Кіріспе
Құстардың түрі – колибри
Хуан-Фернандес отбасы колибрисі (Sephanoides fernandensis) – Lesbiinae кіші тұқымдасының Lesbiini тайпасына жататын, өте сирек кездесетін, құрып кету қаупі бар колибри түрі. Ол Чилиге қарасты Хуан-Фернандес архипелагының үш аралының бірі – Робинзон-Крузо аралына ғана тән (эндемик).
Таксономия және жүйелеу
Хуан Фернандес от тажы Сефаноидтер туысымен (Sephanoides) жасыл түсті от тажымен (S. sephaniodes) бірге жатады. Оның бір ғана қолданыстағы түршесі бар, атап айтқанда S. f. fernandensis. Көптеген әлемдік таксономиялық жүйелер оған екінші түршені, жойылған S. f. leyboldi-ді жатқызады. Олар оның Хуан Фернандес аралдары тобындағы тағы бір аралда, Алехандро Селькирк аралында (сонымен қатар Más Afuera деп те аталады) кездескенін көрсетеді. Дегенмен, кем дегенде бір автор екі түршеге бөлуді және Селькирк аралында от тажының болған-болмағанын күмәнданады.
Сипаттама
Хуан Фернандес отқа айналған құсы – жыныстық диморфиялық құстардың ішіндегі ең радикальды түрлердің бірі. Аталық пен аналықтың қауырсындары қатты өзгеше, тіпті аналығында да аталыққа ұқсас жылтыр тәж болады. Сондықтан 19 ғасырда олар әртүрлі түрлер деп есептелді, бір ұяда әр жыныстан құстар табылғанға дейін. Аталықтарының ұзындығы шамамен алғанда, ал салмағы шамамен . Аналықтарының ұзындығы шамамен алғанда, ал салмағы шамамен . Екі жыныстың да тік қара мүңкілері бар. Аталығының түсі негізінен қызғылт сары. Оның маңдайы мен басы жылтыр қызғылт сары, ал қанаттары қара қола түсті. Аналығының жоғарғы жағы көкшіл-жасыл, жылтыр көкшіл-қызғылт тәжбен. Астыңғы жағы қара және жасыл дискілермен таза ақ, ал қанаттары сландық жасыл. Орталық құйрық қауырсындары және қалғандарының ішкі бөліктері көк жасыл, ал сыртқы бөліктері ақ.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Хуан Фернандес отқа айналған құрттың атаулы түр-тұқымы тек Робинсон Крузо аралында ғана кездеседі. Болжам бойынша жойылған S. f. leyboldi түр-тұқымы Алехандро Селькирк аралымен байланыстырылған. Бұл түр орман, қалың бұталар және бақтарда мекендейді, көлеңкелі жерлерді ұнатады. Жазда еркектер аралдың жалғыз қаласы Сан-Хуан-Баутистада жиі көрінеді, арал тобына ендемиялық Sonchus subgenus Dendroseris ағаштарының гүлдерімен қоректенеді, олардың көптеген түрлері өте сирек кездесетін және құрып кету қаупі төнген түрлер болып табылады. Барлық көбейту туралы мәліметтер белгілі бір биіктікте тіркелген.
Қозғалыс
Хуан Фернандес отқа айналған тәж аралдың ішінде қозғалып, гүлдейтін өсімдіктерді іздеп жүреді деп есептеледі, бірақ қалған уақытта көшпес тіршілік етеді.
Тамақтандыру
Хуан Фернандес отқа айналған гүлдестесі жергілікті өсімдіктердің гүлдерінен, әсіресе *Rhaphithamnus venustus* және *Sonchus brassicifolius* гүлдерінен нектар іздейді. Көптеген жергілікті өсімдіктер гүлдемейтін күзге және қысқа қарай, ол енгізілген эвкалипт пен абутилонмен де қоректенеді. Ол гүлдерге жабысып, жоғарыдағы көлеңкелі гүлдерді артық жақсы көреді. Екі жыныс та азық іздейтін аумақтарын қорғайды, аталары өнімдірек жерлерді ұстап тұрады. Нектардан басқа, бұл түр ұшып бара жатқан немесе жапырақтардан жиналған шағын жәндіктермен де қоректенеді.
Өсіру
Хуан Фернандес отқайналған тәжінң көбейтін маусымы қыркүйектен қарашаның ортасына дейін созылады. Аналық бұтақтың ұшына, көбінесе жерден жоғары жасырылған жерге, тоқылған папоротник талшықтарынан, басқа талшықтардан, мүктерден және өрмек торынан кішкентай кесе тәрізді ұя салады. 2011 жылғы зерттеуде ұялардың 75%-дан астамы Myrceugenia fernandeziana ағаштарында екені анықталды. Жұмыртқа саны екі. Инкубация кезеңі мен ұшқындау уақыты белгісіз.
Дауыстау
Хуан Фернандес отбасының әні – "жоғары дыбысты шақырған ноталардың, құрғақ, кесек үнді дыбыстардың және төмен қарай бағытталған сөйлеудің үйлесімі".
Қалыптануы мен сақталуы
IUCN Хуан-Фернандес отқа қарсы тажының жойылу қаупі зор екенін бағалады. Бұл түр тек бір ғана шағын аралда қоныстанды. Оның ересек құстардың саны 1500-3500, ал жалпы саны 3000-5200-ге жетеді деп есептеледі және олардың саны азайып бара жатыр. Түрдің азаюына негізгі себеп – олар ұя салу үшін пайдаланатын жергілікті ағаштардың жойылғандығы. Сонымен қатар, экзотикалық зарамбора бүлдіргенінің (Rubus ulmifolius) және маки шарап жидегінің (Aristotelia chilensis) таралуы, үй және жабайы мысықтардың шабуылдары, сондай-ақ, әкелінген қоян мен ешкілердің зияны да әсер етеді. Бұған қоса, олар көптеп таралған жасыл жапырақты отқа қарсы тажбен азық үшін бәсекелесуден де зардап шегуі мүмкін. 2004 жылы бірнеше ұйымдардың (Комбибибилер қоғамы, Американдық құс сақтау қоры және Хуан-Фернандес аралдары сақтау қоры, Ойконос экожүйелік білім) серіктестігімен түрдің жойылуын болдырмау мақсатында сақтау жұмыстары басталды. Олардың жұмысына жергілікті түрлерді отырғызу, жергілікті емес өсімдіктерді жою, жергілікті емес жыртқыштар мен бәсекелестердің санын азайту кіреді. Арал тұрғындары жоба үйлестірушілері және жұмысшылары ретінде жұмысқа тартылды.