Кіріспе
Норвегиялық бизнесмен Андерс Август Жаре (28 мамыр 1891 – 26 ақпан 1982) – норвегиялық кемешілік магнаты. Жаре заңгер мамандығы бойынша білім алып, 1916 жылдан 1928 жылға дейін Сандефьордта заңгер болып жұмыс істеді. 1950 жылдары норвегиялық билік Жаренің Панкос және т.б. компаниялармен байланысын тергеуді бастады. Жауап ретінде және меншік үлесін жасыру үшін Жаре бұл компаниялардың иесі Аристотель Онассис екенін мәлімдеді. Тергеуді тоқтату үшін Жаре норвегиялық компаниялардың Панкос және т.б. компанияларының активтерін Онассистен нарықтық бағамен сатып алуы мүмкін екенін ұсынды. Осылайша, кемелер норвегиялық ту көтерген кемелерге айналып, бұл сол кезде норвегиялық билік үшін маңызды мақсат еді. Бұл шешім қабылданды және нәтижесінде үлкен сомалар Онассисқа тиесілі компанияларға аударылды. Алайда, мәміленің нәтижесінде кемелерді сатудан түскен ақша Панкостың басқа активтерімен біріктіріліп, Жаренің жасырын шетелдегі капиталының бір бөлігіне айналды, бұл капитал кейінгі жылдары айтарлықтай өсті. Панкоспен байланысын жасыру үшін Жаре 1958 жылы компанияның атын Continental Trust Company (CTC) деп өзгертті. 1976 жылы компания акцияларын Багам (кейін Кейман) аралдарындағы Continental Foundation деген сенім қорына беру арқылы Жаренің CTC-ге меншік құқығына қатысты күмәндауларды сейілтуге тырысты. 1999 жылы Ұлыбританияның жоғарғы соты (Жеке кеңес ретінде) Continental Foundation заңды түрде құрылған сенімгерлік емес екенін растады. 1979 жылы Жаренің бизнесін тексеру кезінде CTC-ге қатысты құжаттар табылды, соның салдарынан салық органдары жаңа тергеу бастады. Тергеу нәтижесінде 1983 жылы Жареге 335 миллионнан астам норвегиялық крона сомасында салық талабы қойылды, бұл Норвегияда салықтан қашу үшін ең ірі салық талабы болды. Салық талабына қарсылық көрсетілді, бірақ 1993 жылы қабылданды. 1994 жылы Жаре мүлкінің басқарушысы Жаренің жоғарыда аталған шетелдік активтерге толық бақылау жасағанын және 40 жылдан астам уақыт бойы биліктен осы бақылауды жасыруға тырысқанын растайтын құжаттарды тапты. 1982 жылы Жаре қайтыс болған кезде оның шетелдегі капиталының құны шамамен 80 миллион АҚШ долларына жетті. Норвегияда мұндай ауқымды және ұзақ мерзімді салықтан қашу деректері жоқ. 1998 жылы Kosmos AS шетелдік активтердің нақты иесі екенін мәлімдеді. Сот процесі басталды, бірақ 2003 жылы Kosmos AS, оның иесі Eikland AS/Morits Skaugen, іс жүргізуді тоқтатты. Норвегияның 2002 және 2003 жылғы екі шешімінде Андерс Жаренің өмірі бойы жоғарыда аталған шетелдік капиталды толық бақылап, нақты иеленгені көрсетілген. Жаренің негізгі банктік байланысы (Lazard) және Кейман аралдарындағы белгілі бір мүдделерімен үш келісім арқылы Жаре мүлкі шамамен 720 миллион норвегиялық кронаны қайтарып алды. Бұл сома одан да жоғары болуы мүмкін еді, бірақ 1970 жылдары Кайман аралдарында тұрған норвегиялық Торлейф Монсеннің іс-әрекетіне байланысты сома азайды. Сол кезде Монсен Жареге және оның шетелдегі капиталына сенімгерлік қызметтер көрсетті және 1976 жылы CTC акцияларын Continental Foundation-ға беруге көмектескен сабаншы болды. 1982 жылы Жаре қайтыс болғаннан кейін Монсен сенімгерлік позициясын пайдаланып, шетелдегі капиталдан едәуір активтерді жымқырып алды. Бұл активтерді Монсен және оның балалары жеке инвестициялар мен жеке шығыстар үшін, сондай-ақ Жаре мүлкін қалпына келтіру және шетелдегі капиталын қайтару бойынша Жаре мүлкінің күш-жігеріне қарсы заңдық шараларды қаржыландыру үшін пайдаланды.
