Кіріспе
Ағылшын суретшісі Уильям Тиллер (William Tillyer, 1938 жылдың 28 қыркүйегінде туған) – сурет, акварель және гравюра дәстүрінде жұмыс істейтін британдық суретші. Оның көзқарасы үнемі өзгеріп отырады; пейзаждар, натюрморттар және портреттер сияқты классикалық сюжеттерді тарихи дәстүрлерге сын салып, әртүрлі жұмыстарда жаңаша түсіндіріп, қайта қарастырады. 1950 жылдан бері Тиллер халықаралық көрмелерге қатысып келеді, ал оның туындыларын Ұлыбританияның Өнер кеңесі, Бруклин өнер мұражайы, Заманауи өнер мұражайы (MOMA), Тейт Британия және Виктория мен Альберт мұражайлары сияқты ірі мекемелердің коллекцияларында кездестіруге болады. Тейт коллекциясында Тиллердің кем дегенде 15 жұмысы бар, соның ішінде «High Force» (1974).
William Tillyer (born 28 September 1938) is a British artist working within painting, watercolour and the printmaking tradition. His approach is constantly evolving; redefining and reinterpreting classic subject matter, such as landscapes, still lifes and portraits, in methods that challenge historical traditions and vary between bodies of work. Since the 1950s, Tillyer has exhibited internationally, and his work can be found in the collections of major institutions including the Arts Council of Great Britain, the Brooklyn Art Museum, the Museum of Modern Art (MOMA), Tate Britain and the Victoria and Albert Museum. There are at least 15 works by Tillyer in the Tate collection, including High Force (1974).
Ерте өмір және білім
Миддлсборо қаласында туған Тиллер 1956-1959 жылдары Миддлсборо өнер колледжінде сурет өнерімен айналысты. Содан кейін 1960-шы жылдары Лондонға көшіп, Слэйд өнер мектебінде сурет өнерін негізгі мамандық ретінде және гравюраны қосымша пән ретінде оқыды. Сол жерде ол Уильям Колдстрим мен Энтони Гросспен танысты. 1959 жылы Тиллердің екі картинасы – «Сурет және теңіз, бұлттар мен жағажай» (екеуі де 1958 жылғы) – «Жас өнершілер» көрмесіне ілікті. Бұл Англияның өнер мектептеріндегі студенттердің ең жақсы жұмыстарын көрсету үшін жыл сайын ұйымдастырылатын көрмелер сериясының оныншысы еді. Сол жылы картиналарды Виктор Пасмор, Терри Фрост, Эндрю Фордж, Сери Ричардс және Уильям Тернбулл таңдады. Слэйдте оқығаннан кейін Тиллер Париждегі 17-ші шеберханада Стэнли Уильям Хейтердің жетекшілігімен гравюраны зерттеу үшін француз үкіметінің стипендиясын алды. Тиллердің Арнольфини галереясындағы көрмесінен әсерленген Джейкобсон оның тағы төрт гравюрасын – «Құрғақ көл» топтамасын жариялады. 1971 жылы оның 26 гравюрасы Лондондағы Өнер кеңесінің Серпентин галереясындағы жаңа Гравюра галереясында көрсетілді. Кейін Джейкобсон оларды саудаға шығарғаннан кейін Тиллердің гравюралары кеңінен танылып, бағаланды. Дэвид Хокни, Сэм Фрэнсис, Рой Лихтенштейн, Эд Руша және Энди Уорхол сияқты басқа суретшілер де оларға ынтамен жауап берді. Бұл екі жақтылық, әрине, бар, және оны іздесеңіз анық көрінеді. Бірақ оны зерттеу тәсілі стандартты сипаттамалар беруді қауіпті етеді: ештеңе көрінетіндей емес. Олар, әрине, «органикалық» және «геометриялық» – бұл анықтамалар жеткілікті. Бірақ «импульстік» дегені нысандар жоспарланбағанын және ойланбағанын білдіреді, ал бұл аксиомалық түрде дұрыс емес. Тиллер суреттік риториканы шеберлікпен қолданады, геометриялық нысандар сияқты ойластырылған түрде, бірақ стихиялы және эмоционалды көрінетін нысандарды пайдаланады. Тиллер табиғатты бақылайды, сонымен қатар адамның еңбегін де бақылайды. Дизайн әлемі оның табиғат әлемімен бірдей байланысты, ал «дизайн» термині заманауи және классикалық өнердің «идеал» деп аталатын аспектілерін қамтиды. Оның процесі конструктивті де, деконструктивті де. «Төртбұрышты форма» (1990) сияқты картиналарында ол формалар мен белгілерді ойластырылған түрде құрастырғанын көреміз. Шығарманың формасы суретшінің оны жасау алдында және барысында ойша жоспарлағанын көрсетеді. Кенеп төртбұрышты