Кіріспе

Американдық композитор

Джером Дэвид Керн (27 қаңтар 1885 – 11 қараша 1945) – музыкалық театр және эстрада музыкасының американдық композиторы. 20 ғасырдың басындағы ең маңызды американдық театр композиторларының бірі, ол 700-ден астам ән жазды, олар 100-ден астам сахналық туындыларда қолданылды, соның ішінде «Ол’ Мэн Ривер», «Can't Help Lovin' Dat Man», «A Fine Romance», «Smoke Gets in Your Eyes», «The Song Is You», «All the Things You Are», «The Way You Look Tonight» және «Long Ago (and Far Away)» сияқты классикалық туындылар бар. Ол өз заманының жетекші либреттошылары мен лириктермен, оның ішінде Джордж Гроссмит кіші, Гай Болтон, П. Г. Вудхаус, Отто Харбах, Оскар Хаммерштейн II, Дороти Филдс, Джонни Мерсер, Айра Гершвин және Ип Харбургпен бірлесіп жұмыс істеді. Нью-Йорк қаласында туған Керн, төрт онжылдықтан астам уақытқа созылған өмірінде ондаған Бродвей мюзиклдері мен Голливуд фильмдерін жасады. Оның музыкалық инновациялары, мысалы 4/4 би ырғақтары және синкопа мен джаз прогрессиясын қолдану, бұрынғы музыкалық театр дәстүрін жоққа шығармады, керісінше, оны дамытты. Ол және оның серіктестері оның мелодияларын оқиғаны одан әрі дамыту немесе кейіпкерлерді оның замандас мюзиклдеріне қарағанда тереңірек ашу үшін пайдаланды, соның арқасында келешек мюзиклдері үшін үлгі жасады. Керннің ондаған мюзиклдері мен музыкалық фильмдері сәтті болғанымен, қазір тек «Show Boat» қайта қойылады. Дегенмен, оның басқа туындыларынан әндер әлі де жиі орындалады және бейімделеді. Керннің көптеген әндері джаз музыканттары тарапынан стандартты туындыларға айналдырылды.

Ерте өмір

Керн Нью-Йорк қаласында, Саттон-плейс көшесінде, сол кезде қаланың сыра қайнату ауданында дүниеге келді. Оның ата-анасы Генри Керн (1842–1908), еврей неміс иммигранты, және Фанни Керн, туған тегі Какелес (1852–1907), богемиялық текті американдық еврей. Керн дүниеге келген кезде әкесі жылқы таситын шаруашылықты басқарды; кейін ол табысты саудагер болды. 1897 жылы отбасы Ньюарк, Нью-Джерсиге көшіп, онда Керн Ньюарк орта мектебінде оқыды (1907 жылы ол Баррингер орта мектебіне айналды). Ол мектептің алғашқы мюзиклі үшін, 1901 жылы өткен миньстрель шоу үшін, сондай-ақ 1902 жылғы қаңтарда Ньюарк яхт клубында қойылған «Том ағаның қабінесі» атты әуесқойлық музыкалық қойылымға әндер жазды. Әкесі келісімін берді, және 1902 жылы Керн Нью-Йорк музыка колледжіне студент болып түсті, онда Александр Ламберт пен Паоло Галликодан фортепиано, ал доктор Остин Пирстен гармонияны оқыды.

Алғашқы композициялар

Бір кезде Керн Бродвей театрларында репетициялық пианиношы және Tin Pan Alley музыка баспаларында әндерді насихаттаушы болып жұмыс істеді. Лондонда болғанда, ол американдық импресарио Чарльз Фроманнан Лондондық қойылымдардың Бродвей нұсқаларына қосымша әндер беру туралы келісімшарт жасады. Ол 1904 жылы Сеймур Хикс пен Уолтер Слоттердің «Ағылшын гүлшешесі» және Уикхемнің «Мырза Уикс» атты туындыларына британдық композиторларға осы қосымшаларды ұсына бастады, соның ішінде көптеген әндерді өзі жазды. 1905 жылы Керн Иван Кэриллдің «Граф пен қыз» мюзикліне «Менімен жақындасқың келе ме?» әнін жазды. 1905 жылы қойылым Чикаго мен Нью-Йоркке көшірілген кезде бұл ән хитке айналды. 1905 жылдан бастап ол көп уақытын Лондонда өткізіп, Вест-Энд қойылымдарына әндер жазды, мысалы, «Баттың сұлулығы» (1906; либретто авторы П.Г. Вудхаус) және Джордж Гроссмит-младший мен Сеймур Хикс сияқты құнды байланыстар орнатты, олар Керннің әндерін алғаш рет Лондон сахнасына таныстырды. Керн 1912 жылға дейін үнсіз фильмдерге музыка жазған деген болжам бар, бірақ ол жазған ең алғашқы құжатталған кино музыкасы 1916 жылы «Глорияның романы» атты жиырма бөлімнен тұратын сериалға арналған туынды болды. Керн ASCAP-тың негіз қалаушы мүшелерінің бірі болды. Театр тарихшысы Джон Кенрик бұл әннің Кернді Бродвейде үлкен сұранысқа ие еткенін және 1960 жылдарға дейін сақталған музыкалық комедиялық махаббат әндерінің үлгісін қалыптастырғанын жазды. 1915 жылдың мамырында Керн Чарльз Фроманмен бірге Нью-Йорктен Лондонға «Люзитания» кемесімен аттануға тиіс еді, бірақ ол кешкі покер ойынынан кейін ұйықтап қалғандықтан кеменің қалыс қалды. Фроман кеме суға батқанда қаза тапты.

