Кіріспе

20 және 21 ғасырлардағы австралиялық судья Мэри Женевьева Годрон (5 қаңтар 1943 жылы туған) – австралиялық заңгер және судья, Австралия Жоғарғы Сотының алғашқы әйел судьясы. Ол 1981 жылдан 1987 жылға дейін Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының бас прокуроры болды, содан кейін Жоғарғы Сотқа тағайындалды. 2002 жылы зейнетке шыққаннан кейін Халықаралық еңбек ұйымына қосылып, 2011 жылдан 2014 жылға дейін оның Әкімшілік трибуналының төрағасы қызметін атқарды.

Ерте өмір

Гаудрон 1943 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльстің солтүстік ауылдық аймағындағы Мори қаласында жұмысшы отбасындағы Эдвард және Грейс Гаудронның қызы болып дүниеге келді. Кейін ол Моредегі күнделікті өмірдің бір бөлігі болған және оның барлық түрдегі кемсітушілікке қарсы күресуіне әсер еткен, жергілікті австралиялықтарға қатысты қатыгез нәсілшілдік туралы айтты. 1951 жылы Х. В. Эватт 1951 жылғы референдумда «жоқ» деп дауыс беруді насихаттау үшін Мори қаласынан өтті. Сол кезде Мензиес либералдық үкіметі Австралия Конституциясын өзгертуге тырысып, Австралия Коммунистік партиясын тыйымдауды көздеді. Эватт көк түсті Holden пикапының артында жиналған аз ғана адамдарға алдағы референдум мен Конституция туралы айтты. Гаудрон Эватттың не туралы сөйлеп тұрғанын білмей, «Мырза, Конституция деген не?» деп сұрады. Эватт оған «парламенттерді басқаратын заңдар» екенін түсіндірді. Гаудрон оның Он қағидаға ұқсас ба екенін сұрады, ал Эватт «оны үкіметтің Он қағидасы деп атауға болады» деді. Содан кейін Гаудрон бір данасын сұрады, және Эватт оған пошта арқылы жіберді. Гаудрон екі тас тақташа күткен, бірақ кішкентай брошюраны алғаннан кейін көңілі қалды. Бірақ мектептегі зорлық көрсетушілер брошюраның еш пайдасы жоқ деді, Гаудрон оның заңгерлерге өте пайдалы екенін және бір күні ол заңгер болатынын айтты.

Білім

Годрон Армидейлдегі Сент-Урсула колледжінде білім алған. 1960 жылы Гаудронға Сидней университетінде бакалавр дәрежесін алу үшін федералды үкімет стипендиясы тағайындалды, ол оны 1962 жылы тәмамдады. 1961 жылы ол жартылай штат бойынша заң бакалавры дәрежесін оқуға кірісіп, 1965 жылы үздік дипломмен және университеттің заң медалімен бітірді. Гаудрон Елизавета Эваттан кейін екінші әйел және медальмен марапатталған бірінші жартылай штат студенті болды. 27 жастағы жас кеңесші ретінде ол жоғары сотта өз бетінше істі сәтті қорғады, өйткені талапкер Питер О'Шонесси өзінің аға кеңесшісі Клайв Эватты қызметтен босатып, оның қабілетін тәжірибелі заңгерге қарағанда жоғары бағалады. О'Шонессидің сөзінше, "Ол елдің бес заңгер ақсақалының алдында қолдаусыз тұрған, осы "сұңғыла бойлы қыз" сияқты батыр кейіп жасады. Олар, әрине, оның батылдығына, оның әдемілігіне, жарқыраған зиялына, сөздерінің көркемдігіне, әдептілігіне, сүйкімділігіне және салмақтылығына тәнті болды. Ал бәрін есептегенде, оның осы істі өз мойнына алуындағы қайратқа да тәнті болды." Гаудронның тағы бір маңызды ісі 1972 жылы болды, ол Уитлэм Еңбек үкіметі үшін Келісу және Төрелік комиссиясы алдында тең еңбекақы ісін сәтті қорғады. 1972 жылдың басында Гаудрон бір ер адам-заңгер досымен барға кіргенде, официант досына барда әйелдерге қызмет көрсетілмейтінін хабарлады. Гаудрон "барменшіге досым әйелді қаламайтынын, өйткені ол өзімен бірге әкелгенін шыдамдылықпен түсіндірді", соңында "кейбір дау-дамабылдарды" тудырды, ол Еңбек саясаткері Клайд Кэмеронның назарын аударды, ол мұндай жыныстық дискриминацияның әлі де бар екенін білмегенін айтты. Гаудрон "осы қонақ үйдегі дискриминация келесі сайлаудан кейін ол Еңбек қатынастары министрі болғанда, оның басқаратын дискриминациямен салыстырғанда ештеңе емес" деді. Гаудронның Төрелік комиссиясындағы ең маңызды ісі 1979 жылы босанған әйелдерге демалыс беру туралы маңызды сот ісі болды, ол толық жұмыспен қамтылған және тұрақты жартылай жұмыспен қамтылған барлық қызметкерлерге бір жылдық ақысыз демалыс беруге мүмкіндік беретін стандарттарды белгіледі. 1979–1980 жылдары Гаудрон Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Заң қызметтері комиссиясының алғашқы төрағасы болды. Гаудрон 1980 жылдың мамырында отставкаға кеткенге дейін вице-президент лауазымын атқарды.

