Кіріспе

Мысырдағы көлдер

Төмендіктердің болуы Тошка жаңа аңғары жобасының құрылуына көмектесті, ол Шейх Зайед каналы арқылы іске асырылды. Бұл канал Мубарак сорғы станциясынан басталып, Насер көлінен суды каналға көтереді және мақсаты – оңтүстік аңғар аймағын дамыту.

Этимология

"Тошка" атауының шығу тегі туралы екі пікір бар. Біріншісі – "тошка" сөзі екі буыннан тұрады: "тоши" немесе "тошо" және "ки", "ке" немесе "ка". "Тоши" – аңғарда өсетін дәрілік шөптердің бір түрі, ал "ки" нубия тілінде немесе аймақта "жер", "үй" немесе "отан" дегенді білдіреді. Олай болса, "Тошка" тұтастай алғанда "Губейра өсімдігінің мекені" деген мағынаны береді.

Екінші, көбірек қабылданған пікір бойынша, көлдер бұл аймақта Асуан жоғары бөгеті салынғаннан кейін суға батқан Нубия ауылының (Ескі Нубия: ⲧⲱϣⲕⲉⲁ) атымен аталған. Сол ауылды еске алу үшін жаңа қала салынды.

Тоски шайқасы

1889 жылы Тошка аймағында британдық әскер мен Махди мемлекетінің әскері арасында танымал шайқас болды. Махдишілер Абдул Рахман әл-Нұжуми басшылығымен Суданнан жорық жасап, Нил аңғарын түрік және британ билеушілерінің сыбайлас жемқорлығынан тазарту, Махди дінін Египетке тарату және Ахмет Орабиді түрмеден босату мақсадында екенін жариялады. Эфиопияның жоталарынан келіп толысқан су Нил өзеніне қысым жасады және Асуан су қоймасының су тасқынын бақылау жоспарын сынақтан өткізді. Алғаш рет, қыркүйек айында осы алып су қоймасы теңіз деңгейінен 183 метрлік ең жоғары деңгейге жетті. Насер көлінен артық су эоцендік әк тасты жазықтықтың оңтүстік шетіндегі ойысқа ағылып, босатыла бастады. Қыркүйек және қазан айларында бассейнге күніне 32 мен 98 миллион куб метр су құйылды. 1998 жылдың қараша айында ХҒС-дегі (Халықаралық Ғарыш станциясы) астронавттар ең шығысқа орналасқан көлдің пайда бола бастағанын байқады. 1999 жылдың соңына қарай батысқа қарай үш қосымша көл қатарымен пайда болды, ал батыстағы көл 2000 жылдың қыркүйегі мен 2001 жылдың наурызы аралығында қалыптаса бастады. Бұл көлдер әлі жеке-жеке атау алған жоқ. Тошка көлдерінің жалпы ауданы шамамен 1300 шаршы километр (502 миль²) құрайды деп есептеледі. 2006 жылғы мәліметтерге сәйкес, көлдердің деңгейі 2001 жылғы деңгейден төмен, ал бұрынғы және қазіргі жағалаулар арасында батпақты жерлер мен құм төбелері пайда болды. Үш үлкен көлден төмен орналасқан кішкентай көл толығымен құрғап қалды. Көлдердің деңгейі Насер көліне жақын жердегісінен бастап, ең төменгі жақтағысына дейін әртүрлі болады.

Құлдырау

2000 жылдардың соңына қарай Тошка аймағында ауыл шаруашылығы қызметі күшейді, фермерлер Тошка көлінен және Насер көлінен суды ауыл шаруашылығына пайдалана бастады. Ауыл шаруашылығы қызметінің артуы нәтижесінде аймақта экономикалық өсім байқалды, ал Шейх Зайед каналының солтүстік-шығысында орналасқан Тошка ауыл шаруашылығы жобасын қолдау үшін жаңа қала салынды. Жаңа Тошка қаласы 2000 жылғы №199 Президент жарлығымен құрылды және 2006 жылғы №268 Президент жарлығымен орналасқан жері өзгертілді, мақсаты – біртұтас қалалық қауымдастық құру. 2022 жылы Тошка көлдерінің толуы аймақта тіркелген ең жоғары су деңгейіне жеткізді, сонымен қатар шығыс алабының солтүстігінде және оңтүстігіндегі төмендіктерде жаңа көлдердің пайда болғанын көрсетті. Бастапқы көлдердің ауданы 2001 жылғы деңгейден айтарлықтай өсті, шығыс жағында тағы 3 көл пайда болды. Су деңгейінің көтерілуі судың жеткілікті болуына байланысты аймақтың ауыл шаруашылығы алқаптарына маңызды әсер етті, олар судың молдығы арқасында едәуір өсті. Нәтижесінде Тошка ауыл шаруашылығы жобасы сумен жарақтандырудың артуынан үлкен пайда көрді, ал ауыл шаруашылығы саласының өсуіне байланысты аймақтың экономикасы жақсарды.

География

Жаңа көл жүйесі эндорхейлік, яғни сулар теңізге ешқашан ағып шықпайды. Нилден келген су көлдерді жасайды және жер асты суының толуына көмектеседі; бірақ шөл температурасының салдарынан булану деңгейі өте жоғары. Жаңа көлдерде әзірше көптеген балықтар бар болғанымен, осы жоғары булану деңгейі уақыт өте келе судың тұздылығын арттырып, балық қорын азайтуы және жаңадан құрылған флора мен фаунаға зиян келтіруі мүмкін. Тошка ойпаты сейсмикалық жағынан белсенді Нубия дөңгелегінің ішінде жатыр. Мысыр үкіметі айналасындағы аймақты, сондай-ақ "Жаңа Аңғар жобасы" деп белгілі жобаны дамытуда. Жоспар бойынша су жолы Қарға оазисіне дейін созылады. Нил ресурстарын пайдалану Нил бассейні бастамасымен реттеледі; алайда, Тошка жобасы келісімді бұзбайды, себебі су Насер көлінен тек қана өзеннің жоғары ағысындағы судың көп көлемі көл деңгейін көтергеннен кейін ғана аударылады.