Кіріспе
Австралиялық заңгер және бұрынғы генерал-губернатор (1923–2017)
Сэр Ниниан Мартин Стивен (15 маусым 1923 – 29 қазан 2017) – ағылшын туған австралиялық судья, 1982 жылдан 1989 жылға дейін Австралияның 20-шы генерал-губернаторы қызметін атқарды. Бұрын ол 1972 жылдан 1982 жылға дейін Австралияның Жоғарғы сотының судьясы болды. Стивен шотландтық ата-аналарынан Англияда дүниеге келген. Бала кезінде Франция, Германия, Шотландия және Швейцарияда тұрып, 16 жасында Австралияға келді. Стивен Екінші дүниежүзілік соғыста Австралия армиясында қызмет етті, содан кейін заңгерлік мансабына қадам басты. Ол Австралияның жетекші конституциялық заңгерлерінің біріне айналды. Стивен 1970 жылы Виктория Жоғарғы сотына, ал 1972 жылы 48 жасында Жоғарғы сотқа тағайындалды. Ол соттың "орталықтанған топтарының" мүшесі деп есептелді. 1982 жылы Стивен Малколм Фрейзердің ұсынысымен генерал-губернатор болып тағайындалды. Өкілеттік мерзімінде екі рет парламентті таратуға келісім берді, мұндайды жасаған жалғыз генерал-губернатор осы кісі болды. Өкілеттік мерзімі аяқталғаннан кейін де Стивен қоғамдық өмірде белсенді болып, табиғатты қорғаушы және түрлі халықаралық трибуналдардың мүшесі ретінде жұмыс істеді. 94 жасында қайтыс болды, ол Австралияның ең ұзақ өмір сүрген генерал-губернаторы атанды.
Ерте өмір
Стивен шотландтық ата-анасы Барбара (қызметтік аты Крюкшенк) және Фредерик Браун Стивеннің ұлы ретінде Англияның Оксфордшир округындағы Неттлбед қаласында дүниеге келді. Оның әкесі, шофер, құс шаруашылығымен айналысушы және Бірінші дүниежүзілік соғыста мотоцикл курьеры, туғаннан кейін көп ұзамай отбасын тастап, Канадаға эмиграциялап, жаңа отбасы құрды; ұлына ол қайтыс болғанын айтты және 2003 жылға дейін шындықты білмеді. Стивеннің анасы, бұрын қызметші болған, Квинслендтің бай мал өсірушісі Грэхам Милнидің мұрагері Нина Милниге ақылы серік болды; оның есімі оның құрметіне қойылған. Балалық шағында олар үшеуі Швейцарияда (Женева, онда крещениеден өтті және Монтрё), Францияда (Париж, Канн және Сен-Каст-ле-Гильдо) және Германияда (Висбаден) тұрды. Мильн оны 1938 жылы Нюрнбергке алып барды, онда 5-12 қыркүйекте өткен Grossdeutschland Рейхспартеитагына қатысты, оны ол фотоға түсірді. 1929 жылы олар Эдинбургке көшіп келді, сонда Стивен формальды білім алуын бастады. Мильн Стивеннің білімін төледі, ол Шотландияда (Джордж Уотсон колледжі және Эдинбург академиясы), Лондонда (Сент-Пол мектебі) және Швейцарияда (Чиллон колледжі, Монтрё) білім алды. Ол Мильнмен бірге саяхаттады, ал анасы Шотландияда қалып, пансионат ашты. 1940 жылы үштігі соғыстан қашу үшін Мельбурнге көшіп барды, алдымен Oriental Hotel-ге орналасып, содан кейін Linden Hall-да пәтер жалдады.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1941 жылдың желтоқсан айында университеттегі бірінші курсын аяқтағаннан кейін Стивен Мельбурн университетінің полкінде жартылай штатпен қызмет ету үшін Азаматтық әскери күштерге қосылды. Жапонияның Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуынан кейін Стивен 1941 жылдың 8 желтоқсанынан 1942 жылдың 15 ақпанына дейін толық уақытты әскери оқудан өтті, содан кейін Батыс Австралияда қызмет ететін Австралия Корольдік артиллериясының 10-шы далалық полкіне бағындырылды. Одан кейін ол Екінші Австралия императорлық күштеріне ауысты. 1943 жылдың соңында Стивен Австралия Корольдік инженерлеріне ауыстырылды, ол 1944 жылдың сәуірінен тамызына дейін Жаңа Гвинеяда 43-ші Австралия су көлігі компаниясында қызмет етті. Содан кейін ол курстарға қатысып, 1945 жылдың сәуірінде офицерлік курсын аяқтады. Лейтенант ретінде ол Жаңа Гвинея мен Жаңа Британиядағы 41-ші Австралия десанттық кемелер компаниясында қызмет етті. 1945 жылдың тамызында ол Борнеодағы Лабуанға жіберілді, соғыс аяқталғаннан кейін келді және 1946 жылдың қаңтарына дейін онда қызмет етті. Австралияға оралғаннан кейін, ол 1946 жылдың 5 ақпанында запасқа шығарылды.
