Францияның "Нант" футбол клубы

Кіріспе

Футбол клубы «Нант» (; Gallo: Naunnt), көбінесе «ФК Нант» немесе жай ғана «Нант» (nɑ̃t) деп аталады, француз кәсіби футбол клубы. Клуб 1943 жылғы 21 сәуірде, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, қаладағы жергілікті клубтардың бірігуі нәтижесінде құрылған. 1992 жылдан 2007 жылға дейін клуб «FC Nantes Atlantique» деп аталды, ал 2007–2008 маусымының басында қазіргі атауына қайта оралды. «Нант» Франциядағы футболдың жоғары дивизионы – Лига 1-де ойнайды. «Нант» француз футболының ең табысты клубтарының бірі болып есептеледі, ол сегіз рет Лига 1 чемпионы атанды, төрт рет Франция кубогын жеңіп алды және бір рет Лига кубогында жеңіске жетті. Клуб өзінің «jeu à la nantaise» ойын стилімен, ұжымдық рухымен, әсіресе Хосе Арибас, Жан-Клод Суодо және Рейнальд Денуэкс жаттықтырушылардың ықпалымен және Марсель Десайли, Дидье Дешамп, Микаэль Ландро, Клод Макелеле, Кристиан Карэмбеу және Жереми Тулалан сияқты ойыншыларды тәрбиелеген жастар жүйесімен танымал. «Нант» «Канарлар» (Les Canaris) деген лақап атымен қатар, «Жасыл және сарылар» (Les jaunes et verts) және «Сары үй» (La Maison Jaune) деп те аталады.

Қор

Клуб 1943 жылы құрылған. Нанттың кәсіби команда ретінде ойнаған алғашқы матчы Олимпик стадионында CA Paris командасына қарсы өтті, онда Нант 2:0 есебімен жеңіске жетті. Алғашқы үй матчында "Труа" командасына қарсы 2:0 есебімен ұтылысқа ұшырады. Осы бірінші маусымның соңында клуб бесінші орынға ие болды, содан кейін клубтың бас жаттықтырушысы Айме Нуик даудан кейін клубты тастап кетті, ал оның орнына ойыншы-жаттықтырушы ретінде Антуан Рааб келді. 16 рет қатарынан жеңіске жеткеннен кейін, Нант "Сошо" командасына 9:0 есебімен ұтылып қалды. 1945 жылы Батыс аймақ чемпионатында жеңіске жеткеннен кейін клуб кәсіби футбол клубына айналды және сол маусымды екінші дивизионда бастады. Тарихи президенті Марсель Саупиннің басшылығымен клуб сол дивизионда бірнеше жыл ортаңғы деңгейде болды, тіпті 1950 жылы соңғы ойында ғана құлдыраудан сақталды.

1950 жылдар

Нәтижелер 1951 жылдан бастап жақсарды, ал клуб 1952 жылы көтерілуге жақын болды, құрметті жаттықтырушы Эмиль Вейнанте басшылығымен 4-орынды иеленді. Оның ізбасары Антуан Рааб голландиялық жұлдыздар Геррит Врекен мен Ян ван Геенді қоса алғанда, атақты ойыншыларды шақыруға мүмкіндік алды, бірақ оған қарамастан клуб қайтадан тоқтап қалды. Соңынан бірнеше жаттықтырушылар келді, бірақ клуб өркендемеді, маусымның жақсы басталысы көбінесе соңында сәулесін жоғалтты. 1960 жылы президент Марсель Саупин жас және перспективті әуесқой жаттықтырушы Хосе Арибасты таңдады. Ол команданың ойын стилін өзгертіп, жекеленген ойынға қарағанда командалық ойынға, шабуылға бағытталған стильге көшкені үшін мақталады. Ол дәстүрлі 4-5-1 схемасының орнына 4-2-4 схемасын енгізді. Оның жүйесі үміт берді, бірақ нәтижелер бірден көрінбеді: алғашқы екі маусымда 11-орын, 6-орын алды, ал 1962 жылы маусымның бірінші жартысында екінші лигада көшбасшы болғаннан кейін 2-орынға табан тіреді. Осы уақытта клуб қысқа ғасырлық Англо-Француз-Шотландия кубогына қатысып, Ливерпульге 7:1 есебімен жеңілді.