және ақ. Оның төменгі сол жақ бұрышында жиектері тегіс емес қара төртбұрыш, ал одан жоғары немесе артынан көтеріліп тұрған көк параллелограмм, оның төменгі жиегі жоғалып бара жатқан сияқты. Қалған барлық формалар импульстік, бірақ олардың анық контурлары суретшінің өздігінен жасалған сызықтарын жоққа шығарады. Органикалық, бірақ геометриялық; импульстік, бірақ рационалды. Тиллердің табиғат туралы, сонымен қатар адамның өндірісі мен логикасы туралы сөйлейтін элементтерді бейнелеуі оның өнерінің басынан бері бар: табиғаттың өзі де логикалық процестерге бағынады және біз екеуінен де тұратын ортада өмір сүреміз. Оның суреттерін қабылдауды үзу әдеті өнердің жасанды процедуралары мен нәтижелерін шындық деп қате түсінуімізді тоқтату ниетінен туды – яғни, нақты нәрсенің сенімді бейнесі ретінде. Осыдан бастап серияның мәні ашылады. «Аркадияда өмір сүру» деген атау француз барокко суретшісі Николя Пуссеннің екі картинасына сілтеме жасайды. Олардың бастапқы атаулары қазір белгісіз. Олар көбінесе «Et in Arcadia ego» (1627/1637–38) деп аталады, бұл өзі екіұшты фраза, оны «Мен де Аркадияда өмір сүрдім» деп аударуға болады. Екі нұсқада да малшылар саркофагты қарап тұр. Бұл олардың тас ескерткішті жаңадан тауып, оның мағыналы эпитафиясын оқып, оның мәнін түсіну процесінде бейнеленгенін білдіреді. Тіпті Аркадияда, мінсіз денсаулықпен байланыстырылатын сол мал бағу жерінде де өлім билік етеді. Пуссеннің адамдары мен саркофаг арасындағы қарама-қайшылық анық: олар мен олардың табиғи ортасы өмір сүреді, ал ол өлім туралы айтады. Тиллердің сериясы да осы идеямен кеңінен байланысты. Оның түсті формалары табиғатқа сілтеме жасай алады, бірақ ол бізге олардың тек акрил (демек, жасанды) пигменттер екенін анық көрсетеді, олар табиғи емес және тірі емес панельге жағылған, ал номиналды «төртбұрышты форма» Поуссиннің адам жасаған қабірінің аналогы болуы мүмкін.
Үрейлі симметриялар
1993 жылы Бернард Джейкобсон галереясында Тиллердің "Қорқынышты симметриялар" сериясы көрсетілгенде, каталогқа Мартин Гейлордтың бірнеше апта бұрын жазған мақаласы қайта басылды. Гейфорд Йоркширде Тиллермен кездесіп, табиғат және ландшафт туралы оның ойларын, сондай-ақ акварель сурет өнеріне қатысты пікірлерін – өзінікі мен ең маңызды алдыңғыларының, яғни Александр және Джон Роберт Козенс, Дж.М.У. Тернер, Джон Селл Котман және т.б. туралы талқылады. 1993 жылдың басында Корольдік академияда "Британ акварелінің алтын ғасыры" атты ірі көрме өтті. Тиллердің осы көрмеге қатысты пікірін білу маңызды болды, осы арқылы оның өзінің осы ортаны қолдануына назар аударуға болады. Тиллер осы "алтын ғасырдың" негізін қалаушыларына қызығушылық танытты және Виктория дәуірінің орта шеніндегі суретшілердің күрделі әрі әсем акварельдерінен өзін алшақтатты, олар, оның айтуынша, майлы бояулармен бәсекелесу үшін жасалған, бірақ бәрібір оларға жете алмады. "Әрбір ортаның өзіндік ерекшелігі бар. Маңыздысы – осы орта арқылы қандай ойды жеткізу." 2013 жылы Миддлсброудегі MIMA (Миддлсброу қазіргі заманғы өнер институты) Тиллердің 1996 жылдан бергі алғашқы ірі ретроспективті көрмесін өткізді. 2017 жылдың соңында Бернард Джейкобсон "Art Newspaper" басылымында 2018 жылғы көрме кестесінің көп бөлігін Тиллерге арналған көрмелермен толтыратынын, Миддлсбро туған суретшінің жаңа және тарихи туындыларын қамтитын "бес жеке көрме ашатынын" жариялады. 1969 жылдан бері Тиллердің өкілі болып табылатын Джейкобсон: "Ол кезде ол белгілі емес еді, мен содан бері оған адал болдым. Мен оны Сезанн мен Матисс арқылы Констеблдің мұрагері деп санаймын. Ол – жүйеден мүлдем тыс, өте жасырын адам, мен оның беделін түзеуге тырысамын." 2018 жылы Тиллер өзінің ең ірі туындысын жасады – "Алтын шабуылшы", 9 метрлік, 5 панельдік акрил тордан жасалған, еркін ілінетін туынды, онда бояу сурет арқылы тоқылғандай көрінеді. Тиллер осы суреттерді "Ткань суреттері" деп атайды.