Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
597 ж.б.з.д. Қытай мемлекеттері Чу және Цзинь арасындағы шайқас.
597 BCE battle between the Chinese states of Chu and Jin
Би шайқасы б.з.д. 597 жылы Көктем және Күз кезеңінде, қазіргі Қытай аумағындағы Чу және Цзинь ең ірі мемлекеттері арасында болды. Чэнпу шайқасынан кейін үш жарым онжылдық өткен соң, онда Цзинь Чуды шешуші түрде жеңген болатын, бұл шайқас Чу үшін маңызды жеңіс болды және оның билеушісі Чжуанның Жоу әулеті мемлекеттері арасындағы гегемондық беделін нығайтты.
The Battle of Bi was fought during the Spring and Autumn period in 597 BC, between the major states of Chǔ and Jìn, in what is now modern day China. Occurring three and a half decades after the Battle of Chengpu, where Jin decisively defeated Chu, the battle was a major victory for Chu, cementing the position of its ruler King Zhuang as a hegemon among the states of the Zhou Dynasty.
Өмірбаян
Цзинь және Чу мемлекеттері заманындағы ең күшті мемлекеттердің қатарында болды, бірақ Цзинь мәдениет және тегі тұрғысынан Чжоу мемлекетінің заңды мұрагері саналса, Янцзы өзенінің орталық аймағында көптеген қытай емес мәдениеттерді қамтитын Чу мемлекеті ең жақсы жағдайда жартылай өркениетті мемлекет деп есептелді. Цзинь мен Чу арасындағы бәсекелестік Чжудың Ченпу шайқасындағы шешуші жеңілісімен аяқталды, онда Цзинь герцогы Вэнь мемлекеттер арасында гегемон атанды; Вэнь герцогы қайтыс болғаннан кейін, Чу солтүстікке жорықтар арқылы өз беделін қайта орнатуға тырысты, бірақ Цзяо Дунның Цзиньдің премьер-министрі болуы тікелей қақтығысқа түсуге оларды тартындырды. Бұл жағдай 601 жылғы Цзяо Дунның өлімімен, ал келесі жылы Цзинь герцогы Чэннің өлімімен, содан кейін 598 жылғы Цзяоның ізбасары Си Кэнің (郤缺) өлімімен күрт өзгерді. Патша Чжуан Цзинь басшылығындағы тұрақсыздықтан пайдаланып, жеке өзі солтүстікке жорыққа шықты.
The states of Jin and Chu were both among the most powerful of their time, but while Jin was considered a legitimate Zhou state in terms of culture and lineage, the state of Chu, whose territory encompassed many non Chinese cultures in the middle Yangtze River, was considered a half civilised state at best. The Jin–Chu rivalry had last come to a head with the decisive defeat of Chu at the Battle of Chengpu, where Duke Wen of Jin became hegemon among the states; after the death of Duke Wen, Chu attempted to reassert its position with northern campaigns, but the presence of Zhao Dun as premier of Jin rendered them unwilling to risk direct conflict. This situation would change dramatically with the death of Zhao Dun in 601 BC, as well as the death of Duke Cheng of Jin the following year, followed by that of Zhao's successor Xi Que (郤缺) in 598 BC. King Zhuang made use of the resulting instability among the Jin leadership, and personally led a campaign northward.
Науқан
Чжуан патшасы Цзэнь мемлекетін нысанаға алып, ол Цзиньмен одақтас болғандықтан, Цзэньді Чжуға адалдығын ауыстыруға мәжбүр етті. Осы уақытта Цзинь әскерлерінің жаңа қолбасшысы Сунь Линфу әскерін Цзэньге көмекке жіберді, бірақ Сары өзеннің солтүстік жағалауында орналасқанда Цзэньнің қарсыласуын естіді. Бұл Цзинь қолбасшылары арасында Чжу әскерімен шайқасу қажет пе, деген дауға себеп болды. Сонымен бірге, Чжу әскері 30 лиге кері шегініп, лагерін құрып, Цзиньдің шабуылын күтті.
King Zhuang targeted the state of Zheng, which was an ally of Jin, and successfully forced Zheng to switch allegiance to Chu. Meanwhile, Xun Linfu, the new commander of the Jin armies, led his forces to relieve Zheng, only to learn of the surrender of Zheng en route, while camped along the northern bank of the Yellow River. This created a rift among the Jin commanders, about whether to meet the Chu forces in battle. At the same time, Chu's armies retreated by 30 li and decamped, awaiting the Jin offensive.