Кіріспе

Palisades Interstate Park Commission (PIPC) 1900 жылы Нью-Йорк штатының губернаторы Теодор Рузвельт және Нью-Джерси штатының губернаторы Фостер Вурхис Нью-Джерси штатының Palisades Cliffs жартастарындағы карьерлік жұмыстарға жауап ретінде құрылған. Palisades, Ұлттық табиғи ескерткіш, сондай-ақ Нью-Джерси Palisades немесе Гудзон өзенінің Palisades деп те аталады, ол АҚШ-тың Солтүстік-Шығыс Нью-Джерси және Оңтүстік-Шығыс Нью-Йорк штаттарындағы төменгі Гудзон өзенінің батыс жағалауындағы тік жартастардың қатары. Құрылғаннан кейін PIPC Нью-Йорк және Нью-Джерси штаттарындағы карьерлік жұмыстарды тоқтату үшін Palisades жартастарының төменгі бөлігіндегі жерлерді сатып алуға дереу кірісті. Комиссия он комиссардан тұрады, олардың бесеуін әр губернатор тағайындайды және 1937 жылы Конгресс актісімен ратификацияланды, сол кезде оның штаттар аралық келісімі бекітілді. Бүгінде Комиссия Нью-Йорк және Нью-Джерсиде 125 000 акрдан астам мемлекеттік саябақ жерлеріне ие және оларды басқарады, оның ішінде 21 мемлекеттік саябақ, 8 тарихи орын және Palisades Interstate Parkway кіреді. Бұл саябақтарды жыл сайын 7 миллионнан астам адам бағалайды.

Тарих

1800 жылдардың соңында Хадсон өзенінің батыс жағалауындағы Палисайдс жартастарында карьерлер көптеп орналасты. Бұл карьерлердің мақсаты – жақын орналасқан Нью-Йорк қаласындағы құрылыс шарына отын беру үшін Палисайдсты құрайтын берік диабаз тау жыныстарын табу еді. Дегенмен, аймақтың көптеген тұрғындары, соның ішінде Дж. П. Морган, карьерлерді бағалы табиғи ескерткіштерді жою деп есептеді. Палисайдс жартастарын сақтап қалуға көптеген әрекеттер жасалды, бірақ нәтижелі болғаны – Нью-Джерси штатының Әйелдер Клубтары Федерациясының бастамасы болды. Бұл ықпалды әйелдер тобы сол кездегі губернаторлар Теодор Рузвельт пен Фостер Вурхизге жартастарды сақтап қалу үшін лобби жасады. Олардың жұмысы Palisades штаттартаралық паркі комиссиясының құрылуына әкелді, оған Палисайдсты қорғау және қоғамдық парк құру үшін жерді сатып алу немесе сот арқылы иелігіне өтуге құқық берілді. Джордж В. Перкинс басшылығымен комиссия жартастардың түбіндегі карьерлерді сатып алып, сот арқылы иелігіне өткізіп, жабуды бастады. Комиссия жылдам жұмыс істеп, Форт-Ли мен Нью-Йорк шекарасы арасындағы Гудзон өзені бойындағы жерді сақтап қалды. Содан кейін олар Нью-Йорк штатындағы Таллман тауына көшті, онда да карьерлер жұмыс істеп тұрды. Он жылдың ішінде көптеген карьерлер жабылды және Палисадес штаттартаралық паркі ашылды. Комиссия сонымен қатар Нью-Йорк штатының Рокленд және Оранж округтерінде ашық кеңістікті кеңейту бойынша жұмыс істеді. Bear Mountain-да Мэри У. Харриманның 10 000 акр жер және 1 000 000 доллар сыйлығы Bear Mountain және Харриман мемлекеттік парктерінің құрылуына себеп болды. Бүгінде Bear Mountain жылына 2 миллионнан астам келушіні қабылдайды, ал Харриман – Нью-Йорктегі екінші ірі мемлекеттік парк. Бұл парктер мен олардың дамуы Ұлттық парк жүйесі үшін үлгі болды, Аппалач тау жолының алғашқы бөлігі осы жерде орналасқан, сонымен қатар елдегі алғашқы табиғат жолдары мен экологиялық білім беру бағдарламаларының бірі осы паркте іске қосылды. 1970 жылы Нью-Йорк штатының Парктер, демалыс және тарихи ескерткіштер басқармасы (OPRHP) құрылғаннан кейін, Palisades штаттартаралық паркі комиссиясына NY штатының парктарының Палисайдс аймағын басқару құқығы берілді. Бүгінде PIPC және OPRHP бірлесіп осы аймақтағы 125 000 акр саябақты басқарады, оған Нью-Йорк штатының Рокленд, Оранж, Ольстер және Салливан округтеріндегі барлық мемлекеттік саябақтар кіреді. Палисадес штаттартаралық паркі 1965 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. Белгіленген аймаққа Нью-Джерсидегі Палисадес паркі, Нью-Йорк штатындағы Палисадес паркі және Нью-Йорк штатындағы Таллман тауы мемлекеттік паркі кіреді.

