Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Таққа отырғанда монарх киетін тәж.
Crown used by a monarch when being crowned
Тақта отыру тәжі – монархтың таққа отырғанда киетін тәжі. Кейбір монархияларда монархтар түрлі жағдайлар үшін бірнеше тәжге ие болады, мысалы, тақта отыру кезінде киетін тәж және мемлекеттік салтанаттарда қолдану үшін мемлекеттік тәж.
A coronation crown is a crown used by a monarch when being crowned. In some monarchies, monarchs have or had a number of crowns for different occasions, such as a coronation crown for the moment of coronation and a state crown for general usage in state ceremonial.
Таждардың тізімі
Атауы Өнерге жарату күні Бейне Комментарий Киелі Рим империясының императорлық тәжі 960 1027 Киелі Рим императорларының тәж кию рәсімі үшін жасалған. Бұл 10-шы ғасырдың соңында немесе 11-шы ғасырдың басында жасалған. Көптеген басқа тәждерден айырмашылығы, оның дөңгелек емес, сегізбұрышты пішіні бар және сегіз тікбұрышты тақтадан құралған. Сент-Эдвард тәжі 1661 13-шы ғасырдан бері дәстүрлі ағылшын, содан кейін британдық тәж. Бастапқы тәж Вестминстер аббаттығында, Сент-Эдвардтың жерленген жерінде сақталған қасиетті жәдігер болды, 1649 жылы Англиядағы Азамат соғысы кезінде Парламент монархияны жойған кезде регалиялар сатылып немесе ерітіліп тасталғанға дейін. Қазіргі Сент-Эдвард тәжі 1661 жылы II Карл үшін жасалды. Ол тек монархтың тәж кию рәсімінде қолданылады және басқа кездерде киілмейді. Ол 1660 жылы монархия қалпына келгеннен бері бірнеше тәж кию рәсімдерінде қолданылған, бірақ көпшілігінде қолданылмаған. Сент-Эдвард тәжімен тәж киген монархтар: II Карл (1661), II Джеймс (1685), III Уильям (1689), V Георгий (1911), VI Георгий (1937), II Елизавета (1953) және III Карл (2023). Король VII Эдуард Сент-Эдвард тәжімен тәж киюді жоспарлаған, бірақ оның орнына жеңілірек Императорлық мемлекеттік тәжді қолданды (Сент-Эдвард тәжі корольге ауруынан кейін киюге тым ауыр деп есептелді). Шотландия тәжі 1540 Шотландияның дәстүрлі тәжі. Ол 1540 жылы V Джеймс үшін жасалған немесе кем дегенде қайта өңделген. Онымен тәж киген басқа монархтар: Шотландияның Мэри королевасы (1543), VI Джеймс және I (1567), I Карл (1633) және соңында II Карл (1651). Шарль тәжі 840 Франция патшаларының тәж кию тәжі, соның ішінде XVI Людовик патшасы. Ол Француз төңкерісі кезінде жойылды. Кристиан V тәжі 1671 Данияның абсолютті монархтарының тәж кию тәжі. Оны неміс зергері Пауль Курц жасаған және Данияның V Кристианнан бастап VIII Кристианға дейінгі монархтарын тәж кию үшін қолданылған. 1849 жылы Данияда абсолюттік монархия аяқталғаннан кейін, тәж осылай қолданылмай қалды. Норвегия тәжі 1818 Норвегияның тәж кию тәжі. Ол 1818 жылы Швеция және Норвегияның патшасы III Карл Иоганның тәж кию рәсімі үшін жасалды. Онымен тәж киген басқа монархтар: IV Карл (1860), II Оскар (1873) және VII Хакон (1906). Қазіргі король V Харольдқа 1991 жылы тәж ұсынылды, бірақ ол оның басына кигізілмеді. Эрик XIV тәжі 1561 Дәстүрлі шведтік тәж кию тәжі. Ол фламандтық алтын шебері Корнелиус вер Велден жасаған. Ол Швеция корольдері Эрик XIV-тен бастап II Оскарға дейін тәж кию үшін