Кіріспе

1946 жылы Джозеф Косманың "Күзгі жапырақтар" әні

"Күзгі жапырақтар" – француз әні "Les Feuilles mortes" ("Құрған жапырақтар") негізінде жазылған танымал ән, оның авторы – 1945 жылы Джозеф Косма. Әннің түпнұсқа сөзін француз тілінде Жак Превер жазса, ағылшын тіліндегі нұсқасын Джонни Мерсер жазған. Пианист Роджер Уильямстың аспаптық нұсқасы 1955 жылы АҚШ Billboard чарттарында бірінші орынды иеленді. "Күзгі жапырақтар" джаз стандартына айналып, джаз орындаушыларының ең көп жазылған әндерінің бірі болды. Мейнстрим және джаз музыканттарының мыңнан астам коммерциялық жазбасы жарық көрген. Әннің тамыры Косманың екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Парижде қойылған Роланд Петидің "Le Rendez vous" балеті үшін жазған музыкасына барып тіреледі. Әннің көп бөлігі балет музыкасымен толық сәйкес келеді, ал ол өзі шамалы бөлігімен Жюль Массенедің "Poème d'octobre No. 4" әнімен ұқсас. Бұл бөлігі Чайковскийдің 1888 жылғы "Гамлет-увертура Фантазиясы", Op. 67 шығармасындағы бір үзіндіге өте ұқсас екені де айтылады. Марсель Карне "Les Feuilles mortes" әнін 1946 жылы түсірілген "Les Portes de la nuit" ("Түн қақпалары") фильмінде пайдаланған, онда Ирэн Жоахим мен Ив Монтан әннің бөліктерін орындаған немесе ырғақтап айтқан. "Les Feuilles mortes" әнінің ең сәтті коммерциялық жазбасын 1949 жылы Ив Монтан (Columbia) жасаған, ол 5 жылдың ішінде миллион дана сатылған. Кора Вокэр (1947 немесе 1948) осы әнді жазған, сондай-ақ Джульет Греко 1949 жылы алғаш рет жазбаға түсірген. "Күзгі жапырақтар" жас джаз музыканттарына джаз гармониясымен танысуға мүмкіндік береді, себебі әннің аккордтық прогрессиясы негізінен джазға тән ii–V–I және ii–V тізбектерінен тұрады. Көбінесе G минорында орындалғанымен, әннің бастапқы тоналығы A миноры болған. Әннің iv7–bVII7–bIIImaj7–bVImaj7–iiø7–V7–i аккордтық прогрессиясы – бесіншілік шеңбердің классикалық мысалы.

Роджер Уильямстың жазбасы

Роджер Уильямс Дейв Капптың "Kapp Records" компаниясымен келісімшартқа отырды, ол Уильямстың қонақүйдің лаунж-бөлмесінде ойнағанын естіді. Одан өзінің туған есімін Луис Джейкоб Вертцті Роджер Уильямс деп өзгертуі сұралды. Уильямс "The Boy Next Door" альбомын шығарды, бірақ ол үлкен әсер етпеді, содан кейін "Autumn Leaves" әнін шығарды. "Autumn Leaves" әні Капптың ұсынысымен бір жұма күні жазылды. Уильямс бұрын әннің "Falling Leaves" деп аталатынын ойлаған еді және былай деді: "Алғашқы ойым – барлық жылдам өрнектерді (runs) клавиатурада ойнау болды, мен оны құлап жатқан жапырақтардың дыбысы сияқты шығаруға тырыстым". Ол аранжировканы сол жұма күні және келесі сенбі күні кешке жасады, ал әнді дүйсенбі күні жазды. Ән хит-парадтың бірінші орынында төрт апта бойы тұрды. Әннің бүкіл әлемде екі миллион данаға сатылғаны айтылады, және ол барлық уақыттағы ең көп сатылған фортепианолық жазба болып табылады. 1965 жылы оның 10 жылдығын мерекелеу үшін Капп хор мен оркестрдің қосылуымен жаңа нұсқасын шығарды.

Басқа нұсқалар

Ән 1950-ші жылдар бойында жетекші поп-вокалистермен тұрақты түрде жазылды, олардың ішінде Стив Конвей (1950), Бинг Кросби (1950), Стив Аллен (оның нұсқасы 1955 жылы чарттарға енген жалғыз туынды болды), Нат Кинг Коул (1955 жылы «Nat King Cole Sings for Two in Love» альбомының қайта шығарылуына қосылды және 1956 жылғы «Autumn Leaves» фильмінде қолданылды, аталған фильмтің атауы осы әннен шабыттанды), Дорис Дэй (1956) және Фрэнк Синатра (1957). 1959 жылғы «Hey Boy! Hey Girl!» фильмінде Луис Прима мен Кили Смит орындады. Ахмад Джамал (1955); Эррол Гарнер 1955 жылғы «Концерт теңіз жағасында» альбомында, Дьюк Эллингтон (1957, «Ellington Indigos»); Кэннонболл Эддерли 1958 жылғы «Somethin' Else» альбомында Майлз Дэвистің қатысуымен, ол 1964 жылы «Miles Davis in Europe» концерттік альбомында да осы әнді тікелей орындады; Винс Гуаралди (1958); Билл Эванс (1959, «Portrait in Jazz»); Джон Колтрейн (1962); және Рё Фукуи (1976). 2012 жылы джаз тарихшысы Филипп Боден осы әнді «американдық емес ең маңызды стандарт» деп атап, «тек негізгі және заманауи джаз музыканттарымен 1400-ге жуық рет жазылғандығын және джазшылардың ең көп жазылған сегізінші әні екенін» айтты.