Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Франциядағы футбол туралы жалпы мәлімет
Overview of football in France
Футбол Франциядағы ең танымал спорт түрі болып табылады. Француз футбол федерациясы (FFF, Fédération Française de Football) – ұлттық басқару органы, елдегі кәсіби және әуесқой футболдың барлық аспектілерін қадағалауға жауапты. Федерация Франция кубогын ұйымдастырады және Францияның ерлер, әйелдер және жастар ұлттық футбол командаларының басшыларын тағайындауға жауапты. 1-ші және 2-ші лигаларды басқару, ұйымдастыру және басқару жауапкершілігі Лига 1 және Лига 2 футбол лигасына (LFP) жүктеледі. LFP елдің ең жоғары екі лигасының лигасы кубогын ұйымдастыруға да жауапты. Француз футбол федерациясы сонымен қатар шетелдік департаменттер мен аумақтар лигаларын қадағалайды және тәуелсіз Монако мемлекетінде орналасқан AS Monaco футбол клубына үйлестіреді. 2022 жылы FFF-де 2,1 миллион лицензия иесі, 1,8 миллион ойыншы және 14 мың тіркелген клуб болды, бұл Германиядан кейін Еуропадағы тіркелген ойыншылардың саны бойынша екінші орын. Қазіргі заманғы футбол 1872 жылы Ле-Хаврде ойнаған ағылшыз теңізшілері арқылы енгізілді. Бүгінде Франциядағы футболды еуропалық емес шығу тегі бар адамдар, әсіресе Сахара асты Африкадан және Солтүстік Африкадан келген адамдар табысты ойнап жатыр, олар қала шеткерлерінде (banlieue) өте көп кездеседі. Еуропалық емес ойыншылардың маңыздылығы Францияның әлем чемпионатында жеңіске жеткен құрамында да көрінді, онда 23 ойыншының тек алтауы ғана еуропалық текті болды. Франция – футболдағы супердержава; CIES Футбол обсерваториясының мәліметінше, 2023 жылы Франция Бразилиядан кейін әлемдегі екінші орында тұр, оның 1033 футболшысы шетелде ойнайды. Statista мәліметтері бойынша, әлемдегі шамамен 130 мың кәсіби футболшының 6 368-і Франциядан шыққан, бұл Бразилиядан (10 694) және Мексикадан (9 223) кейін әлемдегі үшінші орын.
Association football is the most popular sport in France. The French Football Federation (FFF, Fédération Française de Football) is the national governing body and is responsible for overseeing all aspects of association football in the country, both professional and amateur. The federation organizes the Coupe de France and is responsible for appointing the management of the men's, women's, and youth national football teams in France. The federation gives responsibility of Ligue 1 and Ligue 2 to the Ligue de Football Professionnel (LFP) who oversee, organize, and manage the country's top two leagues. The LFP is also responsible for organizing the Coupe de la Ligue, the country's league cup competition. The French Football Federation also supervises the overseas departments and territories leagues and hosts football club AS Monaco, a club based in the independent sovereign state of Monaco. In 2022, the FFF had 2.1 million licensees, 1.8 million players and 14,000 registered clubs, the second highest number of registered players in Europe after Germany. Modern football was introduced nine years later in 1872 by English sailors playing in Le Havre in 1872. Today, football in France is especially being played successfully by people of non European origin, in particular people of Subsaharan origin and people from North Africa who are overrepresented in the Banlieue. The importance of players of non European origin is also reflected in the composition of the French World Cup winning team where only six of the 23 players were of European descent. France is a football superpower; by its footballers playing around the world, according to the CIES Football Observatory, in 2023, France is the second country in the world behind Brazil, with the most footballers playing abroad with 1,033. According to Statista, of the estimated 130,000 professional football players worldwide, 6,368 originated from France, the third highest number in the world after Brazil (10,694) and Mexico (9,223).
Ұлттық чемпионат
Ұлттық Чемпионат – француз футболының үшінші дивизионы. Лигада Ligue de Football Professionnel мүшесі болып табылатын бірнеше клуб бар, бірақ бұл лига негізінен LFP-нің кірісін кішірек үлестерге бөлуден бас тартуы себепті осы ұйыммен басқарылмайды, осылайша олар лигадағы көптеген әуесқой клубтармен ынтымақтасып, олардың кәсіби деңгейге жеткеніне көмектесе алады. Лиганы Франция Футбол Федерациясы реттейді, ол 1993 жылы National 1 деген атпен құрылған. Лигада 20 клуб бақталастық жүргізеді және Франция әуесқойлар чемпионатымен бірге жоғарылау және төмендеу жүйесі бойынша жұмыс істейді.