Заң мансабы
Стивен соғыс аяқталғаннан кейін оқуын аяқтады және 1949 жылы Виктория адвокатурасына қабылданды. 1960 жылдары ол Австралияның жетекші конституциялық және коммерциялық заңгерлерінің біріне айналды. 1966 жылы патшаның кеңесшісі (Queen's Counsel) болып тағайындалды. Стивенді либералдық үкімет Жоғарғы Сотқа тағайындағанымен, ол штаттар құқығын дәстүрлі консервативтік тұрғыдан қорғаушы емес екенін көрсетті. Ол сэр Гарфилд Барвиктің өте консервативті көзқарастары мен Лионель Мерфидің радикализмі арасындағы "орталыққа" қосылды. 1982 жылы ол "Koowarta v Bjelke Petersen" ісінде Австралия конституциясының "сыртқы істер жөніндегі өкілеттіктер" туралы кең ауқымды түсіндірме жасаған көпшілік шешімге қатысты.
Бас губернатор
1982 жылдың наурыз айында премьер-министр Малкольм Фрейзер королева Елизавета II-нің Сер Ниниан Стивенді Сер Зельман Коуэннен кейін Австралияның генерал-губернаторы болып тағайындау туралы ұсынысын мақұлдағанын хабарлады.
Кейінгі жұмыстар
1989 жылы Стивен Австралияның қоршаған орта жөніндегі бірінші елшісі атанды. 1991 жылы ол Солтүстік Ирландиядағы бейбіт келіссөздерінің екінші кезеңінің төрағасы болып тағайындалып, қиын міндетті атқарды. 1991 жылдан 1995 жылға дейін ол Халықаралық сотта Шығыс Тимор (Португалия Австралияға қарсы) ісі бойынша арнайы судья болып жұмыс істеді (1991–1995). 1993 жылдан 1997 жылға дейін ол Югославия және Руандадағы соғыс қылмыстарын тергеу жөніндегі халықаралық трибуналдардың судьясы қызметін атқарды. 1998 жылдан бастап ол Австралия азаматтығы кеңесінің төрағасы болды. 1994 жылы ол Бангладештің саяси шиеленістерін реттеу үшін БҰҰ Бас хатшысының арнайы өкілі ретінде жұмыс істеді. 2013 жылдың қыркүйегінде Филип Айрес жазған Стивеннің толық ғылыми өмірбаяны – «Фортунат Вояджер» жарық көрді. Айрес сондай-ақ Виктория адвокаттар жаңалықтары үшін Стивеннің мансабын қысқаша баяндады.
Жеке өмір және өлім
1949 жылы маусымда Стивен Валери Мэри Синклерге (1925 жылдың 4 шілдесі – 2019 жылдың 3 қарашасы) үйленді және олардың бес қызы болды. Стивен мен оның әйелі Австралияның ішкі ботаникалық бақтарының демеушілері болды. Ол 2017 жылдың 29 қазанында 94 жасында Мельбурнда қайтыс болды. Стивеннің мемлекеттік жерлеу рәсімі 8 қарашада Мельбурн қаласындағы Сент-Пол соборында өтті.