Майор Уэлч

1913 жылы Джордж Перкинс майор Уильям А. Уэлчті инженердің көмекшісі ретінде жұмысқа алды. Кейін ол бас инженер болып, Перкинстің парктегі жоспарларын іске асырумен айналысты, ал 1920 жылы Перкинс қайтыс болғаннан кейін Палисадес мемлекетаралық паркі жүйесінің бас директоры болды. Ол бұл қызметте 1940 жылы қайтыс болғанға дейін қалды. Уэлч басшылығымен Палисадес мемлекетаралық паркінің аумағы едәуір кеңейді, қазіргі Харриман және Медведь тауы мемлекеттік парктері, сондай-ақ Блаувельт, Таллман тауы, Ньяк жағажайы, Хай Тор және Рокленд және Оранж округтеріндегі басқа да парктер құрамына енді. Парк құрылысы басталғанда, мұндай сипаттама мен ауқымдағы жобалар үшін ешқандай үлгі немесе бұрынғы тәжірибе болған жоқ. Уэлч ірі масштабты орманды қайта жаңарту бағдарламасын ұйымдастырды, он мың жұмысшыны басқарды – Жұмыс істеу жобасы және Азаматтық консервациялық корпус қызметкерлерін, жиырма үш жаңа көл, көркі жарасымды саябақ жолдары және жүз үш балалар лагерін салды, онда әр жазда 65 000 қалалық бала табиғаттың құшағында демалды. Ол Палисадес мемлекетаралық паркі жолдары конференциясын құруға көмектесті, ол кейін Нью-Йорк – Нью-Джерси жолдары конференциясына айналды, сондай-ақ ол Аппалачи жолдары конференциясының төрағасы болды.