The Championnat National is the third division of French football. Though the league has several clubs that are members of the Ligue de Football Professionnel, it is not governed by the organization primarily because of the LFP's refusal to divide its profits into smaller shares, so they can collaborate with the many amateur clubs in the league to help them become professional. The French Football Federation moderates the league, which was founded in 1993 under the name National 1. Contested by 20 clubs, it operates on a system of promotion and relegation with the Championnat de France amateur.
Ұлттық чемпионат 2
Championnat National 2 – француз футболының төртінші дивизионы және әдетте 72 футбол клубынан тұрады. Лигаға қатысатын клубтардың көпшілігі әуесқой клубтар, бірақ шағын бөлігі жартылай кәсіби клубтар болып табылады. CFA 72 клубтан құралған, олар 18 клубтан тұратын 4 параллель топқа бөлінген. Ол Францияның үздік резервтік командалары мен әуесқой клубтарына ашық, алайда Championnat National-ға көтерілуге тек әуесқой клубтар ғана құқылы. Әр топтағы ең жоғары көрсеткен әуесқой командасы жоғары дивизионға көтеріледі, ал олардың орнына Championnat National-дың ең төменгі көрсеткен 4 командасы келеді.
The Championnat National 2 is the fourth division of French football and normally features 72 football clubs. Most clubs that participate in the league are amateur clubs, but a small number of clubs are semi professional. The CFA consists of 72 clubs spread into 4 parallel groups of 18. It is open to the best reserve teams in France and amateur clubs in France, although only the amateur clubs are eligible for promotion to the Championnat National. The highest placed amateur team in each pool are promoted, replaced by the 4 lowest placed in the Championnat National.
Ұлттық чемпионат 3
Championnat National 3 – француз футболының 5-ші дивизионы. Ол әдетте 12 топқа бөлінген 168 командадан тұрады, топтар аймақтық лигалармен үйлесімді болу үшін құрылған. Әр тобында жеңіске жеткен он екі команда (әуесқой және жоғары дивизиондардағы кәсіби командалардың резервтік құрамдары) Championnat National 2-ге көтеріледі. Championnat National 3-тен төмендеу, команданың топтағы орнымен және клубтың қай аймаққа жататынымен анықталады. Әдетте, әр аймақтық лигаға сол топты құрайтын лигадан бір клуб төмендеп шығады.
The Championnat National 3 is the 5th division in French football and normally consists of 168 teams in 12 groups of 14 organised to align with the regional leagues. The twelve teams (both amateur and reserves of professional teams in higher divisions) that top their league are promoted to Championnat National 2. Relegation from Championnat National 3 is defined by both position in the group and the region the club belongs to. Normally, one club is relegated to each regional league that feeds that group.
Төменгі бөлімдер
Кейбір өңірлік лигалар Ligue du Football Amateur ұйымдастырып, басқарады. LFA Франция футбол федерациясының қадағалауымен аймақтық және аудандық лигалардың қызметін басқару және біріктіруге жауапты.
Some of regional leagues are organised and managed by the Ligue du Football Amateur. The LFA, under the watch of the French Football Federation, is responsible for administering and federating the actions of the regional and district leagues.
1-бөлім Феминин
1-ші Фемьин Лигасы – Франциядағы әйелдер футбол клубтарының ең жоғары лигасы. УЕФА бойынша, Дивизион 1 Фемьин Еуропадағы ең үздік лига деп танылады. Лига 1918 жылы Алиса Миллиат құрған, және Францияда әйелдер футболына тыйым салынғанға дейін 12 маусым бойы сәтті жұмыс істеді. Лига 1974 жылы қайта құрылып, 1975 жылы ресми түрде жаңартылды. Онда 12 клуб бақталастық көрсетеді. Лига төменгі лигалармен бірге жоғарылау және төмендеу жүйесі бойынша жұмыс істейді, ал басқарушы органы – Франция Футбол Федерациясы. Лига D1 Arkema деп аталады. Лион ең көп, 16 лига титулын жеңіп алды.