Қайық көрсетілсін

Sally and Sunny-дің үлкен табысына және басқа да қойылымдарындағы тұрақты жақсы нәтижелерге байланысты Зигфелд 1927 жылы Керннің келесі жобасына батыл қадам жасауға дайын болды. Керн Эдна Фербердің "Шоу-бот" романына қатты әсерленіп, оның музыкалық сахналық нұсқасын ұсынуды қалады. Бұл партитура Керннің ең ұлы туындысы саналады және оған "Ol' Man River" және "Can't Help Lovin' Dat Man" сияқты әйгілі әндермен қатар "Make Believe", "You Are Love", "Life Upon the Wicked Stage", "Why Do I Love You" (бәрінің мәтіні Хаммерштейнге тиесілі) және П. Г. Вудхаус мәтінімен жазылған "Bill" әні де кіреді (бұл ән алғашқыда "Oh, Lady! Lady!" қойылымы үшін жазылған). Шоу Бродвейде 572 рет көрсетілді және Лондонда да сәтті өтті. Фербердің романы 1929 жылы (Керннің әндерінің кейбіреулері қолданылып) сәтті киноға түспеді, бірақ мюзиклдің өзі екі рет түсірілді – 1936 жылы және 1951 жылы (соңғысы Техниколор түсінде). 1989 жылы мюзиклдің сахналық нұсқасы алғаш рет теледидарда көрсетілді, PBS телеарнасының "Ұлы қойылымдар" бағдарламасы арқылы Paper Mill Playhouse қойылымы көрсетілді. Керннің көптеген мюзиклдері ұмытылып кеткенімен, әндерінен басқа, "Show Boat" әлі де жақсы есте сақталады және жиі қойылады. Ол репертуарлық қойылымдардың маңызды бөлігі болып табылады және Бродвей мен Лондонда көптеген рет қайта жаңғыртылды. 1946 жылғы қайта қоюда Роджерс пен Хаммерштейннің қойылымдары сияқты хореографиялық элементтер енгізілді, ал 1994 жылғы Гарольд Принс пен Сьюзан Строманның қайта қоюы он Тони сыйлығына ие болды, оның ішінде үздік қайта қою сыйлығын жеңіп алды. Бұл ірі опера театрының репертуарына (Нью-Йорк қалалық операсы, 1954) енген алғашқы мюзикл болды, ал Роберт Рассел Беннетттің 1927 жылғы түпнұсқа оркестрлеуінің қайта жаңғыруы 1987 жылы EMI-нің кең ауқымды жазбасын жасауға және бірнеше опера театрларында қойылымдар өткізуге әкелді. 1929 жылдың қаңтарында, джаз дәуірінің шарықталу кезінде, "Show Boat" әлі де Бродвей сахнасында ойналып жатқанда, Керн музыкамен байланысы жоқ себептермен Атлантиканың екі жағында да жаңалықтардың назарына ілікті. Ол Нью-Йорктегі Андерсон галереясында он жылдан астам уақыт бойы жинаған ағылшын және американ әдебиеттерінің жинағын аукционға сатты. Он сегізінші және он тоғызыншы ғасыр авторларының қолжазбалары мен басылымдарына толы жинақ жалпы сомасы 1,729,462.50 долларға сатылды (1929 жылғы 1729462.0 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең) – бұл жеке тұлғадан сатылған ең қымбат жинақтардың рекордтық көрсеткіші, ол он жылдан астам сақталды. Сатылған кітаптардың арасында Роберт Бернс пен Перси Биш Шеллинің өлеңдерінің алғашқы немесе ерте басылымдары, Джонатан Свифт, Генри Филдинг және Чарльз Диккенстің шығармалары, сондай-ақ Александр Поуп, Джон Китс, Шелли, Лорд Байрон, Томас Харди және басқалардың қолжазбалары бар.