Палисадес мемлекетаралық автожолы

1933–1934 жылдары Паллисадес мемлекетаралық тас жолының алғашқы жобасын инженер және табиғатты қорғаушы Уильям А. Уэлч жасады, ол Паллисадес мемлекетаралық саябақ комиссиясының бас менеджері және бас инженері болған. Жобаның мақсаты – Нью-Джерси Палисадесін Рокленд және Ориндж округтеріндегі Гудзон өзені бойындағы мемлекеттік саябақтармен байланыстыратын тас жол салу еді. Уэлч көп ұзамай Джон Д. Рокфеллердің қолдауын алды, ол 1933 жылы Гудзон өзеніне қарап тұратын Нью-Джерси Палисадесінің бойында 700 акр (2,8 км²) жерді сыйға берді. Жаңа маршрутқа деген оңтайлы серпіліспен, ұсынылған маршрут Франклин Д. Рузвельттің «Жаңа мәміле» коалициясы аясында Азаматтық жұмыс басқармасының жобасы ретінде қабылданды. Алайда, Нью-Джерси тас жол комиссиясы құрылысты қолдамады, сондықтан тас жол идеясы тоқтап қалды. 1940 жылдары Рокфеллер Нью-Джерси Палисадесі бойында тас жол салуды қайта жандандырды және ақырында PIP жоспарлаушысы болған Роберт Мозеспен бірлесіп, тас жолды құру және жобалау жұмыстарын жүзеге асырды. Бастапқы жоспар бойынша PIP Garden State Parkway-ден басталып, Гудзон өзені бойымен Джордж Вашингтон көпіріне дейін, содан кейін қазіргі маршрутымен солтүстікке қарай, Медведь тауы көпіріне дейін созылуы тиіс еді. Бұл оңтүстікке қарайғы кеңейтім ешқашан салынбады, бірақ қазіргі PIP құрылысы Нью-Йоркте 1947 жылдың 1 сәуірінде басталды. Нью-Джерси бөлігіндегі құрылыс шамамен бір жылдан кейін басталды. Материал жетіспеуіне байланысты құрылыс екі рет кешіктірілді, бірақ бұл PIP-ті 1940 және 1950 жылдары кезең-кезеңмен ашуға кедергі болмады. 1957 жылы Нью-Джерсидегі маршрут аяқталды, ал 1958 жылдың 28 тамызында PIP-тің соңғы бөлігі Оңтүстік Рокленд округіндегі 5 және 9 шығулар арасында аяқталды.

Генри Хадсон көшесінде

Генри Гудзон Драйв – Нью-Джерси штатының Берген округіндегі шағын, көрікті жол. Ол Гудзон өзенінің батыс жағалауымен Нью-Джерси штатының Эджвотер қаласынан Нью-Джерси штатының Альпине қаласына дейін 8 мильге (13 км) созылады. Жол өзенге жақын Палисадес жартасының төменгі бөлігінде орналасқан. Palisades Interstate Park Commission құрылысын салған және күтіп ұстаған бұл жол, батысында орналасқан Palisades Interstate Parkway-дің алдындағысы болып табылады. Парквей оны көп дәрежеде ығыстырғанмен, Драйв әлі де ашық және Нью-Йорк, Йонкерс және Вашингтон Хайтс қалаларына көрікті жол ретінде пайдаланылады. Драйв көптеген демалыс аймақтары мен кеме тоқтау жерлерін басты жолдармен байланыстырады, сондай-ақ ол Джордж Вашингтон көпірінің астынан өтетін Нью-Джерсидегі жалғыз жол болып табылады.

Қазіргі қолданылу аясы

Парк жүйесі жылдар бойы кеңейтіліп, он тоғыз мемлекеттік парк пен тоғыз тарихи орынды қамтиды, бұл Хадсон өзенінің жағалауының және одан да алыс аймақтардың үлкен бөлігін құрайды. Комиссия сонымен қатар 1947 және 1958 жылдар аралығында салынған Palisades Interstate Parkway-ді қадағалайды және басқарады. Комиссияның тағы да төрт қосымша саябақ жолы бар, олар парктерін кесіп өтеді, бірақ екеуі Нью-Йорк штатының Көлік департаментімен жартылай немесе толықтай күтіледі, ал қалғаны PIPC-ге тиесілі және олармен басқарылады. Нью-Джерсидегі Palisades Interstate Park шамамен 19 километрге созылып, ең кең жерінде 800 метрге жетеді, ал орташа ені шамамен 527 метрді құрайды. Оның ауданы 1000 гектарға (3,9 шаршы миль) тең. Парк жоталарды, тік жарларды және Гудзон өзенінің жағалауын қамтиды. PIP-та 48 шақырымнан астам жаяу және шаңғы жолдары бар.

Басқа дереккөздер

Майлс, Уильям Дж., Харриман жолдары, Нұсқаулық және тарих, Нью-Йорк-Нью-Джерси жолдары конференциясы, Нью-Йорк, АҚШ, 1999.