Division 1 Féminine is the top league for women's football clubs in France. Division 1 Féminine is ranked the best league in Europe according to UEFA. The league was originally created in 1918 by Alice Milliat and ran for 12 successful seasons until women's football was banned in France. The league was refounded in 1974 and officially reinstated in 1975. It is contested by 12 clubs. The league operates on a system of promotion and relegation with lower leagues and is governed by the French Football Federation. The league is known as D1 Arkema. Lyon has won the most league titles at 16.
Төменгі бөлімдер
2-ші дивизион – француз әйелдер футболының екінші лигасы, онда 12 клуб бақталастырады. Төменгі лигаға түсу – 24 толық кәсіби клубтан тұратын және екі топқа бөлінген 3-ші дивизионға түсу. Төртінші деңгей – Régional 1 Féminine.
Division 2 Féminine is the second tier of French women's football, contested by 12 clubs. Relegation is to Division 3 Féminine, contested by 24 fully professional clubs split into two groups. The fourth level is Régional 1 Féminine.
Шетелдік лигалар
Францияның теңіз артындағы департаменттері мен аумақтарындағы лигалар тиісті қауымдастықтары тарапынан, Франция Футбол Федерациясының қадағалауымен басқарылады. Франция Футбол Федерациясының ережелеріне сәйкес, лигалардағы клубтар өздерінің аймақтық орналасуына байланысты конфедерация жарыстарына қатысуға құқылы. Мысалы, Реюньон жоғары лигасының чемпионы КАФ Чемпиондар лигасына қатысуға мүмкіндік алады.
The leagues based in the overseas departments and territories of France are run by their respective associations under the watch of the French Football Federation. Under the rules of the FFF, clubs in the leagues are allowed to participate in confederation competitions based on their regional locations. For example, the champion of the Réunion Premier League is allowed inclusion into the CAF Champions League.
Кубок жарыстары
Францияның ең маңызды кубогы – Кубок Франции. Дегенмен, әртүрлі деңгейдегі клубтарға бағытталған бірнеше басқа ұлттық кубоктар да бар. Кубок Франции – француз футболындағы ең басты нокаут кубогы. Францияның барлық әуесқой және кәсіби футбол клубтары, соның ішінде теңіз артындағы департаменттер мен аумақтардағы клубтар оған қатыса алады. Финал «Стад де Франс» стадионында өтеді және 2016/17 маусымында 100 жылдығы тойланды. Лига кубогы – Францияның екінші маңызды кубогы. Ол Франциядан тыс жерлерде Француз лигасының кубогы деп белгілі болды және Лига де Футболь Професьонель ұйымдастырған нокаут лигасының кубогы еді. Кубок Францииден айырмашылығы, ол тек LFP мүшесі болған кәсіби клубтарға ғана ашық болды. 2020 жылы ойын кестесінің тығыздығын болдырмау үшін жарыс тоқтатылды. Trophée des Champions әр шілде айында Кубок Франции жеңімпаздары мен Лига 1 чемпиондары арасындағы бір реттік матч ретінде өткізіледі. Францияның аймақтық әуесқой лигалары Франция футбол федерациясы басқаратын өз кубоктарын ұйымдастырады. Мысалы, Coupe Bourgogne тек Бургундия аймағындағы әуесқой клубтар үшін арналған. Жастар кубоктарының ішінде Купе Гамбарделла, Купе Насьональ және Купе Федераль бар. Coupe Gambardella – француз футбол клубтарының 19 жасқа дейінгі командалары арасында өткізілетін кубок. Купе Насьональ футбол клубтарының 13 және 15 жасқа дейінгі командалары үшін екі жарыс өткізеді, ал Купе Федераль 16 жасқа дейінгі командалар үшін ұлттық кубок жарысын ұйымдастырады. Coupe de l'Outre Mer – 2008 жылы құрылған футбол кубогы. Ол теңіз артындағы аумақтардың ұлттық футбол командаларының бір-бірімен жарысуына арналған.