Алғашқы фильмдер мен кейінірекке арналған шоулар

1929 жылы Керн алғаш рет Голливудқа «Салли» фильмінің 1929 жылғы нұсқасын бақылау үшін барды, ол алғашқы «толыққанды сөйлейтін» Technicolor фильмдерінің бірі болды. Келесі жылы ол тағы да сол жерге барды, 1931 жылы оның әндерісіз шыққан «Men of the Sky» және 1930 жылғы «Sunny» фильмдерінің нұсқаларымен жұмыс істеді. Warner Bros. Керннің келісім-шартын сатып алды, ол сахнаға оралды. Ол 1934 жылы Жанет Макдональдпен бірге түсірілді. «Music in the Air» (1932) – Керн мен Хаммерштейннің тағы бір ынтымақтастығы, шоу-бизнес туралы тағы бір сюжет, бүгінде «The Song Is You» және «I've Told Ev'ry Little Star» әндерімен есімдері сақталған. Бұл «күмәнді емес оперетта» болды, оқиғасы неміс ауылдарында өтеді, бірақ Керннің жастық шағындағы оперетталарға тән руритандық элементтерден айырылған. Керн мен Харбахтың «Roberta» (1933) атты мюзиклінде «Smoke Gets in Your Eyes», «Let's Begin» және «Yesterdays» әндері болды, сондай-ақ Боб Хоуп, Фред МакМюррей, Джордж Мерфи және Сидней Гринстриттер мансаптарының басындағы актерлер де ойнады. Керннің «Үш қарындасы» (1934) мюзиклі – Хаммерштейннің либреттосымен оның соңғы Вест-Энд қойылымы болды. Ат жарысы, цирк және әлеуметтік жіктелулерді бейнелейтін мюзикл екі ай ғана сахнада тұрып, сәтсіздікке ұшырады. Оның «I Won't Dance» әні «Roberta» фильмінде қолданылды. Кейбір британдық сыншылар американдық авторлардың британдық оқияны жазуына қарсы болды; сол кездегі Лондон театр сыншыларының шебері Джеймс Агет оны «америкалық ақымақтық» деп атады, бірақ Керн мен Хаммерштейн екеуі де күшті және білімді англофилдер болды. Керннің соңғы Бродвей мюзиклі (қайта қойылымдардан басқа) – «Май айына тым жылы» (1939) болды, бұл тағы бір шоу-бизнес тарихы және тағы бір көңіл көншіліксіздік, бірақ саундтректе Керн мен Хаммерштейннің «All The Things You Are» классикалық әні бар. Керн Голливудқа оралды, онда ол оннан астам фильмнің музыкасын жазды, бірақ Бродвей қойылымдарымен жұмысын жалғастырды. Ол 1937 жылы Голливудқа тұрақты қоныстанды. 1939 жылы жүрек талмасынан кейін дәрігерлер оған кино музыкасына назар аударуды кеңес берді, бұл аз стресстік жұмыс болды, өйткені Голливуд әншілері өздерінің шығармаларын өндіруге Бродвей әншілері сияқты терең араласпады. Керннің Голливудтағы мансабының бұл екінші кезеңі бірінші кезеңге қарағанда көркемдік және коммерциялық жағынан үлкен табысқа ие болды. Хаммерштейнмен бірге ол өзінің соңғы Бродвей мюзиклдерінің «Music in the Air» (1934) және «Sweet Adeline» (1935) фильмдеріне әндер жазды. Дороти Филдспен бірге ол Метрополитен Операсының дивасы Лили Понс ойнаған опера әлемі туралы «I Dream Too Much» (1935) музыкалық мелодрамасы үшін жаңа музыка жазды. Керн мен Филдс опералық номерлерді өз әндерімен араластырды, соның ішінде «I Got Love», «The Jockey on the Carousel» және «the entrancing title song» әндері бар. Филдспен бірге ол «Роберта» (1935) фильмінің Фред Астер мен Джинджер Роджерс нұсқасы үшін «I Won't Dance» және «Lovely to Look At» екі жаңа ән жазды, ол хит болды. Мюзиклде «I'll Be Hard to Handle» әні де орындалды. 1952 жылы «Lovely to Look At» атты қайта түсірілім жасалды. Олардың келесі фильмі «Swing Time» (1936) «The Way You Look Tonight» әнін қамтыды, ол 1936 жылы ең жақсы ән үшін Оскар сыйлығын жеңіп алды. «Swing Time» мюзиклінде «A Fine Romance», «Pick Yourself Up» және «Never Gonna Dance» әндері де бар. «The Oxford Companion to the American Musical» мюзиклін «Фред Астер мен Джинджер Роджерстің мюзиклдерінің ең жақсысына үміткер» деп атайды және сценарий ойлап табылғанмен, «биге көп орын қалдырды және бәрі керемет болды. Фильм үлкен би мюзиклі ретінде есте қалғанымен, ол сонымен қатар 1930 жылдардың ең жақсы фильмдерінің бірі болып табылады. 1936 жылы «Show Boat» фильмінің нұсқасы үшін Керн мен Хаммерштейн үш жаңа ән жазды, соның ішінде «I Have The Room Above Her» және «Ah Still Suits Me». Фильмде Астер мен Рита Хейворт ойнады және «I'm Old Fashioned» әні орындалды. Керннің келесі ынтымақтастығы Айра Гершвинмен «Cover Girl» (1944) фильмінде болды, онда Хэйворт пен Джин Келли ойнады. Керн «Sure Thing», «Put Me to the Test», «Make Way for Tomorrow» (E. Y. Харбург сөздерімен) және хит-баллада «Long Ago (and Far Away)» әндерін жазды. Дина Дурбиннің «Can't Help Singing» (1944) атты вестерн мюзиклі үшін Харбург сөздерімен Керн «Дурбиннің мансабындағы ең жақсы оригиналдық саздылығын ұсынды, оперетта мен Бродвей дыбыстарын «Any Moment Now», «Swing Your Partner», «More and More» және «the lilting title number» сияқты әндерде араластырды. «More and More» әні «Оскар» сыйлығына ұсынылды. Керн өзінің соңғы фильмінің музыкасын жазды, «Centennial Summer» (1946) онда «жырлар әңгіме мен кейіпкерлер сияқты жарқын болды. Оскар Хаммерштейн, Лео Робин және Э. Я. Харбург Керннің сүйікті музыкасына сөздерін қосты, нәтижесінде «All Through the Day», «Cinderella Sue», «Up With the Lark» және «In Love in Vain» әндері туды. «All Through the Day» әні де «Оскар» сыйлығына ұсынылды. Керннің соңғы екі фильмінің музыкасы оның бұрынғы жұмысынан дамыған жолымен ерекшеленеді. Оның кейбір әндері фильм компаниялары үшін тым жаңа болды; Керннің биографы Стивен Бэнфилд «тональдық эксперименттер, ерекше энгармоникалар» туралы айтады, оларды студиялар кесіп тастауға талап етті. Сонымен қатар, кейбір жағынан оның музыкасы бастапқы нүктесіне оралды: жастығында вальс пен опереттаны аяқтауға көмектескен ол енді үш ең жақсы вальсын («Can't Help Singing», «Californiay» және «Up With the Lark») жазды, соңғысы оперетта сияқты ерекшеленеді.

