Кіріспе

Израильдің оңтүстігіндегі ауыл. Бұл б.з.д. 10 ғасырында (Біріккен Корольдық/Бірінші ғибадатхана кезеңінде) салынған, Тамар немесе Хацева бекінісі деп белгілі кең археологиялық кешен орналасқан жер.

География

Ир-Овот Өлі теңізден оңтүстікке және Димонаның оңтүстік-шығысына қарай Араба аңғарында, Негев үстіртіндегі құрғақ жазықтан төмен және Иордан жарылыс аңғарының оңтүстігінде, Үлкен жарылыс аңғарының ішінде орналасқан. Елді мекен Иордания шекарасына жақын 90 тас жолының қарсы бетіндегі Эйн Хацева шаруашылық ауылдары тобына жақын орналасқан және Тамар аймақтық кеңесінің шегінде жатыр. Аталмыш қауым Тамардың киелі жеріне жақын және Хацева қиылысының батысында орналасқан.

Тарих

Бұрын Палестинадағы британдық мандат кезінде Эйн Хусуб полиция бөлімшесінің орны болған бұл жер 1948 жылы Израиль қорғаныс күштері тарапынан басып алынды. Ир-Овот ауылы 1967 жылы Елатқа қарай жол бойындағы шағын әскери база мен жол жиегіндегі кафеден басқа сөресіз қалған аймақта құрылған. 2018 жылы Ир-Овотқа 250 тұрғын үй салуға рұқсат берілді.

Хацева бекінісінің тарихы

Алғаш рет 1902 жылы Алоис Мусил бақылап, құжаттаған Рим бекінісі Фриц Франктың 1932 жылы аймаққа жасаған саяхатында анықталды. 1934 жылы Нельсон Глюк бұл жерді римдіктер пайдаланған Набатей керуенсарайы деп атады, бірақ осы орынның нағыз маңызын Бенджамин Мазар мен Майкл Ави Йонаның 1950 жылы Бірінші ғибадатхана дәуіріне жататын сынықтарды тапқандағы жағдайы көрсетті. 1960 жылдары Иоханан Ахарони бұл орынды Езекиел кітабындағы Тамар және Евсевий Кесарияның Тамарасымен теңестіруді алғаш ұсынды. 1972 жылы Ахарони мен Рудольф Коэн басшылығымен алғашқы археологиялық зерттеу жұмыстары жүргізілді, бірақ жұмыстың көп бөлігін Коэн, Игал Исраэль және соңғы кезде Тали Эриксон Джини атқарды. 1986 жылы "Blossoming Rose" Израильдің Ежелгі Ескерткіштерін Қорғау Басқармасы, Еврей Ұлттық Қоры және Тамар аймақтық кеңесімен бірлесіп жұмыс істеді. Тамардан басқа Хацева бекінісі ретінде танымал, немесе Соломонның Тадморымен байланыстырылатын бұл орында алты қабат бар, олар ертедегі израильдіктер, набатейлер, эдомдықтар, римдіктер және ертедегі арабтардың қоныстанғанын көрсетеді. Мұнда 1000 жылдық көлеңкелі ағаш және Израильдегі ең ірі Paliurus spina christi өседі. Бұл аймақ Масада ескерткішіндегі жұмыстарға кіріспес бұрын, құрылысшыларды ескерткіштерді сақтау бойынша оқыту үшін пайдаланылды.

10 ғасыр

Б.з.д. 10 ғасырдағы Соломон дәуіріне жататын ең ерте қалдықтар, басқа да сол кездегі Негев үстіртіндегі бекіністерге ұқсас келіп, сол дәуірге тән Негев ыңдыршықтарын қамтиды. Б.з.д. 10-дан 6 ғасырларға дейінгі кезеңде Негев ыңдыршықтары Тель-Кадеш-Барнеа және Тель-Эль-Хелеифеде де табылды; бұл деңгей перғауын Шишақ сол кезеңдегі басқа да нысандар сияқты қиратылған болуы мүмкін.