The most important cup competition in France is the Coupe de France. However, several other national cups are targeted at clubs at different levels. The Coupe de France is the premier knockout cup competition in French football. It is open to all amateur and professional football clubs in France, including clubs based in the overseas departments and territories. The final is played at the Stade de France and, during the 2016–17 season, celebrated its 100th anniversary. The Coupe de la Ligue was the second major cup competition in France. It was known outside France as the French League Cup and was a knockout league cup competition organised by the Ligue de Football Professionnel. Unlike the Coupe de France, it was only open to professional clubs who were members of the LFP. The competition was discontinued in 2020 to prevent fixture congestion. The Trophée des Champions is played each July as a one off match between the Coupe de France winners and the Ligue 1 champions. Regional amateur leagues of France organise their own cup competitions that are run by the French Football Federation. For example, the Coupe Bourgogne only features amateur clubs that are based in the region of Burgundy. Men's youth cups include the Coupe Gambardella, Coupe Nationale, and the Coupe Fédérale. The Coupe Gambardella cup competition held between the under 19s of the French football clubs. The Coupe Nationale holds dual competitions for the under 13 and under 15 teams of football clubs, while the Coupe Fédérale holds a national cup competition for under 16 teams. The Coupe de l'Outre Mer is a football cup competition that was created in 2008. It was designed to have the national football teams of the overseas territories compete against each other
UEFA әйелдер Чемпиондар лигасы
Лион (Жеңімпаздар: 2010–11, 2011–12, 2016–17, 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2021–22. Финалисттер: 2009–10, 2012–13. Жартылай финал: 2020–21, 2022–23.) Париж Сен-Жермен (Финалисттер: 2014–15, 2016–17.) Париж ФК (Жартылай финал: 2012–13. Жартылай финал: 2010–11.) Монпелье (Жартылай финалистер: 2009–10, 2017–18.)
Lyon (Winners: 2010–11, 2011–12, 2016–17, 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2021–22. Runners up: 2009–10, 2012–13. Quarter finals: 2020–21, 2022–23.) Paris Saint Germain (Runners up: 2014–15, 2016–17.) Paris FC (Semi finals: 2012–13. Quarter finals: 2010–11.) Montpellier (Quarter finalists: 2009–10, 2017–18.)
Ұлттық құрамалар
Франция ұлттық футбол құрамасы – халықаралық футбол жарыстарында Францияны ұсынатын команда. Франция 1930 жылы өткен алғашқы әлем чемпионатына қатысқан төрт еуропалық команданың бірі болды және бұл жарысты жеңген сегіз ұлттық құраманың қатарында. Олар 1998 жылы, чемпионатты өз елінде өткізгенде, финалда Бразилияны 3:0 есебімен жеңіп, тұңғыш рет әлем чемпионы атанды. 20 жылдан кейін, 2018 жылы Ресейде өткен чемпионаттың финалында Хорватияны 4:2 есебімен жеңіп, екінші әлем титулын жеңіп алды. Франция 1984 және 2000 жылдары екі рет Еуропа чемпионатын жеңіп, турнирді үш рет қабылдады, соның ішінде 1984 жылғы жеңіске жеткен турнирді де өткізді. 2001 жылы Конфедерациялар кубогында жеңіске жеткеннен кейін, Франция ФИФА ұйымдастырған үш маңызды ерлер турнирін (ФИФА Әлем чемпионаты, ФИФА Конфедерациялар кубогы және Олимпиада турнирі) жеңген алғашқы ұлттық құрама болды. Кейін Аргентина мен Бразилия да 2004 және 2016 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында жеңіс туын көтерді. Франция 2021 жылы УЕФА Ұлттар лигасының да чемпионы атанды. Франция әйелдер ұлттық футбол құрамасы халықаралық әйелдер футболында елдің намысын қорғайды. Франция бастапқыда халықаралық аренада күрескен, алғашқы үш ФИФА Әйелдер Әлем чемпионатына және алты тікелей Еуропа чемпионатына ілікпеген. Алайда, жаңа мыңжылдық басынан бастап Франция Еуропадағы тұрақты құрамалардың біріне айналды, 2003 жылы алғаш рет ФИФА Әйелдер Әлем чемпионатына қатысып, соңғы үш Еуропа чемпионатына қатарынан ширек финалға өтті. Сондай-ақ, 2019 жылғы Әйелдер Әлем чемпионатын қабылдап, ширек финалға жетті. Франция жастар ұлттық футбол құрамалары 16 жасқа дейінгі құрамадан бастап 21 жасқа дейінгі құрамаға дейін жас топтары бойынша құрамалардан тұрады. Аимэ Жаке бас жаттықтырушы болғаннан бері, аға құрамаға шақырылған ойыншылардың барлығы 21 жасқа дейінгі құрамада халықаралық тәжірибе алған болуы керек деген жазбаша емес қағида бар.