Жоғарғы дивизиондағы өмір - Хосе Арибас жылдары (1963 жылдан 1976 жылға дейін)

Жозе Аррибас пен «Нант» бірден бірінші дивизиондағы орнын тапты және алғашқы маусымда 8-орында аяқтады. Келесі маусым одан да жақсы болды: клуб француз чемпионы атанды, ал оның жұлдызды шабуылшысы Жакки Симон лиганың үздік гол соққан ойыншысы болды және халықаралық құрамаға шақырылған алғашқы «Нант» ойыншысы атанды. Сондай-ақ, клуб Франция лигасының кубогын жеңіп алды. 1965 жылы клуб өзінің көшбасшылығын нығайтып, тағы да лига жеңімпазы болды. Ең үздік қорғаныс (36 гол жіберді), ең жақсы шабуыл (84 гол соқты), Филипп Гонде 37 ойында 36 гол соғып, маусымды лиганың үздік гол соққан ойыншысы ретінде аяқтады. Француздық жетістік, алайда, еуропалық жетістікке әкелмеді, және «Нант» Еуропа кубогының бірінші турында финалға дейін жеткен «Партизан» (Белград) клубынан жеңілді. Осы маусымның соңында «Нанттан» үш ойыншы (Де Мишель, Гонде және Буджински) Англияда өткен әлем чемпионатына қатысқан Франция құрамасына енді. 1960-шы жылдардың соңы мен 1970-шы жылдардың басында клуб үшін аса сәтті жылдар болмады, көбінесе лигада 10-шы және 7-ші орындарда аяқтады. 1970 жылы Франция кубогының финалына шықты, бірақ «Сент-Этьен» клубынан 5:0 есебімен жеңілді. Алайда, бас жаттықтырушы Жозе Аррибастың орнына ешқандай қауіп болған жоқ, өйткені ол ойыншылар мен жанкүйерлер арасында өте танымал болды. Параллельдікпен, клуб өз құрылымын жаңғырту және ойыншыларды іздеу және дамыту академиясын жетілдіру үшін жасырын түрде көп жұмыс істеді. Бұрынғы ойыншылар Жан-Клод Суодо және Роберт Буджински жаттықтырушылар мен іздеу тобына қосылып, клубтың ойын философиясын клубтың барлық деңгейлеріндегі командаларға енгізуге міндеттелді. Патрис Рио сияқты жас ойыншылар, тәжірибелі аргентиналықтар Анхель Маркос және Уго Баргас, сондай-ақ «Бавария» клубының жұлдызы Эрих Маас клубтың бағын өзгертіп, 1973 жылы лига жеңімпазы атанды. Олар Франция кубогының финалына шықты, бірақ «Лионнан» жеңілді. Алайда, клуб еуропалық сәтсіздігін тоқтата алмады: Даниялық әуесқой клуб «Вейле» Еуропа кубогының бірінші турында «Нантты» жеңіп шығарды. Франция лигасындағы нәтижелер жақсы болды, бірақ жоғары деңгейдегі «Сент-Этьен» клубынан төмен болды, ал еуропалық нәтижелер жылдан жылға көңіл көншітпейтін болды. 1976 жылы клуб пен Жозе Аррибас 13 жылдық бірлескен еңбек жолынан кейін ажырасуға келісті.

José Arribas and Nantes found their place in the top division right away and finished 8th in their first season. The following season was even better: the club becomes French champions, and their star striker Jacky Simon was the league's top goalscorer and became the first Nantes player to earn an international cap. The club also won the French League Cup. In 1965, the club confirmed its place at the top and won the league again. Best defence (36 goals conceded), best attack (84 goals scored), Philippe Gondet ended the season as the league's top goalscorer with 36 goals in 37 games. French success did not lead to European success however, and Nantes lost their first round European Cup game to Partizan Belgrade, who went on to reach the final. At the end of that season, three Nantes players (De Michèle, Gondet and Budzynski) wre part of the French team playing the World Cup in England. The late 60s and early 70s were not stellar years for the club, typically ending between the 10th and 7th place in the league. They made the French Cup final in 1970 but were routed by Saint Etienne 5 0. Coach José Arribas's place was not under threat however, being very popular with players and fans alike. In parallel, the club worked hard behind the scene to modernise its structures and to develop its recruitment and player academy. Ex players Jean Claude Suaudeau and Robert Budzynski joined the coaching and recruitment team, and were tasked with deploying the club's playing philosophy at all levels of the club's teams. Young players such as Patrice Rio, allied with experienced Argentinians Ángel Marcos and Hugo Bargas, as well as Bayern Munich star Erich Maas enabled the club to turn its fortunes around and win the league in 1973. They also made the French Cup final but lost to Lyon. The club however could not break its European jinx: Danish amateur club Vejle eliminated Nantes in the first round of the European Cup. Results in the French league are good, although below that of high flying club Saint Etienne, but European results disappointed, year after year. In 1976, the club and José Arribas finally decided to part ways after 13 years together.