Б. з. б. 9 - 8 ғасырлар

Екінші қабат – қамал қабырғасымен қоршалған, Темір дәуіріне тән өте ірі бекіністен тұрады. Яһуда патшалығының Бірінші ғибадатхана кезеңіне жататын бұл құрылыс Тель-Биер-Шева сияқты замандас қалалармен шамалас, ал 10 000 шаршы метр аумақты құрайтын басқа бекіністі Негев қалаларынан төрт есе үлкен. Қазба жұмыстары барысында солтүстік-шығыс бұрышына жақын төрт бөлмелі, солтүстікке қаратылған қақпа кешені, үш қойма, екі астық сақтау қоймасы, ор және қорғаныс қабырғасы табылды. Қала Яһуда патшасы Амасия, б.з.д. 8 ғасырында Яһуда патшалығын нығайтып, көршілес Едоммен соғысқан, немесе оның ұлы Ұзия салған болуы мүмкін, оның шөлде мұнаралар салғаны Екінші Тарихтар кітабында айтылған.

7-6 ғасырлар

Біздің заманымызға дейінгі 7-6 ғасырлар аралығындағы Бірінші ғибадатхана кезеңінің соңғы кезеңіндегі үшінші бекініс табылды, бірақ тек қабырғалардың негіздері ғана сақталғандықтан, жоспанын қайта құру қиын болды. Дегенмен, екі мұнарасы бар шығыс қабырға қайта жаңартылды. Сондай-ақ, 74 құлшылық ыдысқа қайта жиналған, қиратылған қыш пен тасқа толы шұңқыр да табылды, бұл Эдомдық қасиетті орын болғанын көрсетеді. 1993 жылы бекіністің солтүстік жиегінде, кішкентай ғимараттың негізінің жанында – ол, әдетте, қасиетті орын болған – түтету ыдыстары, тостағандар, құрбандық тақтары және адам мүсіндері табылды. Кейбір сынықтар солтүстік-батысқа қарай орналасқан Хорват-Китмиттегі Эдомдық қасиетті орында табылған ыдыстарға ұқсас. Бекініс ішінде табылған дөңгелек тас мөрде, құрбандық тақтың екі жағында ұзын халат киген екі адам бейнеленген, бұл Эдомдық тегін көрсетеді. VII ғасырдың соңына жатқан шұңқырдан алынған заттар, Кітаптар кітабының екінші бөлімінде айтылған Жосия патша бастаған діни реформалар кезінде қиратылған болуы мүмкін.

Біздің заманымыздың 1-4 ғасырлары

Римдік әкімшілік және әскери қатысуға дәлелдер көп, ал Газаға қарайтын шығыс-батыс Жыпар жытқыш жолы мен Қызыл теңізге қарайтын солтүстік-оңтүстік бағытының қиылысы оны экономикалық тұрғыдан құнды шекаралық бекетке айналдырған. Римдік қамалдың орналасуы аймақтағы басқа империялық бекіністерге ұқсас. Жақын маңдағы Йотвата аюлары орналасқан үлкен әктас тастан, бірнеше аймақтық бекіністердің біздің заманымыздың 3-ші ғасырына жататындығын көрсететін латын тіліндегі ресми жазу табылды. Бұл нысан аймақтағы ең ірісі болды және қамалдың төрт бұрышында төрт шығыңқы мұнараны қамтыды. Артефактілер біздің заманымыздың төртінші ғасырының ортасында, мүмкін 344 жылғы жер сілкінісі салдарынан қиратылғанын көрсетеді, бірақ ол жақсартылған тас еденмен тез қайта салынды және екі он жылдан кейін, шамамен 363 жылғы жер сілкінісінен тағы да қирады. Сол кезеңге жататын терме және қараван-сарай да табылды, олар Ашкелон мен жақын маңдағы басқа термелерге ұқсас. Б.з.б. 1-ғасырдан біздің заманымыздың 1-ғасырына дейінгі қабырғалардың бір қатарынан римдіктердің басып алуына дейінгі Набатейлік иелігін көрсететін артефактілер табылды. Набатей патшаларының суреттері салынған монеталар, сақтау құмыралары және басқа да ыдыстар табылған.

Біздің заманымыздың 7 - 8 ғасырлары

Ерте араб кезеңіне жататын құрылыс фрагменттері қабаты жер бетінің астында тікелей табылған, сонымен қатар римдік термалардың қиратылған қалдықтарының үстінде және қазіргі заманғы құрылыстардың астында орналасқан шаруашылықтың іздері де анықталды.