The France national football team represents France in international football. France was one of the four European teams that participated at the inaugural World Cup in 1930 and are one of eight national teams to have won the competition, which they did in 1998 when they hosted the Cup, defeating Brazil 3–0 in the final. They won their second world title 20 years later, after defeating Croatia 4–2 in the final of the 2018 edition in Russia. France also won two European Championships in 1984 and 2000, and hosted the tournament on three occasions, including their victorious 1984 campaign. Following France's 2001 Confederations Cup victory, they became the first national team to win the three most important men's titles organised by FIFA: the FIFA World Cup, the FIFA Confederations Cup, and the Olympic Tournament. This would be followed with Argentina and Brazil's victories at the Summer Olympics in 2004 and 2016. France additionally went on to win a UEFA Nations League title in 2021. The France women's national football team represents the country in international women's football. France initially struggled on the international stage failing to qualify for three of the first FIFA Women's World Cups and the six straight UEFA European Championships before reaching the quarter finals in the 1997 edition of the competition. However, since the beginning of the new millennium, France have become a mid tier national team and one of the most consistent in Europe, having qualified for their first ever FIFA Women's World Cup in 2003 and reaching the quarter finals in the last three consecutive European Championships. They also hosted the 2019 Women's World Cup, reaching the quarter finals. The France national youth football teams consists of age specific national teams beginning with the France national under 16 football team and ending with the France national under 21 football team. Since the coaching tenure of Aimé Jacquet, there is an unwritten rule among senior national team coaches that players called up to the national team must have had prior international experience with the under 21 team.
Француз футбол стадиондары
40 000 немесе одан көп орындықтары бар стадиондар қосылған.
Stadiums with a capacity of 40,000 or higher are included.
1-ші лига
Клуб иесі (тері) Болжамдық жиынтық таза байлығыБрест Денис Ле СентЖемістер мен көкөністерКлермон Ахмет ШеферЛе-Хавр Винсент ВольпеЛенс Жозеф Огурлиан Amber CapitalИнвестицияларЛилль Merlyn PartnersИнвестицияларЛориент Лоик Ферри Билл Фоули300 млн €ИнвестицияларЛион Eagle Football Holdings LLC Джон ТексторМарсель Франк Маккорт1,2 млрд $Спорттық инвестицияларМетц Бернард СеринТемір өнімдеріМонако Дмитрий Рыболовлев7,4 млрд $Арнайы химия, инвестицияларМонпелье Лоран Николин150 млн €Қалдықтарды басқаруНант Валдемар Кита170 млн €Ницца Джим РатклиффХимия өнеркәсібіПариж Qatar Sports Investments Arctos Partners9,0 млрд $Газ және мұнайРеймс Жан-Пьер Каййо ТранспортРенн Франсуа Пино23 млрд €Сәндік тауарларСтрасбург Clearlake Capital GroupТулуза RedBird Capital PartnersИнвестициялар
ClubOwner(s)Estimated combined net worthSource of wealthBrest Denis Le SaintFruits and VegetablesClermont Ahmet SchaeferLe Havre Vincent VolpeLens Joseph Oughourlian Amber CapitalInvestmentsLille Merlyn PartnersInvestmentsLorient Loïc Ferry Bill Foley300 M€InvestmentsLyon Eagle Football Holdings LLC John TextorMarseille Frank McCourt1,2 Mds$Sport investmentsMetz Bernard SerinSteel ProductsMonaco Dmitry Rybolovlev7,4 Mds$Specialized chemicals, investmentsMontpellier Laurent Nicollin150 M€Waste managementNantes Waldemar Kita170 M€OpticalNice Jim RatcliffeChemical industriesParis Qatar Sports Investments Arctos Partners9.0 B$Gas & oilReims Jean Pierre CaillotTransportRennes Francois Pinault23 Mds€LuxuryStrasbourg Clearlake Capital GroupToulouse RedBird Capital PartnersInvestments