық католик архиепископы және 1971 жылдан 1989 жылға дейін «Дін істері институты», көбінесе Ватикан банкі деп белгілі болған мекеменің президенті.

Ерте өмір

Марсинкус Иллинойс штатының Цицеро қаласында литвалық иммигранттардың ұлы және бес баланың ең кішісі болып дүниеге келді. Оның әкесі әртүрлі жұмыстардың қатарында терезе тазалаушы болып жұмыс істеді. 1953 жылы диплом алғаннан кейін, ол Рим Папасының діни академиясында болашақ дипломаттарға арналған екі жылдық бағдарламаны аяқтады және Боливияға тағайындалды, сондай-ақ кейде Папа Иоанн XXIII-нің аудармашысы болып қызмет етті. Пауыл VI басшылығымен ол Папаның шетелге сапарларын ұйымдастыруға көмектесті. Оның бойының ұзындығы мен дене бітімі Пауыл VI-нің "бейресми күзетшісі" ретінде оған жақсы қызмет етті. 1969 жылдың 6 қаңтарында ол Хортаның титул архиепископы ретінде епископтық киелену рәсімін қабылдады. 1979 жылы Марсинкусқа қарсы, солшыл террористік ұйым – Қызыл Бригадалардың, оны ұрлау немесе өлтіру мақсатымен іздеп отырғаны туралы хабар тарады, оның мекенжайы және басқа да құжаттар ұйымның екі мүшесі, Валерио Моруччи мен Адриана Фаранданың пәтерінен табылғаннан кейін. 1981 жылы Иоанн Павел II Марсинкусты архиепископ қылып көтерді және оны Ватикан қалалық мемлекетінің вице-президенті, де-факто губернаторы етіп тағайындады. 1982 жылы ол Португалияның Фатима қаласында Папа Иоанн Павел II-ге жасалған қастандыққа қатысты, шабуыл жасаған, көңілі дұрыс емес дін қызметкері Хуан Мария Фернандес и Крон Папаға штыкпен шабуыл жасаған кезде, оның алдын алды. Шындығында, Португалия полициясының бірнеше қызметкерлері шабуылшыны ұстап, қаруын алып қойды, осылайша Папаның жараланбауына мүмкіндік берді.

Ватикан банкі қызметінде болған жылдары

1968 жылы Пауыл VI Марсинкусты Ватикан банкінің хатшысы етіп тағайындады. 1971 жылы 48 жасында ол президент болып тағайындалды және 1989 жылға дейін осы қызметте қалды. Марсинкус қабілетті әкімші болғанымен, банкирлік тәжірибесі болмаған. Ватикан банкіне алғашқы тағайындалғаннан кейін, ол бірнеше қаржы институтында қысқа мерзімді (күндерден апталарға дейін) оқу және тағылымдамадан өтті. Марсинкус "өзіне тағылған айыптауларды ауыр деп есептейді, бірақ олар АҚШ-та өзін қорғау үшін Ватикан банкінің құпиясын бұзуға жеткілікті дәлелді емес еді. Жоғары деңгейде Марсинкусқа қарсы іс одан әрі жалғастырылмауы туралы келісімге келді" деді. 1982 жылдың шілдесінде Марсинкус Еуропаның газеттері мен журналдарында кеңінен жарияланған қаржылық дау-дамағдарлықтарға, әсіресе Масондық ложа "Пропаганда Дуэ" (немесе "P2") қатысқан "Banco Ambrosiano" банкінің құлдырауына қатысты болды. Марсинкус Багам аралдарындағы Нассауда орналасқан "Ambrosiano Overseas" компаниясының директоры болды және бірнеше жыл бойы "Ambrosiano" банкінің төрағасы, қаржыгер Роберто Кальвимен байланыста болды. Ол сонымен қатар мафиямен байланысы бар Мишель Синдонамен де байланыста болды. 1982 жылдың маусымында Лондонның Блэкфриарс көпірінің астында Кальвидің денесі табылғаннан кейін дау-дамағдарлық кеңейді. Марсинкус ешқашан қылмыстық істе айыпталушы болған жоқ. Ол Ватикан банкінің басшысы қызметінен көп ұзамай кетті, ал банк басқаруын дін қызметкерлері емес адамдар иеленді. Ватикан ақырында кредиторлармен келісім бойынша 145 миллион фунт төледі, ал Марсинкус 1986 жылы "Шіркеуді "Аве Мария" арқылы басқаруға болмайды" деп мәлімдеді. Кейін Марсинкус өзінің сөзін дұрыс түсінбегендерін айтты, ол шын мәнінде: "Менің жұмысшыларым зейнеткерлікке шыққанда зейнетақы күтеді, оларға 'Сізге 400 рет "Аве Мария" төлеймін' деудің қажеті жоқ" деді. 1990 жылдың 30 қазанында ол Ватикан қызметінен кетті.

Дәлелсіз мәлімдемелер

1984 жылы Дэвид Яллоп Марсинкусты Папа Иоанн Павел І-нің болжамды "қатылымы" үшін күдікті деп атады; Яллоп мафия мен еркін мұрагерлерге қатысты бірнеше күдіктілерді айыптады. Мысалы, Лакки Лучаноның туысы деп мәлімдеген Энтони Раймонди 2019 жылы өзінің туысы Марсинкусқа Папаны өлтіруге көмектескенін айтты. Иоанн Павел І-нің өміріне арналған коллекцияны басқаратын Каналле-д'Агордо мұражайының директоры Лорис Серафини бұл болжамды кісі өлтіруді "өзгермейтін миф" деп сипаттайды, ал "Вашингтон Пост" газетінде жарияланған Чико Харлан мен Стефано Питреллинің баяндамасында былай делінген: "Бір Папалық дәрігер жүрек талмасының өлімнің ең мүмкін себебі екеніне сенді. Ал бұрын Папаны емдеген тағы бір дәрігер, себебінің қан айналымымен байланысты екендігіне "клиникалық күмән жоқ" деді."

Кейінгі өмір және өлім

Марсинкус 1990 жылы Чикаго архиепископиясына қайтып келді, кейін Аризонаға зейнетке шықты, онда Сан-Ситидегі Римнің Киелі Климент шіркеуінде көмекші пастор болып қызмет етті. Ол Амброзиано жанжалындағы рөлі туралы әңгімелеуден бас тартты. Архиепископ Марсинкус Аризона штатының Сан-Сити қаласында 84 жасында, себебі белгісіз күйі қайтыс болды.

Танымал мәдениетте

Марсинкусты итальяндық "Құдайдың банкирлері" фильмінде актер Рутгер Хауэр сомдады. Фрэнсис Форд Копполаның "Құда әкесі" фильмінің үшінші бөлігінде актер Донал Доннели архиепископ Гилдей рөлін ойнады. Бұл кейіпкердің Марсинкус негізінде жасалғаны жиі айтылады. 2006 жылы Марсинкусты актер Жак Сернас 2006 жылғы итальяндық телесериал "Папа Иоанн Павел I: Құдайдың күлкісінде" бейнеледі. Том Фланнеридің "Марсинкус" (2006) атты бір актерлік спектаклі Пенсильвания штатындағы Уилкс-Барре және Скрантон қалаларында ойналып, жағымды пікірлерге ие болды. Марсинкусты актер Рэндалл Пол Роберто Фаенцаның 2016 жылғы "La Verità Sta in Cielo" ("Ақиқат көкте") фильмінде ойнады. Джордж Харрисонның "P2 Vatican Blues (Last Saturday Night)" әнінде еске алынған.