Жеке өмір және өлім

Керн және оның әйелі Ева жиі өздерінің "Шоу-боат" атты яхтасында демалысқа шығатын. Ол сирек кездесетін кітаптар жинап, жылқыға тікелей ставка жасауды ұнататын. Керн қайтыс болған кезде Metro Goldwyn Mayer оның өмірінің көркемделген нұсқасын түсіріп жатты, "Бұлттар тарамайынша" фильмі 1946 жылы Роберт Уокердің Керн рөлінде ойнауымен шықты. Фильмде Керннің әндерін Джуди Гарланд, Кэтрин Грейсон, Джун Эллисон, Лена Хорн, Дина Шор, Фрэнк Синатра және Анжела Лансбери, сондай-ақ Гоуэр Чемпион мен Сайд Чариссе бишілер ретінде орындады. Көптеген өмірбаяндық элементтер көркемделіп көрсетілген. 1945 жылдың күзінде Керн "Шоу-боат" мюзиклінің жаңа қойылымына кастингті бақылау үшін Нью-Йоркке оралды және Роджерс пен Хаммерштейннің өндірісіндегі "Тапаншаңды ал, Энни" мюзикліне арналған музыканы жазуға кірісті. 1945 жылдың 5 қарашасында, 60 жасында ол Парк-авеню мен 57-ші көшенің қиылысында жүріп келе жатып миға қан құйрылып, зардап шекті. Тек ASCAP картасы арқылы танылған Керн алдымен қалалық аурухананың жағдайы нашар адамдарға арналған бөліміне, кейін Манхэттендегі дәрігерлер ауруханасына ауыстырылды. Керннің тынысы тоқтағанда Хаммерштейн оның қасында болды. Хаммерштейн Керннің құлағына "I've Told Ev'ry Little Star" әнін ("Музыка ауада" мюзиклінен, композитордың өзінің сүйікті әні) ырғақтап немесе айтты. Жауап алмағаннан кейін Хаммерштейн Керннің қайтыс болғанын түсінді. Роджерс пен Хаммерштейн "Тапаншаңды ал, Энни" мюзикліне музыка жазу міндетін Бродвейдің тәжірибелі композиторы Ирвинг Берлинге тапсырды. Ол 1942 жылы Арти Шоуға, кейін Джек Каммингске үйленді.

