Кіріспе

Нью-Мексико штатындағы каньон, АҚШ. Рио-Гранде шатқалы – Рио-Гранде өзенінің ағысы тектоникалық жарылымнан өтетін Солтүстік Нью-Мексикодағы геологиялық құрылым. Колорадо штатының шекарасынан басталып, шамамен 80 километрге созылатын шатқал Таос платосының вулкандық өңіріндегі базальт ағындары арқылы Нью-Мексико штатының Таос қаласының солтүстік-батысынан оңтүстік-батысына қарай жүреді. Шатқалдың тереңдігі Рио-Гранде шатқалы көпірінің оңтүстігінде 800 фут (244 метр) құрайды, ал көпір Таостан солтүстік-батысқа қарай 16 шақырым (10 миль) қашықтықта орналасқан.

Геология

Геологиялық тұрғыдан алғанда, Рио-Гранде шатқалы – соңғы бірнеше миллион жыл ішінде эрозия нәтижесінде қалыптасқан каньон. Рио-Гранде шатқалы мен өзені үлкен Рио-Гранде рифтің ішіндегі топографиялық төмендік бойымен өтеді; жанартаулық қызмет, тектоникалық плиталардың қозғалысы және қиыршық тас пен лава қабаттарының эрозиясы қазіргі танымал, тар және терең шатқалды жасады.

Экожүйе

Каньонның экожүйесі қырдан өзенге дейін 244 метрге (800 фут) төмендейді, бұл өсімдіктер мен жануарлар әлемінің ерекше әртүрлілігін қалыптастырады. Ежелгі пиньон және арша ормандары 500 жылдық ағаштарға мекен. Жануарлардың ішінде құлан, қызылқұйрықты бүркіт, тау көк шоқшысы, дала тышқаны және мүйізді қойлар кездеседі. Климаты жартылай шөлейтті, шілде және тамыз айларында жазғы дауылдар жиі болады, ал қарашадан наурызға дейін қар жаууы мүмкін. Жазғы температуралар ауыспалы, қыста температура төмендейді.

Ұлттық табиғи және табиғатты суретті өзен

1968 жылы Рио-Гранде өзені АҚШ Конгресінің ерекше табиғи және эстетикалық құндылықтарын қорғау мақсатында Ұлттық жабайы және көрікті өзендер жүйесіне енгізген алғашқы сегіз өзеннің бірі болды. Көрікті және жабайы өзен Рио-Гранде шатқалындағы демалыс аймағынан өтеді. Демалыс аймақтарына солтүстіктегі Wild Rivers аймағы және оңтүстіктегі Orilla Verde аймағы кіреді, олар жаяу серуендеу, қайықпен жүзу, балық аулау және кемпинг жасауға қолайлы жағдайлар ұсынады.

Рио-Гранде-дель-Норте ұлттық ескерткіші

2013 жылдың 25 наурызында шатқал және оны қоршаған жерлер Ұлттық ескерткіш – Рио-Гранде-дель-Норте Ұлттық ескерткіші деп жарияланды.

Ақсу

Кеңшаңда II-ден V-ге дейінгі деңгейдегі көпіршікті ағыстар бар, оларды АҚШ Жерді басқару бюросы (BLM) ойын-сауық үшін басқарады. BLM өзен бойында екі жабдықталған демалыс орнын ұстап тұрады, онда жаяу серуендеу, велосипед тебу және басқа да демалысқа мүмкіндіктер бар.

Тарих

Бұл шатқалда көптеген ежелгі петроглифтер де кездеседі. Шатқалдың түбінде Рио-Гранде өзенінің екі жағында жасырын ыстық сулар мен көптеген қираған орындары бар. Бұрынғы Чили тарамдары да сол жерден өткен.

Ғарышкерлерді даярлау

NASA 1971 жылдың наурыз және қыркүйек айларында Аполлон астронавттарын осы жерде геологиялық тұрғыдан даярлады, себебі бұл жер Аполлон 15 қонған жерге өте ұқсас болды. Айда осы дайындықтан өткен астронавттардың арасында Аполлон 15 экипажының Дэвид Скотт және Джеймс Ирвин, Аполлон 16 экипажының Джон Янг және Чарли Дьюк, сондай-ақ Аполлон 17 экипажының Джек Шмитт болды. Атақты геолог оқытушылардың бірі Уильям Р. Мюльбергер еді.