Anders August Jahre (28 May 1891 – 26 February 1982) was a Norwegian shipping magnate. Jahre was educated in law, and worked as a lawyer in Sandefjord from 1916 until 1928. During the 1950s the Norwegian authorities commenced an investigation of Jahre's connections to Pankos et al. In response and in order to conceal his ownership interest, Jahre claimed that these companies were owned by Aristotle Onassis. The investigation was put on hold when Jahre suggested that it might be possible for Norwegian companies controlled by Jahre to purchase Pankos et al. 's floating assets from Onassis at market price. Such ships would in that manner become Norwegian flagged vessels, a goal that at the time was considered important by the Norwegian authorities. This solution was accepted and as a result large sums were transferred abroad to companies ostensibly owned by Onassis. The net result of the transaction, however, was that the cash generated by the sale of the ships was consolidated with Pankos's other assets and became a part of the capital of Jahre's hidden foreign fortune – a fortune that grew substantially in the years thereafter. To conceal his connection with Pankos, Jahre secretly changed the name of the company in 1958 to Continental Trust Company (CTC). A further step intended to counter speculations regarding Jahre's ownership of CTC was taken in 1976, when the shares of the company were transferred to a Bahamian (later Caymanian) trust called Continental Foundation. In 1999 Britain's highest court (sitting as the Privy Council) confirmed that Continental Foundation was not a validly established trust. Because documents relating to CTC surfaced during an audit of Jahre's businesses in 1979, the tax authorities initiated a new round of investigations. The investigations resulted in a tax claim being levied against Jahre in 1983 in an amount in excess of 335 million Norwegian kroner, the largest tax claim that had ever been assessed in Norway for tax avoidance. The tax claim was contested and eventually accepted in 1993. In 1994 the administrator of Jahre's estate came into possession of documents that confirmed Jahre's unlimited control over the above referenced foreign assets, as well as Jahre's many efforts, over a period of more than 40 years, to conceal that control from the authorities. At the time of Jahre's death in 1982 the value of the assets remaining in his foreign fortune totalled some 80 million U. S. dollars. There is no other known instance in Norway of tax avoidance on such a large scale or over such an extended period. In 1998 Kosmos AS asserted that it was the true owner of the foreign assets. Litigation ensued, but in 2003 Kosmos AS, by its owner Eikland AS/Morits Skaugen, discontinued the proceeding. Two Norwegian judgements, from 2002 and 2003 respectively, reflect that Anders Jahre had ultimate control and effective ownership of the above referenced foreign fortune during his lifetime. Through three separate settlements with, respectively, Jahre's main banking connection (Lazard) and certain Cayman interests, the Jahre estate recovered approximately 720 million Norwegian kroner. The amount would have been substantially higher but for the actions of an expatriate Norwegian, Thorleif Monsen, who in the 1970s was based in the Cayman Islands. In that period, Monsen undertook a fiduciary role v. a. v. Jahre and his foreign fortune and acted as the straw man who, among other things, assisted with the transfer of the shares of CTC to Continental Foundation in 1976. After Jahre's death in 1982 Monsen took advantage of his fiduciary position to embezzle substantial assets from the foreign fortune. Those assets were used by Monsen and his children for private investments and personal expenses, as well as to finance legal challenges to the Jahre estate's efforts to recover and repatriate the foreign fortune.
Медициналық зерттеулер үшін Anders Jahre сыйлығы
Jahre өзінің есімімен аталған екі сыйлыққа – негізгі және клиникалық медицина саласындағы зерттеулер үшін қаржы қалдырды, оларды Осло университеті басқарады. Андерс Ягер аға медицина сыйлығы (басты сыйлық) 1960 жылы табыс етілді және қазіргі таңда 1 000 000 NOK көлемінде грант ұсынады, ал жас ғалымдарға арналған Андерс Ягер сыйлығы 1965 жылы табыс етілді және 400 000 NOK көлемінде грант ұсынады. Бұл сыйлықтар – Солтүстік биомедициналық зерттеу қауымдастығындағы ең ірі сыйлықтардың қатарына жатады. Жеңімпаздардың толық тізімін Андерс Ягер медициналық зерттеулерінің бұрынғы жеңімпаздары бетінен қараңыз.