Жан Винсент және Жан-Клод Суодо (1976-1988 жылдар)

Жаңа бапкер Жан Винсентке ішкі және еуропалық кубоктерде табысты арттыру міндеті жүктелді. Ол команданы жаңаша құрудан бастады, бірнеше жұлдыздарды резервке отырғызып, Лоик Амисс, Эрик Пеку және Бруно Барончелли сияқты жас академия тәрбиеленушілерін негізгі құрамға енгізді. Команда бұрынғыдай тартымды ойын стилін сақтап, 1977 жылы лигада төртінші рет жеңіске жетті. 1978 жылы команда Монакодан кейін екінші орын алды, бірақ еуропалық жарыстардағы сәтсіздіктер жалғасты. Сол жылы клуб Франциядағы ең заманауи жаттығу кешені – La Jonelière (кейіннен José Arribas Sporting Centre деп аталды) ашылды. 1979 жылы Жан Клод Суодо бас жаттықтырушының көмекшісі болып тағайындалды. Осы екеудің бірлескен жұмысы клубтың гүлденуіне әкелді, 1979 жылы Франция кубогын жеңіп алды және лигада 2-орынды иеленді. Еуропа аренасында да клуб сәтті өнер көрсетіп, Кубок иелері кубогының жартылай финалына өтті, бірақ испандық «Валенсиядан» жеңілді. Аргентиналық жұлдыз Энцо Тросcеро, жас және дамып келе жатқан академия тәрбиеленушілері Хосе Туре мен Уильям Аяхе қатысқан команда үйде 92 матч бойы жеңіліссіз өтті. Жан Винсент 1981 жылы клубты тастап кетті, өйткені жаңа шабуылшысы, югослав Вахид Халилоджичті «Нант» жүйесіне енгізуде қиындықтарға тап болды. Суодо жетекшілікке өтті. Ол француз қақпашысы Жан-Поль Бертран Деман, орталық қорғаушылары Патрис Рио және Максим Боссис, сондай-ақ қанат қорғаушылары Мишель Бибар, Тьерри Туссо және Уильям Аяхеден тұратын мықты қорғаныс шебіне ие болды. Бруно Барончелли ортаңғы алаңда команданың ойынын үйлестіре берді, ал жас академия тәрбиеленушісі Сет Адонкор қорғанысты қорғауға көмектесті. Шабуылдағы Лоик Амисс мансабының соңында өте жақсы формада болды, ал шабуылшылар Хосе Туре («Бразилиялық» деген лақап атымен белгілі) және әсіресе Вахид Халилоджич керемет серіктестік құрды. 1984 жылғы Еуропа чемпионатына арналған жаңа «Ла Божуар» стадионында «Нант» 1983 жылы чемпион атанды, бірақ Франция кубогының финалында «Пари Сен-Жерменге» есе жіберіп, «дубльге» қол жеткізе алмады. Содан кейін бірнеше француз клубтары бюджеттерін едәуір арттырды, ал «Нант» олармен бәсекелесе алмады. Клуб Тьерри Туссоны «Бордоға», Уильям Аяхені «ПСЖ-ге», Максим Боссисті «Матра Расингке» жоғалтты. «Нант» Францияның үздік клубтарының қатарында болды, Хорхе Бурручага (Аргентина құрамасымен 1986 жылы әлем чемпионатын жеңіп алған) сияқты ойыншыларды шақырып алды және 1984 жылы 6-орын, 1985 жылы 2-орын және 1986 жылы тағы да 2-орын алды. Морис Джонстон және Эдди Веркаутерен сияқты қымбат ойыншылар күтілген нәтижені бермеді, ал команданың көрсеткіштері біртіндеп төмендеді. Дидье Дешамп және Марсель Десайи сияқты талантты академия тәрбиеленушілерінің үнемі келуі басқа клубтардың жетістіктері мен ойыншылардың кетуіне толыққанды жауап бере алмады. Клуб 1987 жылы 12-орын, ал 1988 жылы 10-орын алды.

