Кіріспе

Тасманияның Жоғарғы соты – Австралияның Тасмания штатындағы ең жоғары сот. Австралия сот жүйесінде Тасманияның Жоғарғы соты орта деңгейде орналасқан, төменгі соттардың шешімдері бойынша апелляциялық өкім шығару құқығына ие, сонымен қатар Соттың қабылдаған шешімдері Австралияның Жоғарғы сотында апелляция ретінде қарастырылады. Соттың тұрақты отырыстары Тасманиядағы Хобарт, Лансестон және Берни қалаларында өтеді. Соттың апелляциялық алқасы тек Хобартта ғана отырады.

Соттың тарихы

Ван Димен жерінің Жоғарғы соты (сол кезде Тасмания деп аталған) 1823 жылғы 13 қазандағы Корольдік патент хаты арқылы құрылды және 1824 жылғы 10 мамырда қызметін бастады. Бұл сот Австралиядағы ең көне Жоғарғы сот болып табылады және Жаңа Оңтүстік Уэльс Жоғарғы сотынан он күн бұрын құрылды. Тасмания және Жаңа Оңтүстік Уэльс жоғары соттары 1823 жылғы Жаңа Оңтүстік Уэльс заңы арқылы құрылды, бұл заң осы соттарға Жаңа Зеландия бойынша юрисдикция берді. Сэр Джон Педдер, оның құрметіне Педдер көлі аталған, соттың алғашқы бас судьясы болды. Сот алдында алғаш рет сөз сөйлеген адвокат – Джозеф Тайс Геллибранд, ол Тасманияның бірінші бас прокуроры болып тағайындалды және жаңа соттың алғашқы күні ант берді. Соттың алғашқы ісі Уильям Тиббстің ісі болды, ол кінәлі деп танылып, адам өлтіруде айыпталды және 3 жылға жер аударылды.

Соттың құзыреті

Оның азаматтық істер бойынша шексіз юрисдикциясы бар және ең ауыр қылмыстық істерді қарайды. Австралия сот жүйесінде ортаңғы деңгейде орналасқан. Жоғарғы Соттың құрамында іс жүргізу бөлімі (бастапқы юрисдикция деп те аталады) және апелляциялық бөлімі (немесе апелляциялық юрисдикция) бар. Азаматтық істер бойынша апелляциялық юрисдикцияда отырғанда ол "Толық құрамды сот"; қылмыстық істер бойынша ол "Тасмания қылмыстық апелляциялық соты" деп аталады. Соттың апелляциялық бөлімінен апелляция Австралияның Жоғарғы Сотына жолданады. Бұрын Лондондағы Тайлық Кеңесінің Сот комитетіне Апелляциялық соттың немесе Қылмыстық апелляциялық соттың (екеуі де Апелляциялық бөлімнің құрамында) шешімдеріне шағымдануға мүмкіндік болған, бірақ 1986 жылы Австралия Парламенті 1986 жылғы Австралия Заңын қабылдағаннан кейін бұл тоқтатылды. Аталған заң Австралия соттарынан Тайлық Кеңесіне түсетін барлық шағымдарды, сол кезде қаралып жатқан істерді қоспағанда, тоқтатты. 50 000 доллардан кем сомаға талас туған немесе келісім бойынша шығарылған азаматтық істерді, ерекше жағдайларды қоспағанда, Магистрат соты қарастырады. Сот Тасманиядағы Магистрат сотынан қылмыстық және азаматтық істер бойынша апелляцияларды қабылдайды. Қылмыстық істерде айыпталушыға қарсы жеткілікті дәлел бар-жоғын анықтау үшін қолданылатын алдын ала сот отырыстары (коммиттал процестері) 1959 жылғы Әділет туралы заңға (Tas) енгізілген өзгерістермен 2000 жылы жойылды. Аталған заңда, егер айыпталушы өзін кінәлі емес деп таратса, оны Жоғарғы Сотта соттау үшін міндетті түрде бұйрық шығарылуы керек. Австралияның басқа кейбір штаттарынан айырмашылығы, Тасманияда Жоғарғы Сот пен Магистрат соты арасында аралық сот бөлімшесі жоқ (мысалы, "Ауданы сот" немесе "Округтік сот").

Соттың құрамы

Тасманияның Жоғарғы соты губернатордың Атқару кеңесінің ұсынысы бойынша тағайындалған, ең көп жеті судьядан тұрады. Атқару кеңесі – штат премьер-министрін қоса, жоғары дәрежелі министрлерден құралған орган. 2017 жылғы мәлімет бойынша Тасманияның Жоғарғы сотының судьялары:

Ассоциациялық судья, бұрын Мастер деп аталған, төменгі дәрежелі сот қызметкері, азаматтық және қылмыстық іс жүргізудегі негізінен процедуралық мәселелерге, сондай-ақ азаматтық іс жүргізудегі залал мөлшерін (талап етілетін сомаларды) бағалаудың кейбір жұмыстарына жауапты.