қолданылған. Киелі Стефан тәжі 1000 / 1100 1300 Венгрияның ешбір патшасы, ең алдымен, онымен тәж кигізілмейынша, толыққанды заңды деп есептелмеген. Алғашқысы Рим папасы II Сильвестрдің сыйы болды және ол 1000 немесе 1001 жылы Мажарстанның алғашқы христиан патшасы I Стефанды тәж кигізді. Кейіннен ол ұрланып, оның орнына қазіргі нұсқасы қойылды, ол Венгрияның елтаңбасында бейнеленген. Қасиетті Вацлав тәжі 1347 1347 жылдан бастап Богемия Корольдігінің тәж кию тәжі. Болеслав I Батыл тәжі 1000 / 1320 Польша монархтарының дәстүрлі тәжі. Аңыз бойынша, Батыл Болеслав I оны Киелі Рим императоры III Оттодан алған. Алғашқы тәж тарих барысында жоғалып кеткен. Тек 1320 жылы патша I Владиславтың тәж кию рәсіміне арналған жаңа регалия дайындалды және ол 18-шы ғасырға дейін сақталды. Ресейдің императорлық тәжі 1762 Жереми Паузие 1762 жылы Ұлы Екатеринаның тәж кию рәсімі үшін жасаған Ресейдің императорлық тәжі. Византия империясының дизайнынан шабыттанған тәж екі алтын және күміс жарты шардан тұрады, олар шығыс және батыс Рим империяларын бейнелейді, олар жапырақты гүлдестемен бөлінеді және төменгі шеңбермен бекітіледі. Тәж 75 інжу-маржан және 4936 үнді алмасынан тұрады, олар лавр және емен жапырақтарын, билік пен күш-қуаттың символын құрайды. Оның үстінде бұрын Елизавета патшайымға тиесілі болған 398,62 каратты рубин шпинелі және алмас крест орналасқан. Тәж рекордтық екі ай ішінде жасалып, салмағы 2,3 кг-ға жетті. 1762 жылдан бастап Жереми Паузие жасаған тәж 1918 жылы монархия жойылғанға дейін және соңғы Романов патшасы Николай II өлтірілгенге дейін барлық Романов императорларының тәж кию тәжі болды. Ол Романовтар әулетінің басты қазыналарының бірі болып саналады және қазір Ресейдегі Мәскеу Кремлінің қару-жарақ мұражайында сақталады. Румынияның болаттан жасалған тәжі 1881 жылы Румыния королі I Карольдің тәж кию рәсімі үшін жасалды. Король армиясының Румыния Тәуелсіздік соғысындағы батырлығын білдіру үшін алтынның орнына болатты таңдады. Онымен тәж киген басқа монархтар: I Фердинанд (1922) және I Михаил (1940). II Кароль Магда Лупескумен болған қарым-қатынасының салдарынан оны кимеді. Карагеоргиевич тәжі 1904 жылдың 1904 жылы Францияның Falaise әшеуі жасаған, Сербия (кейін Югославия) королі I Петрдің тәж кию рәсімі үшін. Петр өзі ғана тәж киді. I Александр оны кимеді, ал II Петр 1941 жылы өкіметке кірген кезде оған ұсынылды, бірақ оның басына кигізілмеді. Киани тәжі 1796 Иранның (Парсы) дәстүрлі тәж кию тәжі, 1796 жылы Каджар әулеті үшін жасалған. Ол Фатали Шахтан бастап Ахмад Шахқа дейінгі барлық Каджар шахтарын тәж кию үшін қолданылды. Пахлави тәжі 1926 Иран шахы Реза Шахтың тәж кию рәсімі үшін 1926 жылы жасалған, бұрынғы Киани тәжін алмастырды. Шах Мұхаммед Резаның 1967 жылғы тәж кию рәсімінде де қолданылды. Ұлы Жеңіс Тәжі 1785 жылдың 1785 жылы Сиамның I Рама королінің екінші тәж кию рәсімі үшін жасалған. Тәж тай монархының тәж кию рәсімінде қолданылады және басқа кездерде киілмейді. Тәж кию рәсімінде король тәжді өзі киеді. Тәж алтыннан жасалған және салмағы 7,3 кг-нан астам. Басқа мемлекеттік шараларда корольдер Kathina тәжін кие алады, ол жеңілірек нұсқасы болып табылады.