New coach Jean Vincent was tasked with bringing more success in cups, both domestic and European. He started by reshuffling the team, putting aside a few stars and starting young academy players such as Loic Amisse, Eric Pécout and Bruno Baronchelli. The team still used a very watchable system of play and won the league in 1977, for the fourth time in its history. In 1978, the team finished second behind Monaco but European disappointments continued. That year, the club opened its start of the art training complex La Jonelière (since renamed José Arribas Sporting Centre), the most advanced in France at the time. In 1979, Jean Claude Suaudeau was promoted to assistant manager, and this association saw the club thrive, winning its first French Cup in 1979, while finishing 2nd in the league. And finally in Europe, the club enjoyed some success, reaching the semi finals of the Cup Winners Cup competition where they lost to Spanish club Valencia. With Argentinian star player Enzo Trossero, and young up and coming academy players José Touré and William Ayache, the club remained 92 games unbeaten at home. Jean Vincent left the club in 1981, struggling to fit his new star striker, Yugoslav Vahid Halilhodzic, into Nantes system of play. Suaudeau took the reins by himself. He benefited from a star studded defense, with French international goalkeeper Jean Paul Bertrand Demanes, centre backs Patrice Rio and Maxime Bossis, and full backs Michel Bibard, Thierry Tusseau and William Ayache; Bruno Baronchelli still pulls the strings in midfield, helped by academy youngster Seth Adonkor protecting the defence; winger Loic Amisse enjoyed a purple patch in his twilight years; strikers José Touré (nicknamed 'the Brazilian') and particularly Vahid Halilhodzic enjoyed a great partnership. In their new La Beaujoire stadium, built for the 1984 Euro competition, Nantes won the title in 1983, and missed out on the double when they lost the French Cup final to Paris Saint Germain. Several other French clubs then increased their budgets significantly, and Nantes could not compete. The club lost Thierry Tusseau to Bordeaux, William Ayache to PSG and Maxime Bossis to Matra Racing. Nantes were still among the premier clubs in France, attracting players such as Jorge Burruchaga (World Cup winner with Argentina in 1986), and managed to finish sixth in 1984, second in 1985 and second again in 1986. Other expensive recruits such as Maurice Johnston and Eddie Vercauteren did not gel and the results gradually declined. The constant influx of talented academy players such as Didier Deschamps and Marcel Desailly was not quite enough to compensate the departures and progress made by other clubs. The club finished 12th in 1987 and tenth in 1988.

Дағдарыс пен қайта өрлеу (1988-2004)