Оқытушы, КК және Бас адвокат

Гаудрон қысқа уақыт бойы Жаңа Оңтүстік Уэльс университетінің заң мектебінде дәріс оқыды, содан кейін 1981 жылдың ақпан айында ол Жаңа Оңтүстік Уэльстің бас заңгері болып тағайындалды, Австралияның кез келген юрисдикциясындағы бірінші әйел бас заңгері. Сол жылы ол (сонда) Жаңа Оңтүстік Уэльстегі алғашқы әйел Королеваның кеңесшісі (QC) болды. Гаудрон бас заңгер ретінде Тасмания бөгеттері ісі сияқты Жоғарғы соттың маңызды істерінде Жаңа Оңтүстік Уэльс үшін даулады. 1981 жылдан 1986 жылға дейін Маккуори университетінің кеңесінде қызмет етті, ал 1984 жылдан 1986 жылға дейін Вуллонгонг университетінің консультативтік кеңесінің төрағасы болды. Джон Тухи мен Гаудрон сотқа мүшелер болып тағайындалды. 44 жасында Гаудрон Эватт, МакТирнан және Диксоннан кейін төртінші жас судья, сондай-ақ бірінші әйел судья болды. Жоғарғы сот судьясы ретінде Гаудрон Австралия заңдарының барлық саласына үлкен үлес қосты, ең бастысы – Австралияның қылмыстық құқығына, «техникалық шеберлікті сот отырысын жүргізуші судьялардың қазылар алқасына басшылық ету міндеттемелерін қатаң түрде орындауын талап етуге бейімділікпен» үйлесетін үкімдер арқылы. Дитрих патшайымға қарсы және Мабо ісі, сондай-ақ судья МакХьюмен бірлесіп шығарған «Castlemaine Tooheys Ltd v South Australia» ісі. Гаудронның жазу стилінде ерекше эмоционалдық байлық болмағанмен, оны ең жақсы есте сақтайтын үкім – Мабо ісі болды, онда судья Динмен бірлескен үкімде Австралияның аборигендерге бұрынғы қарым-қатынасы «бұл ұлттың тарихының ең қараңғы тұсы» екенін айтты. 1988 жылғы Австралияның екі жүз жылдық мерекесіне орай Австралия орденінің серігі (AC) марапаты Жоғарғы соттың жеті судьясының алтауына табыс етілді. Гаудрон бұл сыйлықты түсіндірместен қабылдаудан бас тартты.

Зейнеткерлік

2002 жылы 21 маусымда Гаудрон 2003 жылдың 10 ақпанынан бастап Жоғары соттан зейнеткерлікке шыққандығын хабарлады. Ол соттан бар болғаны 60 жасында, міндетті зейнеткерлік жасына жете алмай 10 жыл бұрын кетті. Гаудронның ерте зейнеткерлікке шығуы заңгерлік қоғамдастықтың барлық салаларында өкініш тудырды. Гаудронның жақын досы болған судья Майкл Кирби оның кеткенінен кейін соттың мінезі өзгеріп, "еркектер басым орынға" айналғанын көп рет айтты. 2003 жылдың наурыз айында Гаудрон Швейцарияның Женева қаласындағы Халықаралық еңбек ұйымына (ХЕҰ) қосылды. 2004 жылы ол Беларусьтегі кәсіподақ құқықтарын зерттеу комиссиясының мүшесі болды.

Сын

Гаудрон мансабында кейде сынға ұшыраған. 1987 жылы Жоғарғы сотқа тағайындалған кезде, Жаңа Оңтүстік Уэльс заң журналы «Джастиниан» анонимді түрде «жасалмаған және жасаған қателіктердің қайғылы тізімі, сондай-ақ басқалардың лайықты талаптары» оның тағайындалуына қарсы келуі керек екенін, ал оның «сот қызметіне лайық емес сезімталдығы» болғанын жариялады. Ол зейнетке шығуын хабарлағанда, анонимді ғалым Гаудронның оның жақтастары қойған үміттерге жете алмағанын, ал Жоғарғы сот судьяларының арасында Гаудрон «тұрақсыз» және «әрине соттың ең ұлыларының қатарында емес» екенін айтты. Тасманияның дискриминацияға қарсы комиссары Джоселин Скат: «Оның заңгер және адвокат ретіндегі үлесі ерекше болды. Бұл оның әйел екендігі тұрғысынан да маңызды болды» деді.