Кіріспе

Алмастан, графиттен және аморфты көміртектен тұратын поликристалл алмастың таза емес түрі. Карбонадо, көбінесе "қара алмаз" деп аталады, табиғи алмастың ең берік түрлерінің бірі болып табылады. Бұл алмаз, графит және аморфты көміртектен тұратын жоғары тығыздықты, микропорозды поликристалл алмастың таза емес түрі, онда порларды толтыратын шағын кристалды шөгінділер және кейде металл қоспалары кездеседі. Титан нитриді (TiN, осборнит) карбонадода табылды. Ол негізінен аллювиалды шөгінділерде кездеседі, әсіресе Орталық Африка Республикасы және Бразилия сияқты экваторлық аймақтарда, мұнда карбонадо алмаздарының көп бөлігі табылған. Оның табиғи түсі қара немесе қою сұр, және ол басқа алмаздарға қарағанда көбірек кеуекті.

Әдеттегі емес қасиеттері

Карбонадо алмастары әдетте бұршақ мөлшерінде немесе одан ірі, көптеген ұсақ қара кристалдардың кеуекті жиынтығы болып табылады. Ең ерекше карбонадолар Орталық Африка Республикасында және Бразилияда кездеседі, олардың ешқайсысы кимберлитпен байланысты емес – бұл әдеттегі әсем тас алмастардың пайда болатын жері. Қорғасын изотоптарын талдау нәтижелері карбонадоның шамамен 3 миллиард жыл бұрын кристалдануын көрсетеді; алайда карбонадо жас шөгінді тау жыныстарында да табылады. Алмаздың пайда болуына қатысты көптеген зерттеулер жүргізілді. Кейбір әдеттегі алмастар пироп және форстерит сияқты мантиенің кең таралған минералдарын қамтиды, бірақ мұндай мантиенің минералдары карбонадода кездеспейді. Керісінше, кейбір карбонадоларда Жер қыртысына тән минералдардың аутигенді инклюзиялары бар; бұл инклюзиялар алмаздың қыртыста пайда болғанын міндетті түрде көрсетпейді, өйткені көзге көрінетін кристалдық инклюзиялар карбонадоға тән кеуектерде кездеседі, бірақ олар карбонадо пайда болғаннан кейін енгізілген болуы мүмкін. Жер қыртысында сирек кездесетін немесе мүлдем жоқ басқа минералдардың инклюзиялары алмаздың тек кеуектерінде ғана емес, ішінара құрамында да табылады: мұндай минералдардың арасында Si, SiC және Fe-Ni құрамы барлар бар. Карбонадоларда инклюзия ретінде ерекше жоғары қысымды минералдар, соның ішінде гексагональды көміртек полиморфы лонсдейлит табылған жоқ, бірақ егер карбонадолар метеорит соқтығысынан пайда болған болса, мұндай инклюзиялар күтілуі мүмкін – бұл төменде келтірілген радиациялық гипотезаға қатысты маңызды мәлімет.

Қаттылық пен қаттылық

Карбонадоның поликристалл құрылымы оны монокристалл алмазға қарағанда төзімдірек етеді. Оның қаттылығы алмаздың басқа түрлерімен бірдей, бірақ ол әлдеқайда берік. Оның поликристаллдық текстурасы бір абразивтік дәннің кесу бетінде алмаз кристаллының бірнеше кристаллографиялық бағыттарын көрсетуге мүмкіндік береді және ең қатты бағыт ең агрессивті кесуді жүзеге асырады. Карбонадодан жасалған кесу құралдары ұзақ қызмет етеді және аз күтімді қажет етеді. Карбонадо 1800 жылдары абразив ретінде танылды және басқа алмаз түрлеріне қарағанда кесу және ұнтақтау тиімділігі үшін жоғары бағаланды. Карбонадоның мәселесі – оның сирек кездесуі. Ол тек екі елде ғана табылады, ал жалпы әлемдік өндіріс бірнеше тоннаны ғана құрайды. Карбонадо қазіргі абразивтер нарығында маңызды тауар емес. 1800 жылдардың соңында, Де Бирс Оңтүстік Африкада алмаз кендерін дамытқан кезде, алмаз бұрғылау үшін өз алмаздарынан гөрі карбонадоны артық көрді. Де Бирс Біріккен кен орындарының бас директоры Гарднер Ф. Уильямс: "Кимберли кендерінде дөңгелек немесе ұңғыма табақшасы кездеседі және бразилиялық карбонадо соншалықты сирек болғандықтан, алмаз бұрғылауда ол өте құнды" деді.

Жерден тыс шығу гипотезасы

Стивен Хаггерти сияқты карбонадоның ғарыштық шығу тегін қолдайтындар, олардың материалдық көзі кем дегенде 3,8 миллиард жыл бұрын болған жұлдыздың жарқырауы (супернова) болғанын ұсынады. Шамамен бір жарым миллиард жыл бойы бірігіп, ғарыш кеңістігінде қаңғып жүріп, 2,3 миллиард жыл бұрын үлкен масса метеорит түрінде Жерге құлаған. Ол Жер атмосферасына кірген кезде фрагменттерге бөлініп, кейін Бразилия мен Орталық Африка Республикасына ажыраған аймаққа соқтығысқан болуы мүмкін, бұл карбонадо алмаз кен орындарының жалғыз екі белгілі орны деп саналады. Өте тотығуға төмен жағдайларда және өте жоғары температурада ғана түзілетін осборниттің болуы, оның ғарыштық шығу тегін көрсетеді.