Содан кейін Суадо қызметтен босатылды және оның орнын Мирослав Блажевич іске қосты. Бірақ клуб қаржылық қиындықтарға тап болды (1992 жылы тіпті лигадан түсіп кетуге жақын болды) және жоғары дивизионда сақталу үшін дерлік толығымен жас академия тәрбиеленушілеріне сүйенуге мәжбүр болды. Көп ұзамай Нант «жеткізу клубына» айналды, ең жақсы жас ойыншыларын бай клубтарға сатты: Дешамп пен Ивон Ле Ру – Марсельге, Мишель Дер Закарян – Монпельеге, Антуан Комбуаре – Тулонға, ал Винсент Брацильяно – Нимге. 1991 жылдың шілдесінде клуб Суадоны қайтадан тағайындады, ал 1992 жылдың шілдесінде DNCG (Француз футбол федерациясының қаржылық реттеуші органы) қабылдаған әкімшілік шешімге байланысты екінші дивизионда екі апта өткізгеннен кейін «ФК Нант» клубы «ФК Нант Атлантик» деп өзгертілді және бірінші дивизиондағы орнын қайта иеленді. Жастар командасының жаттықтырушысы Рейнальд Денуикспен тығыз байланыста жұмыс істеген Суадо «Нант стилін» қайта жаңғыртты және Марсель Десайидің Марсельге кеткеніне қарамастан, команданы тұрақтандырды. Ұзақ уақыт өткен соң клуб өзінің айқын ерекшелігі – жылдам ойынды және жылдам пас беруді қайта көрсетті. Академия физикалық қабілеттерімен техникалық дағдыларын үйлестіре алатын ойыншыларды дайындады, олардың ішінде Кристиан Карембеу, Патрис Локо, Жафет Н’Дорам және Николас Уэдек ерекше көзге түсті. Жартылай қорғау шеберлері Клод Макеле және Рейнальд Педрос Франция бойынша жанкүйерлерге қуаныш сыйлады. Команда 1993 жылы Франция кубогының финалына өтті (ПСЖ-ге есе жіберіп), ал 1995 жылы Франция чемпионатында жеңіске жетті. Сол маусымда Нант өз алаңында 3:0 есебімен 10 матчта жеңіске қол жеткізді. 1995-96 жылдары Нант Еуропа кубогының жартылай финалына дейін жетті, үйде өткен қайта матчта тамаша ойын көрсеткеннен кейін «Ювентусты» еңсеруге жақын болды. Алайда, Нант үздік ойыншыларын сатуын жалғастырды, 1995 жылы Карембеу мен Локо сатылды, ал келесі екі жылда Уэдек, Н’Дорам, Макеле, Бенуа Каует және қақпашы Дэвид Маррауд та сатылды. 1997 жылы осы жағдайға наразы болған Суадо клубты тастап кетті, ал Денуикс басшылыққа келді. Академия тағы да көмекке келді, Стефан Зиани, Оливье Монтеррубио, Эрик Каррьер, Микаэль Ландро және Фредерик Да Роша сияқты шапшаң, техникалық жағынан дамыған ойыншылар клубқа 1999 және 2000 жылдары Франция кубогын екі рет жеңуге, ал 2001 жылы – чемпионатты жеңуге көмектесті. Денуикстің «Реал Сосьедадқа» кеткені клубқа белгілі бір дәрежеде әсер етті, бірақ Нант 2004 жылы Анхель Маркос басшылығымен Франция кубогының жартылай финалына, Лига кубогының финалына және лигада 6-орынға ие болды.

Suaudeau was then let go and Miroslav Blažević took his place. The club however experienced financial difficulties (and was even nearly demoted in 1992), and had to rely almost exclusively on its young academy players to survive in the top division. Eventually, Nantes became a "feeder club", selling its best young players to richer clubs: Deschamps and Yvon Le Roux to Marseille, Michel Der Zakarian to Montpellier, Antoine Kombouaré to Toulon and Vincent Bracigliano to Nimes. In July 1991, the club re appointed Suaudeau, and in July 1992, after spending a fortnight in the second division due to an administrative decision by the DNCG (French Football's financial regulator), FC Nantes was renamed FC Nantes Atlantique, and was able to take its place in the first division back. Working closely with youth coach Raynald Denoueix, Suaudeau reinstated the "Nantes way of play" and, despite Marcel Desailly's departure to Marseille, stabilised the team. Soon the club could again show its trademark quick game with instant passing. The academy provided players who could mix the physical with the technical, particularly those such as Christian Karembeu, Patrice Loko, Japhet N'Doram and Nicolas Ouédec. Midfield maestros Claude Makélélé and Reynald Pedros delighted crowds all over France. The team reached the French Cup final in 1993 (losing to PSG) before winning the French league in 1995. Nantes registered ten 3–0 wins at home that season. In 1995–96 Nantes reached the semi finals of the European Cup, coming close to eliminating Juventus after a superb performance in the return leg at home. However, Nantes continued to sell its best players, with Karembeu and Loko sold in 1995 and Ouédec, N'Doram, Makélélé, Benoît Cauet and goalkeeper David Marraud sold in the following two years. In 1997, frustrated by this, Suaudeau left the club and Denoueix took charge. The academy came to the rescue once again, and nimble, technical, players such as Stéphane Ziani, Olivier Monterrubio, Eric Carrière, Mickaël Landreau and Frédéric Da Rocha enabled the club to win two French Cups in a row (1999 and 2000) before winning the league in 2001. Denoueix's departure for Real Sociedad impacted the club somewhat, but Nantes still managed a French Cup semi final, a League Cup final and 6th place in the league in 2004 under Ángel Marcos.

