Кіріспе

Текате (teˈkate) – Мексиканың Баха-Калифорния штатындағы қала. Қала АҚШ-Мексика шекарасының ар жағында, Калифорния штатындағы Текате қаласымен шектес. 2019 жылғы мәліметтер бойынша, қала халқы 108 860 адамды құрайды. Кумейяй тілі әлі де Текате маңындағы тауларда, әсіресе Джунтас-де-Нежиде қолданылады. Куучамаа жасыл шөптерге, жабайы гүлдерге және құстарға толы. Текате тұрғындары мен туристер оның көптеген жолдарында жаяу және велосипедпен серуендеуді ұнатады. 1829 жылы Мексиканың Альта-Калифорния губернаторы Хосе Мария де Эчеандия Хуан Бандиниге Текате аңғарын Ранчо Текате ретінде сыйға берді. 1836 жылы таулы аймақта тұратын Кумейяй тайпасы, бұрынғы миссиялық жаңа кірушілердің көмегімен ранчоға шабуыл жасап, тонады. Олар ранчо үйін қоршап алды, бірақ ішіндегілер Сан-Диегодан келген күштердің араласуына дейін қарсы тұра алды. Мал-мүлігі мен жылқысы ұрланып, үйі өртелген Бандини, Сан-Диего маңындағы басқа ранчо иелері сияқты, оқшауланған ранчоны тастап кетуге мәжбүр болды. Кумейяй тайпасымен қақтығыстардың жалғасуына байланысты Бандини ешқашан қайтып оралмады, ал 1838 жылы оған Ранчо Джурупа сыйға берілді. 19 ғасырдың соңында фермерлер мен малшылар Бандинидің осы жерде қоныстану әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін Текатеге алғаш рет келді. Олар мұндағы мол табиғи ресурстарды байқап, қоныстануға шешім қабылдады. Текатедегі судың көптігі мен құнарлы топырағы оны өнімді шаруашылық нарығы үшін өте қолайлы жерге айналдырды. Зәйтүн, жүзім және астық Текатедегі негізгі өнімдерге айналды. Өнеркәсіптік сектор кофе өңдеу және сыра қайнату өсімдіктерінің құрылысымен бірге дамыды. Қала 1888 жылдың 2 сәуірінде негізделді және 1892 жылдың 12 қазанында ресми түрде қала мәртебесін алды. 1919 жылы губернатор Эстебан Канту қала үшін алғашқы қалалық жоспарды жасауды инженер Луис Павонға тапсырды. 1953 жылы Текате муниципалитеті Тихуана муниципалитетінен бөлініп, Текате муниципалитетінің орталығы болып белгіленді. Текате дәстүрлі инфрақұрылымымен және сәулетімен танымал, қаланың орталығындағы басты алаңымен, сондай-ақ қалалық әкімшілік және тарихи шіркеуі жаяу арақашықтықта орналасқан.

География

Текате теңіз деңгейінен шамамен 539,50 метр биіктікте орналасқан және мұхитқа жақындығы салдарынан қоңыржай климатқа ие. Аймақта жыл сайын жаңбыр жеткілікті мөлшерде жауады, бұл бұталар мен сирегірек ағаштардың өсуіне мүмкіндік береді. Жағалау климатынан шөл климатына біртіндеп өту жарты аралының шығыс беткейінде, бірнеше шақырым қашықтықта байқалады. Қаланың шығысындағы жердің көп бөлігі ежидолар, яғни кооперативтік шаруашылықтарға тиесілі. Текате – қаладан өтетін шағын өзеннің де, Альта Калифорниядағы (АҚШ жағындағы) шекарадағы шағын елді мекеннің де атауы, ол «Текатитито» деп аталады (халық саны шамамен 100 адамды құрайды; почта индексі 91980).

Климат

Текате жаз айларында ыстық әрі құрғақ, ал қыс айларында салқын және кейде жаңбыр жауады. Бұл аймақ жазды ыстық, Жерорта теңізі климатына жатады.

Білім

Текате қаласында Баха-Калифорния автономды университетінің Текате бөлімшесі орналасқан. Университетте инженерлік факультет бар. Текатеде әр жыл сайын 5-сынып оқушылары арасында жарыс өткізіледі, онда олар өздерінің қаласын жақсартуға бағытталған идеяларын ортаға салады. Ең жақсы жобалар облыстың әр қаласынан таңдалған ең жақсы жобалармен бәсекелеседі. Облыс жеңімпазы басқа штаттардың жеңімпаздарымен күш сынасады, ал жалқы жеңімпаз Мексика Президентімен кездеседі.

Көлік

Текате Мексиканың Федералдық 2-ші тас жолының шанышқысында орналасқан, ол Тихуананы Мексикалимен орталық Сьерра таулары арқылы жалғастырады. Бұл ескі, екі жолақты, шығыс-батыс бағытындағы ақысыз жол. Камподан (Калифорния) ай сайын Текатеге "Текате билеті" деп аталатын пойыз қатынайды (қазіргі уақытта бағыт бойындағы туннельде болған өрт салдарынан тоқтатылған). Бұл пойызды Тынық мұхитының оңтүстік-батыс теміржол мұражайы басқарады. Қалада Макловио Эррерада орналасқан Текате әуежайы бар, бірақ ол жол жүргізушілердің аздығынан жұмыс істемейді. Оның орнына Текате тұрғындарына жақын орналасқан Тихуана халықаралық әуежайы (TIJ) қызмет көрсетеді, ол Мексиканың көптеген ірі қалаларына рейстер ұсынады. TIJ Текатеге Мехикали халықаралық әуежайынан гөрі жақын болғандықтан, Текате тұрғындары оны жиі пайдаланады.