Марапаттар

Жером Керн сегіз рет «Оскар» сыйлығына ұсынылып, екі рет жеңіп алды. Жеті номинация «Ең үздік түпнұсқа ән» санатында болды; олардың ішінде 1945 және 1946 жылдары, қаза болғаннан кейін берілген номинациялар да бар. Бір номинация 1945 жылы «Ең үздік түпнұсқа музыкалық ұпай» үшін болды. Керн 1947 жылға дейін құрылмаған «Тони» сыйлығына ие бола алмады. 1976 жылы «Very Good Eddie» «Драма Деск» сыйлығына «Ең үздік қайта жаңғыру» номинациясына ұсынылды, режиссер мен актерлер түрлі «Тони», «Драма Деск» және басқа да сыйлықтар мен номинацияларды алды. Элизабет Уэлш 1986 жылы «Jerome Kern Goes to Hollywood» фильміндегі рөлі үшін «Тони» сыйлығына ұсынылды, ал «Show Boat» 1983 және 1995 жылдары «Тони» сыйлығына ұсынылып, 1995 жылы «Ең жақсы қайта жандану» номинациясында жеңіске жетті (басқа көптеген сыйлықтар мен номинациялардың арасында) және 2008 жылы «Ең жақсы қайта жандану» үшін «Лоренс Оливье» сыйлығын жеңіп алды. 1986 жылы «Big Deal» басқа сыйлықтармен қатар, «Тони» сыйлығына «Ең үздік музыкалық қойылым» үшін ұсынылды, ал Боб Фосс «Ең үздік хореограф» ретінде жеңіп алды. 2000 жылы Керннің «I Won't Dance» әні қойылған «Swing!» «Тони» сыйлығына «Ең үздік музыкалық қойылым» үшін ұсынылды. 2002 жылы Элейн Стричтің «All in Fun» әнімен қойылған «Elaine Stritch at Liberty» «Тони» сыйлығын «Ең үздік арнайы театрлық шара» номинациясында жеңіп алды. 2004 жылы «Never Gonna Dance» екі «Тони» сыйлығына ұсынылды. Керн 1970 жылы қайтыс болғаннан кейін Әнші-жазушылар даңқы залына енгізілді. 1985 жылы АҚШ поштасы пошта маркасын шығарды (Scott #2110, 22¢), онда Керн ноталарын ұстап тұрған сурет бейнеленген. «Grateful Dead» гитарисі Джерри Гарсияның есімін оның Dixieland тобының жетекшісі әкесі Керннің құрметіне атады.

Ең үздік музыкалық композиция үшін академиялық сыйлық

1945 – "Can't Help Singing" (Х. Дж. Салтермен бірге) әні үшін қаза болғаннан кейін ұсынылған.

Керннің әндері

Керннің 700-ден астам әнінің ішінде "Олар маған сенбеді" (1914), "Күміс жалатын жерді ізде" (1920), "Ол' Ман өзені", "Сол адамды жақсы көруге көмектесе алмаймын", "Сен – махаббат" және "Билл" (барлығы "Шоу-боттан", 1927), "Ән – сенсің" (1932), "Түтін көздеріңе кіреді", "Кешегі күндер" және "Бастайық" (барлығы "Робертадан", 1933), "Мен билемеймін" (1935), "Жақсы романтика" және "Сен бүгін қалай сүйкімді көрінесің" (екеуі де "Свинг Таймнан", 1936), "Сен – барлық нәрсе" (1939) және "Мен ескішемін" (1942) сияқты классикалық туындылары бар. "Оскар" жүлдесіне ие болған тағы бір ән – "Парижді соңғы рет көргенімде". Керннің соңғы хитінің бірі – "Long Ago (and Far Away)" (1944) болды.