Төмен және сыртқа (2005 жылдан 2013 жылға дейін)

Нант 2007 жылы лигада соңғы орынға ие болды және құлап кетті, бұл стадионға жанкүйерлердің басып кіруіне және наразылық акцияларына әкеп соқты. Жоғары дивизионда 44 маусымдық үздіксіз тізбек аяқталды. 2007 жылдың жазында клуб бизнесмен Вальдемар Китаға сатылды. 1960 мен 2000 жылдар аралығында клубта барлығы бес бас жаттықтырушы болса, 2000-2010 жылдар аралығында он адам жұмысқа тағайындалып, жұмыстан босатылды. 2008 жылы клуб қайтадан жоғары дивизионға көтерілді, бірақ келесі маусымда қайтадан құлап кетті. Содан кейін Нант үш түрлі бас жаттықтырушының жетекшілігімен Лига 2-де 15-ші орынды иеленді.

Жоғарыға оралу (2013 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

2012 жылы бұрынғы ойыншы Мишель Дер Закариан клубтың басшылығына келді, нәтижесінде команда Филип Дьорджевичтің 20 голының арқасында 2012–13 жылғы Лига 2-ден жоғары деңгейге көтерілді. Команда 2013–14 жылғы Кубок Лигасының жартылай финалына өтті, бірақ ПСЖ-ға өз алаңында 2:1 есебімен жеңіліп қалды. 2016 жылдың сәуірінде, шиеленіскен қарым-қатынастан кейін, клуб президенті Вальдемар Кита Дер Закариан маусым соңында кететінін хабарлады. Рене Жирар 2016 жылдың желтоқсанында «Нант» командасымен өткізген 15 ойыннан кейін қызметтен босатылды, оның орнына Серджио Консейсао тағайындалды. Ол команданы жетінші орынға жеткізді, бірақ 2017 жылдың маусым айында отбасына жақын болу үшін «Портуға» кетті. Клаудио Раниери мен Мигель Кардосоның қысқа мерзімді жұмысынан кейін, 2018 жылдың қазан айында «Нанттың» бұрынғы ойыншысы Вахид Халильходжич басқарушы болып тағайындалды. Келесі қаңтарда клуб аргентиналық шабуылшы Эмилиано Саланы Англия Премьер-лигасының «Кардифф Сити» клубына 15 миллион фунт стерлингке сатты; ол Англия арнасындағы ұшақ апатында қаза тапты. Команда 2018–19 жылғы Франция Кубогының жартылай финалына өтті, бірақ ПСЖ-ға 3:0 есебімен жеңіліп қалды. Кристиан Гуркуффтың бір жылдық басшылығынан және Франция құрамасының бұрынғы бапкері Реймонд Доменектің жеті ойынынан кейін, 18-орынды «Нант» 2021 жылдың 10 ақпанында Антуан Комбуареді жұмысқа алды. Ол маусымды сол позицияда аяқтады, содан кейін «Тулузаға» қарсы өткізген ойында жеңіске жетіп, лигада қалып қойды. 2022 жылдың 7 мамырында «Нант» төртінші Франция Кубогын жеңіп алды, «Ниццаны» 1:0 есебімен ұтты, бұл 2001 жылдан бергі алғашқы жүлдесі болды; Людовик Блас пенальтиден жалғыз голды соқты. 2022–23 жылғы Лига 1 маусымында «Нант» кампанияның соңғы күнінде «Анжерді» 1:0 есебімен жеңіп, оның орнына құлап кеткен «Оксерден» оқ бойы озуға мүмкіндік алды.

Стадиондар

ФК «Нант» 1937 жылдан 1984 жылға дейін «Марсель Саупин» стадионында ойнады. 1984 жылы олар қазіргі үй стадионына, «Стад де ла Божуарға» көшті. Стадионның сыйымдылығы 38 128 адамды құрайды. 2022 жылы «YelloPark» деп аталатын жаңа стадион «Нанттың» үй стадионы ретінде салынбақ болған, бірақ 2019 жылдың 26 ақпанында Нант метрополиялық кеңесі құрылыс үшін қажетті жерлерді сатудан бас тартқандықтан жоба тоқтатылды.