Name Date of manufacture Image Comment Imperial Crown of the Holy Roman Empire 960 1027 The coronation crown of the Holy Roman Emperors. It was made in the late 10th or early 11th century. Unlike many other crowns, it has an octagonal rather than a circular shape, and is constructed from eight hinged plates. St Edward's Crown 1661 The traditional English then British coronation crown since the 13th century. The original crown was a holy relic kept at Westminster Abbey, St Edward's burial place, until the regalia were either sold or melted down when Parliament abolished the monarchy in 1649, during the English Civil War. The current St Edward's Crown was made for Charles II in 1661. It is only used at coronations of the monarch and not worn on any other occasion. It has been used at a number of coronations since the restoration of the monarchy in 1660, but not, in fact the majority. The monarchs crowned with St. Edward's Crown were Charles II (1661), James II (1685), William III (1689), George V (1911), George VI (1937) Elizabeth II (1953) and Charles III (2023). King Edward VII intended to be crowned with St. Edward's Crown but in the event used instead the lighter Imperial State Crown (St Edward's Crown being judged too heavy for the King to wear soon after his illness). Crown of Scotland 1540 The traditional Scottish coronation crown. It was made, or at least remodelled, for King James V in 1540. The other monarchs crowned with it were Mary Queen of Scots (1543), James VI and I (1567), Charles I (1633) and finally Charles II (1651). Crown of Charlemagne 840 The coronation crown of Kings of France up to and including King Louis XVI. It was destroyed during the French Revolution. Crown of Christian V 1671 The coronation crown of the Danish absolute monarchs. It was made by German jeweller Paul Kurtz and used to crown Danish monarchs from King Christian V to King Christian VIII. After the end of absolute monarchy in Denmark in 1849, the crown ceased to be used in this way. Crown of Norway 1818 The coronation crown of Norway. It was made in 1818 for the coronation of King Carl III Johan, who was king of both Sweden and Norway. The other monarchs crowned with it were Carl IV (1860), Oscar II (1873) and Haakon VII (1906). The present King Harald V had the crown presented to him in 1991, but it was not actually placed on his head. Crown of Eric XIV 1561 The traditional Swedish coronation crown. It was made by Flemish goldsmith Cornelius ver Welden and used to crown Swedish monarchs from King Eric XIV to King Oscar II. Crown of St. Stephen 1000 / 1100 1300 No Hungarian king was ever regarded as being truly legitimate without first being crowned with it. The original was a gift from Pope Sylvester II and was used to crown St. Stephen I, the first Christian king of Hungary, in 1000 or 1001. It was later stolen and replaced with the current version, which is featured on Hungary's coat of arms. Crown of Saint Wenceslas 1347 The coronation crown of the Kingdom of Bohemia since 1347. Crown of Bolesław I the Brave 1000 / 1320 The traditional coronation crown of the Polish monarchs. According to legend Bolesław I the Brave received it from Otto III, Holy Roman Emperor. The original crown was lost in the course of history. It was only in 1320 that a new set of regalia was prepared for the coronation of King Władysław I the Elbow high and survived as long as until the 18th century. Imperial Crown of Russia 1762 The Imperial Crown of Russia, designed by Jérémie Pauzié in 1762 for the coronation of Catherine the Great. Inspired by the Byzantine Empire design, the crown was constructed of two gold and silver hemispheres, representing the eastern and western Roman empires, divided by a foliate garland and fastened with a low hoop. The crown contains 75 pearls and 4,936 Indian diamonds forming laurel and oak leaves, the symbols of power and strength, and is surmounted by a 398.62 carat ruby spinel, that previously belonged to the Empress Elizabeth, and a diamond cross. The crown was produced in a record two months and weighted only 2.3 kg. From 1762, the crown created by Jérémie Pauzié was the coronation crown of all Romanov emperors, till the monarchy's abolition and the murder of the last Romanov tsar, Nicholas II in 1918. It is considered to be one of the main treasures of the Romanov dynasty, and is now on display in the Moscow Kremlin Armoury Museum in Russia. Steel Crown of Romania 1881 Made in 1881 for the coronation of King Carol I of Romania. The king chose steel instead of gold to symbolise the bravery of his army during the Romanian War of Independence. The other monarchs crowned with it were Ferdinand I (1922) and Michael I (1940). Carol II never wore it because of his relationship with Magda Lupescu. Karađorđević Crown 1904 Made by the French jewellery company Falaise in 1904 for the coronation of King Peter I of Serbia (and later Yugoslavia). Peter himself was the only king to actually wear the crown. Alexander I never wore it, and Peter II had it presented to him at his inauguration in 1941, but it was not actually placed on his head. Kiani Crown 1796 The traditional coronation crown of Iran (Persia), created in 1796 for the Qajar dynasty. It was used to crown all Qajar shahs from Fat′h Ali Shah to Ahmad Shah. Pahlavi Crown 1926 Created in 1926 for the coronation of Reza Shah of Iran, to replace the earlier Kiani Crown. Also used at the coronation of Shah Mohammed Reza in 1967. Great Crown of Victory 1785 Created in 1785 for the second coronation of King Rama I of Siam. The crown is used during the ceremony of the coronation of the Thai monarch and not worn on any other occasion. During the coronation the king puts the crown onto his own head. The crown is made of gold and weighs over 16 lb (7.3 kg). On other state occasions the kings can wear the Kathina Crown, which is a lighter alternative.